لات چیست؟ راهنمای اندازه لات و محاسبه ارزش پیپ در فارکس
پیش از ثبت هر سفارش در پلتفرم معاملاتی، یک خانه باید پر شود: حجم. عددی که در این خانه مینویسید بر حسب لات است و تعیین میکند هر حرکت کوچک قیمت چه مبلغی را در حساب شما جابهجا کند. این مقاله اندازهٔ انواع لات، روش محاسبهٔ ارزش پیپ و مرز لات کارگزار با اندازهٔ قرارداد بورسی را توضیح میدهد.
این مقاله برای معاملهگر تازهکاری است که میخواهد اندازهٔ معامله را بفهمد. بعد از آن سراغ پیپ و ترید بروید.
در یک نگاه
- لات، اندازهٔ معامله بر حسب واحد ارز پایه است.
- لات استاندارد ۱۰۰٬۰۰۰ واحد و مینی لات ۱۰٬۰۰۰ واحد است.
- میکرو لات ۱٬۰۰۰ واحد و نانو لات ۱۰۰ واحد است.
- در EUR/USD یک لات استاندارد، ۱۰ دلار به ازای هر پیپ میارزد.
- اندازهٔ لات قرارداد کارگزار است، نه استاندارد قانونی.
لات چیست و چه چیزی را اندازه میگیرد؟
لات واحد اندازهٔ معامله در فارکس است و مقدار ارز پایهای را که در یک معامله خرید یا فروخته میشود مشخص میکند. در قرارداد رایج کارگزارهای فارکس خرد، یک لات استاندارد ۱۰۰٬۰۰۰ واحد از ارز پایه است؛ مینی لات ۱۰٬۰۰۰ و میکرو لات ۱٬۰۰۰ واحد. کارگزار میتواند این اندازهها را متفاوت تعریف کند و ملاک هر حساب، مشخصات قرارداد همان کارگزار است. بازار ارز بازار بزرگی است. به گفتهٔ نظرسنجی سهسالانهٔ بانک تسویههای بینالمللی (BIS)، گردش روزانهٔ معاملات ارزی فرابورس در آوریل ۲۰۲۲ حدود ۷٫۵ تریلیون دلار بود؛ این رقم بر مبنای «net-net» و برای همهٔ ابزارهای ارزی است. در چنین بازاری قیمت به ازای یک واحد ارز اعلام میشود، اما معاملهها در بستههای بزرگتر ثبت میشوند. لات نام همین بسته است. وقتی در فارکس حجم سفارش را یک لات وارد میکنید، در واقع میگویید چند واحد از ارز پایه (ارز اول جفتارز) را میخرید یا میفروشید. پس لات قیمت را نمیسنجد؛ مقدار را میسنجد. در ترید، همین مقدار تعیین میکند که هر تغییر قیمت چه اثری بر موجودی حساب بگذارد. [S2,S1]
اندازه لات استاندارد، مینی، میکرو و نانو چقدر است؟
دو حساب را در نظر بگیرید که یک جفتارز را در یک لحظه معامله میکنند و قیمت برای هر دو به یک اندازه حرکت میکند. نتیجهٔ این دو حساب میتواند فاصلهٔ زیادی با هم داشته باشد، چون حجم لات آنها یکسان نیست. اندازههای رایج لات در فارکس خرد اینهاست:
اندازههای رایج لات در فارکس خرد
| نوع لات | تعداد واحد ارز پایه | نسبت به لات استاندارد |
|---|---|---|
| لات استاندارد | ۱۰۰٬۰۰۰ | برابر |
| مینی لات | ۱۰٬۰۰۰ | یکدهم |
| میکرو لات | ۱٬۰۰۰ | یکصدم |
| نانو لات | ۱۰۰ | یکهزارم |
هر پله در این جدول یکدهم پلهٔ بالاتر است. این ساختار دهدهی محاسبه را ساده میکند: اگر پلتفرم حجم را بهصورت کسری از لات استاندارد بگیرد، مینی لات همان یکدهم لات و میکرو لات همان یکصدم لات است. به همین دلیل معاملهگر میتواند اندازهٔ سفارش را با یک ضرب ساده به تعداد واحد ارز پایه برگرداند. عددهای این جدول اندازههای رایجاند؛ پیش از ثبت سفارش، تعداد واحد هر لات را در مشخصات قرارداد (Contract Specifications) حساب خود ببینید.
ارزش هر پیپ در یک لات چگونه محاسبه میشود؟
ارزش هر پیپ از ضرب دو عدد به دست میآید: اندازهٔ یک پیپ در آن جفتارز، و تعداد واحدهای ارز پایهای که معامله کردهاید. رابطهٔ کلی این است:
- ارزش هر پیپ برابر است با اندازهٔ پیپ ضرب در تعداد واحد ارز پایه.
- نتیجهٔ این ضرب به ارز مظنه (quote currency) بیان میشود، یعنی ارز دوم جفتارز.
نکتهٔ دوم همان جایی است که بیشتر خطاهای محاسبه از آن میآید. در جفتارز EUR/USD ارز پایه یورو و ارز مظنه دلار آمریکاست. پس وقتی اندازهٔ پیپ را در تعداد واحد ضرب میکنید، عددی که به دست میآید مستقیماً به دلار است. اگر حساب شما هم دلاری باشد، این عدد همان ارزش هر پیپ در حساب است و به هیچ تبدیل دیگری نیاز ندارد. اگر ارز مظنهٔ جفتارز با ارز حساب شما یکی نباشد، نتیجهٔ ضرب به ارزی جز ارز حساب بیان میشود؛ چه در جفتهایی که ارز مظنهشان دلار نیست، چه در همان EUR/USD با حسابی غیردلاری. برای رساندن آن به واحد حساب، باید آن را با نرخ تبدیل میان ارز مظنه و ارز حساب ضرب یا تقسیم کرد. همین مرحلهٔ تبدیل است که ارزش پیپ را در این حالت به نرخ روز وابسته میکند و آن را از یک عدد ثابت به یک عدد متغیر تبدیل میکند.
نکته
ارز مظنه، واحد نتیجه را تعیین میکند
پیش از هر محاسبه، ارز دوم جفتارز را با ارز حساب خود مقایسه کنید. اگر یکی باشند، ضرب اندازهٔ پیپ در تعداد واحد کافی است؛ اگر نباشند، یک مرحلهٔ تبدیل ارز هم لازم است.
اگر پلتفرم معاملاتی شما ارزش پیپ را خودکار نشان میدهد، با دانستن همین سازوکار میتوانید عدد نمایشدادهشده را بسنجید و خطای تنظیم حجم را پیش از ثبت سفارش ببینید.
مثال محاسبه: یک لات، یک مینی و یک میکرو در EUR/USD
جفتارز EUR/USD سادهترین مثال است، چون اندازهٔ پیپ آن ۰٫۰۰۰۱ است و ارز مظنهاش دلار. فرض کنید حساب شما هم دلاری است. محاسبه برای لات استاندارد چنین است: 100,000 × 0.0001 = 10 یعنی در یک لات استاندارد EUR/USD، هر پیپ حرکت قیمت ۱۰ دلار ارزش دارد. همین روش برای دو اندازهٔ کوچکتر هم به کار میرود: [S2]
- لات استاندارد با ۱۰۰٬۰۰۰ واحد: ارزش هر پیپ ۱۰ دلار.
- مینی لات با ۱۰٬۰۰۰ واحد: ارزش هر پیپ ۱ دلار.
- میکرو لات با ۱٬۰۰۰ واحد: ارزش هر پیپ ۰٫۱۰ دلار. [S2]
الگوی این فهرست روشن است: هر بار که تعداد واحد یکدهم شود، ارزش هر پیپ هم یکدهم میشود. هیچ قیمتی در این محاسبه دخالت ندارد؛ فقط اندازهٔ پیپ، تعداد واحد و ارز مظنه. حالا همین مثال را از نگاه خوانندهای ببینید که داراییاش را به ریال میسنجد یا حسابی به ارزی جز دلار دارد. برای او محاسبه یک لایهٔ دیگر هم دارد. ابتدا ارزش دلاری هر پیپ به همان روش بالا به دست میآید. سپس این مبلغ دلاری با نرخ تبدیل میان دلار و ارز حساب، یا نرخی که خود او برای سنجش داراییاش به کار میبرد، به واحد مورد نظر برگردانده میشود. چون این نرخ ثابت نیست، ارزش ریالی هر پیپ با تغییر نرخ ارز تغییر میکند، حتی وقتی ارزش دلاری آن ثابت مانده باشد. اگر برای تبدیل دلار به ریال بیش از یک نرخ در دسترس باشد، برآورد ریالی به نرخی بستگی دارد که خواننده واقعاً با آن تبدیل میکند، نه به هر نرخی که جایی اعلام شده است. پس برآورد ریالی را با همان نرخ و همراه با تاریخ آن ثبت کنید و عدد قدیمی را تکرار نکنید.
لات چه ربطی به ریسک دارد و چرا اندازهاش فرق میکند؟
اندازهٔ لات و سود و زیان هر پیپ
مثال EUR/USD یک رابطهٔ خطی را نشان میدهد. اگر قیمت به اندازهٔ یک پیپ در جهت مخالف معامله حرکت کند، تغییر ارزش موقعیت (بدون احتساب هزینههای معامله) با لات استاندارد ۱۰ دلار، با مینی لات ۱ دلار و با میکرو لات ۰٫۱۰ دلار است. حرکت قیمت در هر سه حالت یکی است؛ آنچه فرق میکند، مقداری است که با انتخاب حجم لات در معرض آن حرکت قرار گرفته است. همین تناسب در جهت موافق هم برقرار است. پیامد عملی این تناسب آن است که حجم لات ابزار اصلی کنترل دامنهٔ نوسان حساب است. معاملهگری که فاصلهٔ حد ضرر خود را بر حسب پیپ میداند، میتواند با ضرب این فاصله در ارزش هر پیپ، زیان احتمالی را پیش از ثبت سفارش برآورد کند و حجم لات را بر اساس آن تنظیم کند. این برآورد معمولاً حد پایین زیان است: ممکن است حد ضرر بهخاطر لغزش قیمت یا گپ قیمتی در همان قیمت اجرا نشود، و اسپرد، کمیسیون و هزینهٔ نگهداری شبانه هم معمولاً زیان واقعی را بیشتر میکنند. انتخاب حجم بدون این محاسبه یعنی پذیرفتن ریسکی که حتی برآورد اولیهاش هم معلوم نیست. اندازهٔ لات هیچ چیزی دربارهٔ جهت بازار یا احتمال سود نمیگوید؛ فقط مقیاس نتیجه را تعیین میکند. حجم لات ارزش اسمی موقعیت را هم تعیین میکند، یعنی کل مقدار ارز پایهای که معامله کردهاید. با اهرم لازم نیست کل این ارزش را در حساب داشته باشید. مارجین فقط بخشی از آن است که کارگزار برای باز نگهداشتن موقعیت کنار میگذارد. اما سود و زیان بر کل ارزش اسمی محاسبه میشود، نه بر مارجین؛ پس با حجم لات بزرگ ممکن است بخش بزرگی از موجودی حساب یا همهٔ آن را از دست بدهید. [S2]
چرا اندازهٔ لات بین کارگزارها و ابزارها فرق میکند؟
دلیل اول به کارگزار برمیگردد. کارگزارها در چند مشخصهٔ قرارداد با هم فرق دارند: تعداد واحد ارز پایه در هر لات، کمترین حجم مجاز سفارش و گامی که حجم با آن کم یا زیاد میشود. هر کارگزار این شرایط را برای نوع حساب مشخصی تعریف میکند. این مشخصهها را برای همان نماد و همان نوع حساب بخوانید، چون ممکن است در حسابهای مختلف یک کارگزار یکسان نباشند. شفافیت این مشخصات و نظارت بر رفتار کارگزار از موضوعات رگولاتوری بروکر است. دلیل دوم تفاوت ابزارهاست. در جفتارزها یک لات بر حسب واحد ارز پایه تعریف میشود، اما در بازار آتی اندازهٔ هر قرارداد را خود بورس تعیین میکند، نه کارگزار.
اشتباه رایج: یک میانبر برای همه جفتارزها
عدد ۱۰ دلار به ازای هر پیپ در یک لات استاندارد آنقدر تکرار شده است که گاهی معاملهگران آن را ویژگی خود لات میدانند. این برداشت نادرست است. آن عدد نتیجهٔ یک ترکیب مشخص است: جفتارز EUR/USD، اندازهٔ پیپ ۰٫۰۰۰۱، ارز مظنهٔ دلار و حساب دلاری. اگر هر یک از این شرطها عوض شود، عدد هم عوض میشود. [S2]
هشدار
عدد ۱۰ دلار قاعدهٔ عمومی نیست
میانبر ۱۰ دلار برای هر پیپ در یک لات استاندارد فقط در جفتهایی درست است که ارز مظنهشان دلار است و حساب هم دلاری است. در جفتهای دیگر، از جمله جفتهای ین که اندازهٔ پیپ متفاوتی دارند، ارزش پیپ باید با نرخ تبدیل محاسبه شود.
پیامد این اشتباه مستقیم است. معاملهگری که برای یک جفت ین یا جفتی با ارز مظنهٔ غیردلاری همان عدد آشنا را فرض کند، ریسک واقعی هر پیپ را نادرست برآورد میکند. در نتیجه حجم لات را بر مبنای عددی انتخاب میکند که به آن معامله تعلق ندارد. خطا در هر دو جهت ممکن است: گاهی ریسک کمتر از واقع برآورد میشود و گاهی بیشتر. راه پیشگیری ساده است. برای هر جفتارز تازه، سه چیز را جداگانه بررسی کنید: اندازهٔ پیپ آن جفت، ارز مظنهٔ آن و ارز حسابتان. سپس اندازهٔ پیپ را در تعداد واحد ضرب کنید و اگر ارز مظنه با ارز حساب یکی نبود، نتیجه را با نرخ تبدیل به واحد حساب برگردانید. عدد ماشینحساب پلتفرم را هم با همین روش بسنجید.
محدودیتهای عدد لات: قرارداد کارگزار یا اندازه قرارداد بورسی
عددهای جدول لات در فارکس خرد اعتبار محدودی دارند و این محدودیت را باید جدی گرفت. نخست، این اندازهها رایجاند و کارگزار میتواند آنها را متفاوت تعریف کند؛ مرجع هر حساب، مشخصات قرارداد کارگزار همان حساب است. دوم، این عددها فقط به معاملات خرد خارج از بورس مربوطاند و به بازار آتی منتقل نمیشوند. مقایسه با بازار آتی این مرز را روشن میکند. قرارداد آتی Euro FX در بورس CME با کد 6E برابر ۱۲۵٬۰۰۰ یورو است. این اندازه را خود بورس تعیین کرده و برای همهٔ معاملهگران آن قرارداد یکسان است. در مقابل، لات استاندارد رایج در فارکس خرد ۱۰۰٬۰۰۰ واحد ارز پایه است. پس «یک لات» در فارکس خرد و «یک قرارداد» در بورس آتی، حتی برای یک جفتارز، دو اندازهٔ متفاوتاند و نباید یکی فرض شوند. نحوهٔ اجرای سفارش هم بخشی از مشخصات حساب است و میتواند بر شرایط معامله اثر بگذارد. برای آشنایی با این تفاوتها، مقالهٔ مدلهای اجرای سفارش و مقالهٔ حسابهای ECN و STP را ببینید. [S3,S2]
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
مینی لات چیست؟
میکرو لات چیست؟
یک لات چند دلار است؟
کمترین حجم لات چقدر است؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.