تعریف دقیق
دلار را فدرال رزرو، بانک مرکزی آمریکا، مدیریت میکند و نرخ وجوه فدرال که کمیتهٔ بازار آزاد فدرال تعیین میکند مهمترین قیمت پول در جهان به شمار میرود. در بازار به دلار «گرینبک» هم میگویند. هر تغییر در انتظار نرخ بهرهٔ آمریکا معمولاً همزمان روی همهٔ جفتارزهای دلاری اثر میگذارد.
به گزارش نظرسنجی سهسالانهٔ BIS، در آوریل ۲۰۲۵ گردش روزانهٔ بازار ارز به ۹٫۶ تریلیون دلار رسید و دلار در ۸۹٫۲ درصد معاملهها یک طرف بود. یورو با ۲۸٫۹ درصد در جایگاه دوم قرار داشت. چون هر معامله دو ارز دارد، جمع این سهمها ۲۰۰ درصد است. صندوق بینالمللی پول هم در دادههای ترکیب ذخایر ارزی (COFER) نشان میدهد دلار همچنان بزرگترین سهم ذخایر بانکهای مرکزی را دارد، هرچند این سهم در دو دههٔ اخیر کم شده است.
جایگاه دلار در بحرانها هم دیده میشود. وقتی بازار به نقدینگی دلاری نیاز پیدا میکند، تقاضا برای دلار و اوراق خزانهٔ آمریکا بالا میرود و دلار حتی در بحرانی که از خود آمریکا شروع شده ممکن است قوی شود.
محرکهای اصلی دلار
- تصمیمها و لحن فدرال رزرو دربارهٔ نرخ بهره
- دادههای اشتغال غیرکشاورزی، تورم و تولید ناخالص داخلی آمریکا
- بازده اوراق خزانه و فاصلهٔ آن با بازده کشورهای دیگر
- تقاضای پناهگاهی و نیاز جهانی به نقدینگی دلاری
مثال فرضی: یک داده و چند جفتارز
فرض کنید گزارش تورم آمریکا بالاتر از پیشبینی باشد و بازار احتمال بالا ماندن نرخ فدرال رزرو را بیشتر بداند. در این حالت ممکن است EUR/USD و GBP/USD پایین بیایند و USD/JPY بالا برود؛ هر سه یک پیام دارند: دلار قویتر شده است.
اگر فقط یکی از این جفتها حرکت کند و بقیه آرام بمانند، احتمالاً عامل حرکت ارز مقابل است، نه دلار.
اشتباه رایج: دلار را با شاخص دلار یکی دانستن
شاخص دلار (DXY) ارزش دلار را در برابر سبدی از شش ارز میسنجد که بیشترین وزنش با یوروست. پس حرکت شاخص بیشتر بازتاب EUR/USD است و قدرت دلار در برابر دلار استرالیا یا ین را کامل نشان نمیدهد.
اشتباه دیگر این است که دلار قوی را همیشه نشانهٔ اقتصاد قوی آمریکا بدانیم؛ گاهی قدرت دلار از ترس و فرار سرمایه به سمت نقدینگی میآید.
خلاصهٔ کاربردی
- دلار در بیشتر معاملات بازار ارز یک طرف معامله است.
- فدرال رزرو و دادههای آمریکا محرک مشترک همهٔ جفتهای دلاریاند.
- دلار هم ارز ذخیره است و هم در بحران تقاضای پناهگاهی دارد.
- قدرت دلار را در چند جفت همزمان بسنجید، نه فقط در یک نمودار.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
تمرین کن
پرسشهای رایج
چرا دلار در بیشتر معاملات ارز حضور دارد؟
چون بسیاری از معاملات بینالمللی، کالاها و بدهیها به دلار است و دلار ارز واسط است؛ معاملهگری که دو ارز با نقدینگی پایین را مبادله میکند، اغلب از مسیر دلار عبور میکند.
شاخص دلار جایگزین تحلیل دلار است؟
نه. شاخص دلار نمای کلی خوبی است، اما چون وزن یورو در آن زیاد است، بهتر است کنار آن حرکت دلار را در جفتهای دیگر هم ببینید.
منابع
- BIS — OTC foreign exchange turnover in April 2025 (Triennial Survey)گردش روزانهٔ بازار ارز ۹٫۶ تریلیون دلار در آوریل ۲۰۲۵؛ دلار در ۸۹٫۲ درصد معاملهها یک طرف بوده، یورو ۲۸٫۹، ین ۱۶٫۸ و پوند ۱۰٫۲ درصد؛ ده جفت پرمعامله همگی دلار دارند؛ اعداد قابل بازنگریاند.
- IMF Blog (2025) — Dollar's Share of Reserves Held Steady in Second Quarter When Adjusted for FX Movesدادههای COFER صندوق بینالمللی پول: دلار همچنان بزرگترین سهم ذخایر ارزی بانکهای مرکزی را دارد.
- Federal Reserve Bank of St. Louis — The U.S. Dollar's Role as a Reserve Currency (2026)نقش دلار بهعنوان ارز ذخیره و دلیل تقاضای جهانی برای آن.
- FOREX.com — What is the Dollar Index?شاخص دلار در برابر سبد شش ارز با وزن حدود ۵۷٫۶ درصدی یورو.