جفتارزهای اصلی چیست؟ فهرست و ویژگیها
اگر بخوانید دلار در ۸۹٫۲٪ معاملات ارزی آوریل ۲۰۲۵ حضور داشت و یورو در ۲۸٫۹٪، شاید فکر کنید جمع سهمها از صد بیشتر شده و عددی غلط است. غلطی در کار نیست: هر معامله دو ارز دارد. این مقاله همین منطق را باز میکند و نشان میدهد جفتارزهای اصلی کداماند، چرا دلار در همهشان هست و پیپ هرکدام را چطور بشمارید.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد بداند کدام جفتها «اصلی» حساب میشوند. بعد از آن پیپ، لات و اسپرد را بخوانید.
در یک نگاه
- فهرست رایج: شش جفت که همگی دلار آمریکا دارند
- BIS: هر ده جفت پرمعامله در آوریل ۲۰۲۵ دلار داشتند
- پیپ در بیشتر جفتها ۰٫۰۰۰۱ و در USD/JPY برابر ۰٫۰۱ است
- جفت پرمعامله با جفت اصلی لزوماً یکی نیست
- سهم ارزها روی ۲۰۰٪ جمع میشود، نه ۱۰۰٪
جفتارزهای اصلی چیست و کدام جفتها در این گروهاند؟
جفتارزهای اصلی گروهی کوچک از جفتارزهای فارکساند که دلار آمریکا در یک طرفشان است و بخش عمدهٔ معاملات فارکس روی آنها انجام میشود. فهرست رایج شش جفت EUR/USD، USD/JPY، GBP/USD، USD/CHF، USD/CAD و AUD/USD است. در آمار BIS برای آوریل ۲۰۲۵ هر ده جفت پرمعامله دلار دارند، چون دلار ارز واسطهٔ جهان است.
جفتارز قیمت یک ارز بر حسب ارز دیگر است. به ارز اول ارز پایه (base currency) و به ارز دوم ارز مظنه (quote currency) میگویند. مظنهٔ EUR/USD نشان میدهد برای یک یورو چند دلار باید بپردازید. قیمت هر جفت شبیه برچسب قیمت در مغازه است: کالا یک واحد از ارز پایه است و عدد روی برچسب به ارز مظنه نوشته شده است.
واژهٔ «اصلی» در فارکس به گروهی اشاره دارد که IG Academy آن را «مجرها» (majors) مینامد. به گفتهٔ همین منبع، بیشتر معاملات فارکس روی همین چند جفت انجام میشود. ویژگی مشترک هر شش جفت حضور دلار آمریکاست. گاهی دلار ارز پایه است، مثل USD/JPY و گاهی ارز مظنه، مثل EUR/USD.
شش جفت فهرست رایج مجرها به روایت IG Academy
| نماد | نام فارسی | ارز پایه | ارز مظنه |
|---|---|---|---|
| EUR/USD | یورو به دلار | یورو | دلار آمریکا |
| USD/JPY | دلار به ین | دلار آمریکا | ین ژاپن |
| GBP/USD | پوند به دلار | پوند استرلینگ | دلار آمریکا |
| USD/CHF | دلار به فرانک | دلار آمریکا | فرانک سوئیس |
| USD/CAD | دلار آمریکا به دلار کانادا | دلار آمریکا | دلار کانادا |
| AUD/USD | دلار استرالیا به دلار آمریکا | دلار استرالیا | دلار آمریکا |
فهرست دقیق جفتهای اصلی میان منابع کمی فرق میکند. این اختلاف از آنجا میآید که «اصلی» برچسبی عرفی است و هر منبع مرز گروه را کمی متفاوت میکشد. هستهٔ گروه در فهرستهای رایج یکی است: جفتهای دلاری پرمعامله.
چرا همه جفتهای اصلی دلار آمریکا دارند و فرق اصلی با فرعی چیست؟
دلیل اصلی این است که دلار ارز واسطهٔ جهان (vehicle currency) است. ارز واسطه ارزی است که معاملهگران برای رسیدن از یک ارز به ارز دیگر از آن عبور میکنند. وضعیت شبیه ایستگاه مرکزی مترو است. برای رفتن از یک خط خلوت به خط خلوت دیگر، معمولاً از ایستگاه شلوغ وسط شهر رد میشوید.
بانک تسویهحسابهای بینالمللی (Bank for International Settlements) که به نام کوتاه BIS شناخته میشود، این نقش را با عدد نشان میدهد. به گفتهٔ BIS، در آوریل ۲۰۲۵ دلار آمریکا در یک طرف ۸۹٫۲٪ از همهٔ معاملات ارزی بود. همین گزارش میگوید ده جفتارز پرمعاملهٔ جهان همگی دلار را در یک طرف دارند. BIS دلیل این تمرکز را جایگاه دلار بهعنوان ارز واسطه میداند. [S1]
نکته
چرا سهم ارزها از ۱۰۰٪ بیشتر میشود
هر معامله دو ارز دارد، پس در آمار سهم ارزها هر معامله دو بار شمرده میشود: یک بار برای ارز پایه و یک بار برای ارز مظنه. به همین دلیل سهم همهٔ ارزها روی هم ۲۰۰٪ میشود، نه ۱۰۰٪. عدد ۸۹٫۲٪ دلار را باید با همین مخرج خواند. مثل شمردن دستدادنها در یک مهمانی است: هر دستدادن دو نفر دارد و اگر سهم هر نفر را جدا بشمارید، جمعشان دو برابر تعداد دستدادنها میشود.
فرق جفت اصلی با جفت فرعی
جفت فرعی یا کراس (cross pair) جفتی است که دلار آمریکا در هیچ طرفش نیست، مثل EUR/GBP یا EUR/JPY. پس مرز اصلی و فرعی پیش از هر چیز حضور یا غیاب دلار است. جفت اصلی دلار دارد و در فهرست رایج مجرها آمده است. جفت فرعی دو ارز غیردلاری را مستقیم کنار هم میگذارد.
نکتهٔ ظریف این است که هر جفت دلاری خودبهخود اصلی نیست. USD/CNY، یعنی دلار به یوان چین، دلار دارد و در نظرسنجی آوریل ۲۰۲۵ BIS جزو پرمعاملهترین جفتها بود، ولی در فهرست ششتایی مجرها نیامده است. پس برای اصلی بودن، دلاری بودن شرط لازم است، اما کافی نیست. چنین جفتی در هیچیک از دو گروه بالا نمیگنجد: دلار دارد، پس فرعی نیست؛ در فهرست رایج مجرها نیامده، پس اصلی هم نیست.
پرمعاملهترین جفتارز کدام است و داده از کجا میآید؟
در نظرسنجی سهسالانهٔ BIS برای آوریل ۲۰۲۵، دو جایگاه نخست جفتهای پرمعامله به EUR/USD و USD/JPY رسید. USD/CNY با پشت سر گذاشتن GBP/USD سوم شد. این رتبهبندی بر دادهٔ نظرسنجی آوریل ۲۰۲۵ تکیه دارد و تحلیل جفتها در نشریهٔ فصلی BIS (BIS Quarterly Review) آمده است. نتایج خود نظرسنجی سهسالانه در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر شد.
به گفتهٔ BIS، میانگین گردش روزانهٔ بازار ارز خارج از بورس در آوریل ۲۰۲۵ حدود ۹٫۶ تریلیون دلار بود. این عدد همهٔ ابزارهای ارزی را در بر میگیرد و ۲۸٪ بیشتر از رقم ۲۰۲۲ است. بازار خارج از بورس (OTC) یعنی معاملهٔ مستقیم میان دو طرف، بدون تالار بورس مرکزی. این آمار مربوط به کل بازار است؛ قیمتی که در پلتفرم میبینید مظنهای است که بروکرتان به شما میدهد. [S1]
سهم هر ارز از معاملات ارزی در آوریل ۲۰۲۵ به روایت BIS؛ مخرج ۲۰۰٪ است، چون هر معامله دو ارز دارد
| ارز | سهم از معاملات، آوریل ۲۰۲۵ | توضیح |
|---|---|---|
| دلار آمریکا (USD) | ۸۹٫۲٪ | در یک طرف بیشتر معاملات |
| یورو (EUR) | ۲۸٫۹٪ | از ۳۰٫۶٪ در ۲۰۲۲ کم شد |
| ین ژاپن (JPY) | ۱۶٫۸٪ | سهم پایدار ماند |
| پوند استرلینگ (GBP) | ۱۰٫۲٪ | از ۱۲٫۹٪ در ۲۰۲۲ کم شد |
| فرانک سوئیس (CHF) | ۶٫۴٪ | ششمین ارز پرمعامله |
این جدول سهم ارزهاست، نه سهم جفتها. برای جفتها، BIS رشد سهم USD/CNY و USD/CHF از گردش جهانی در آوریل ۲۰۲۵ نسبت به ۲۰۲۲ را برجسته کرد. مخرج سهم جفتها کل گردش جهانی است، نه ۲۰۰٪. [S1]
این نظرسنجی هر سه سال یک بار تکرار میشود و دورهٔ بعد حدود ۲۰۲۸ است. پس هر رتبه و سهمی را با برچسب «آوریل ۲۰۲۵، BIS» بخوانید و با گزارش دورهٔ بعد مقایسه کنید.
پیپ هر جفت چطور محاسبه میشود و چرا USD/JPY فرق دارد؟
در بیشتر جفتهای اصلی، یک پیپ برابر یک واحد در رقم چهارم اعشار، یعنی ۰٫۰۰۰۱، است. در جفتهایی که ین ژاپن ارز مظنه است، مثل USD/JPY، پیپ رقم دوم اعشار، یعنی ۰٫۰۱، است. [S4]
پیپ (pip) واحد قراردادی برای شمردن تغییر قیمت است. بهجای اینکه بگویید «قیمت ۰٫۰۰۰۱ دلار بالا رفت»، میگویید «قیمت یک پیپ بالا رفت». این زبان مشترک کمک میکند تغییر قیمت در جفتهای مختلف با یک واحد گزارش شود. [S4]
اندازهٔ پیپ به ارز مظنه بستگی دارد، نه به ارز پایه
| نماد | ارز مظنه | اندازهٔ یک پیپ |
|---|---|---|
| EUR/USD | دلار آمریکا | ۰٫۰۰۰۱ |
| GBP/USD | دلار آمریکا | ۰٫۰۰۰۱ |
| USD/JPY | ین ژاپن | ۰٫۰۱ |
تفاوت ین به اندازهٔ واحد این ارز برمیگردد. یک ین در برابر یک دلار ارزش کمی دارد، پس برای هر دلار ین زیادی لازم است. نتیجه این است که مظنهٔ USD/JPY عددی با بخش صحیح بزرگ است و حرکت در رقم چهارم اعشار آن بسیار ناچیز است. برای همین، در جفتهایی که ین طرف دومشان است، پیپ رقم دوم اعشار است.
قاعده را به ارز مظنه گره بزنید، نه به نام جفت. هر جا ین طرف دوم است، رقم دوم اعشار را بشمارید. در بقیهٔ جفتهای اصلی، رقم چهارم را. ارزش دلاری هر پیپ USD/JPY هم عدد ثابتی ندارد، چون به نرخ همان لحظهٔ دلار به ین بستگی دارد. مرجع نهایی اندازهٔ پیپ و بقیهٔ مشخصات هر قرارداد، سند مشخصات قرارداد در پلتفرم بروکر شماست.
مثال محاسبه: ارزش یک پیپ در EUR/USD
پیش از مثال، یک واحد دیگر لازم است. لات (lot) واحد استاندارد اندازهٔ معامله در فارکس است و یک لات استاندارد ۱۰۰٬۰۰۰ واحد از ارز پایه است. حالا فرض کنید مظنهٔ EUR/USD از ۱٫۲۰۱۶۰ به ۱٫۲۰۱۷۰ برود. این مثال آموزشی است و نرخ هیچ روز مشخصی نیست. محاسبه را گامبهگام دنبال کنید: [S4]
- اختلاف دو مظنه را حساب کنید: ۱٫۲۰۱۷۰ منهای ۱٫۲۰۱۶۰ برابر ۰٫۰۰۰۱ است.
- چون پیپ EUR/USD برابر ۰٫۰۰۰۱ است، این حرکت دقیقاً یک پیپ است.
- اندازهٔ معامله را یک لات استاندارد بگیرید، یعنی ۱۰۰٬۰۰۰ یورو.
- اندازهٔ پیپ را در اندازهٔ معامله ضرب کنید: ۰٫۰۰۰۱ ضرب در ۱۰۰٬۰۰۰ برابر ۱۰ است.
- واحد نتیجه را از ارز مظنه بخوانید: چون ارز مظنه دلار است، ارزش این یک پیپ ۱۰ دلار آمریکاست. [S4]
مظنهٔ این مثال پنج رقم اعشار دارد، ولی پیپ همچنان رقم چهارم است. رقم پنجم فقط یکدهم پیپ را نشان میدهد.
عدد ۱۰ دلار سه قید دارد. اول، برای یک لات استاندارد کامل است؛ اگر حجم معامله کوچکتر باشد، ارزش هر پیپ به همان نسبت کمتر میشود. دوم، نتیجه به ارز مظنه است؛ اگر حساب شما به ارز دیگری باشد، باید آن را به ارز حساب تبدیل کنید. سوم، این میانبر فقط در جفتهایی کار میکند که دلار ارز مظنه است. در USD/JPY ارز مظنه ین است و ارزش پیپ به دلار به نرخ لحظهٔ معامله بستگی دارد.
جفتهای اصلی چه ویژگیها، محدودیتها و ریسکهایی دارند؟
ویژگی اصلی این گروه تمرکز معاملات است. بیشتر معاملات فارکس روی همین چند جفت انجام میشود و همهٔ این جفتها دلار دارند. این تمرکز به نقدشوندگی ربط دارد، یعنی اینکه چقدر راحت میشود خرید و فروش کرد. مثل مغازهٔ شلوغ سر چهارراه است: چون مشتری زیاد است، کالا زود دستبهدست میشود.
اسپرد فاصلهٔ قیمت خرید و قیمت فروش است و هزینهای است که در هر معامله میپردازید. اسپرد هر جفت را بروکر در مظنهٔ خودش اعلام میکند. پس عدد آن را از مشخصات قرارداد همان بروکر بخوانید، نه از یک قاعدهٔ کلی. رفتار بازار در ساعتهای مختلف شبانهروز هم یکسان نیست و مقالهٔ سشنهای معاملاتی فارکس همین را توضیح میدهد.
محدودیت اول به تعریف برمیگردد. فهرست جفتهای اصلی عرفی است و میان منابع کمی فرق میکند. محدودیت دوم این است که «اصلی» یعنی دلاری و پرمعامله، نه کمخطر. پرمعامله بودن یک جفت هیچ تضمینی دربارهٔ نوسان قیمتش نمیدهد و چیزی دربارهٔ نتیجهٔ معاملهٔ شما نمیگوید.
اهرم مالی وامی از بروکر است که با آن معاملهای بزرگتر از سرمایهٔ خودتان باز میکنید. پیش از آن، وضعیت نظارت بر بروکر را هم بررسی کنید.
هشدار
اهرم، زیان را هم بزرگ میکند
با اهرم، حرکت چند پیپ خلاف جهت معامله میتواند زیانی بسیار بزرگتر از انتظار بسازد و ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید. نهاد ناظر هر کشور میتواند برای اهرم سقف بگذارد؛ پیش از معامله، مقررات همان نهاد و قرارداد بروکر را بخوانید.
اشتباههای رایج درباره جفتارزهای اصلی
سه خطا در خواندن آمار و قاعدههای این گروه زیاد تکرار میشود. هر سه از یکی گرفتن دو مفهوم نزدیک میآیند:
- سهم ارز را با سهم جفتارز یکی گرفتن. عدد ۲۸٫۹٪ یورو در آوریل ۲۰۲۵ سهم یورو از معاملات با مخرج ۲۰۰٪ است، نه سهم جفت EUR/USD. یورو در جفتهای دیگر هم حضور دارد، پس این عدد را نمیشود به یک جفت نسبت داد.
- پیپ همهٔ جفتها را ۰٫۰۰۰۱ فرض کردن. این قاعده برای EUR/USD و GBP/USD درست است، ولی پیپ USD/JPY برابر ۰٫۰۱ است. اگر این تفاوت را نادیده بگیرید، اندازهٔ حرکت و ریسک معامله را صد برابر اشتباه میشمارید.
- جفت اصلی را با جفت پرمعامله یکی دانستن. USD/CNY در آوریل ۲۰۲۵ سومین جفت پرمعاملهٔ جهان بود، ولی در فهرست ششتایی مجرها نیست. «اصلی» برچسب عرفی بازار است و رتبهٔ BIS معیار آماری؛ این دو همپوشانی زیادی دارند ولی یکی نیستند. [S1,S4]
خطای اول بیشتر در متنهایی دیده میشود که درصد ارزها را بدون مخرج نقل میکنند. خطای دوم معمولاً وقتی پیش میآید که کسی محاسبهٔ EUR/USD را بیتغییر به USD/JPY میبرد. خطای سوم هم از اینجا میآید که فهرست مجرها ثابت به نظر میرسد، در حالی که رتبههای BIS در هر دوره جابهجا میشوند.
با این سه تمایز، هم فهرستها را درست میخوانید و هم آمار را. گام بعد شناخت اندازهٔ معامله و هزینهٔ آن است، یعنی لات و اسپرد.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
EURUSD یعنی چه؟
GBPUSD چه ویژگیهایی دارد؟
جفتارز اصلی و فرعی چه فرقی دارند؟
USDJPY چرا پیپ متفاوت دارد؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.