تعریف دقیق
فارکس مکان فیزیکی یا بورس مرکزی ندارد. بانکها، صندوقها، شرکتهای چندملیتی، بانکهای مرکزی و کارگزاران از طریق شبکهای از پلتفرمهای الکترونیکی و ارتباط مستقیم با هم معامله میکنند؛ به همین دلیل بانک تسویههای بینالمللی (BIS) آمار آن را با عنوان «گردش ارز فرابورس» منتشر میکند. چون مراکز مالی سیدنی، توکیو، لندن و نیویورک پشت سر هم باز میشوند، بازار از دوشنبه تا جمعه تقریباً شبانهروزی فعال است.
طبق نظرسنجی سهسالهٔ BIS، میانگین گردش روزانهٔ بازار ارز در آوریل ۲۰۲۵ حدود ۹٫۶ تریلیون دلار بوده و دلار در ۸۹٫۲ درصد معاملهها یکی از دو طرف بوده است. این عدد فقط معاملههای نقدی را نمیشمارد؛ فوروارد، سوآپ ارزی و اختیار معامله هم بخشی از فارکساند.
انگیزهٔ شرکتکنندگان یکسان نیست. شرکتی که کالا وارد میکند ارز میخرد تا صورتحساب بپردازد، صندوقی که اوراق خارجی دارد ریسک ارزی را پوشش میدهد و معاملهگر خرد روی تغییر نرخ برابری موضع میگیرد. معاملهگر خرد معمولاً از طریق کارگزار و اغلب با اهرم وارد این بازار میشود و سود و زیانش با همان اهرم بزرگ میشود.
بخشهای اصلی بازار فارکس
- بازار نقدی (اسپات): تبادل ارز با تسویه در یک یا دو روز کاری
- فوروارد و سوآپ ارزی: توافق امروز برای تبادل در تاریخی در آینده
- قرارداد آتی و اختیار معاملهٔ ارز: ابزارهای مشتقهای که بخشی از آنها در بورس معامله میشود
مثال: یک جفتارز، دو انگیزه
فرض کنید یک تولیدکنندهٔ آلمانی باید سه ماه دیگر ۱ میلیون دلار به تأمینکنندهای آمریکایی بپردازد. او میتواند امروز با بانکش یک قرارداد فوروارد ببندد و نرخ EURUSD را برای آن تاریخ ثابت کند تا هزینهاش به یورو از پیش معلوم باشد.
همزمان معاملهگری در سنگاپور با حسابی کوچک روی همان جفتارز معاملهای کوتاهمدت باز میکند. هر دو در فارکس فعالاند، اما یکی ریسک را کم میکند و دیگری ریسک میپذیرد. این ارقام فرضیاند و فقط تنوع انگیزهها را نشان میدهند.
اشتباه رایج: «فارکس همان بازار اسپات است»
فارکس نام کل بازار ارز است، نه یک نوع قرارداد. بازار اسپات فقط یکی از بخشهای آن است و بخش بزرگی از گردش روزانه به ابزارهایی مثل سوآپ ارزی و فوروارد میرسد که تحویلشان در آینده است.
فارکس را با «بورس ارز» هم یکی ندانید. در بورس همهٔ سفارشها در یک دفتر سفارش مرکزی به هم میرسند؛ در فارکس قیمت هر ارائهدهنده ممکن است اندکی با دیگری فرق داشته باشد و نقدینگی میان بانکها و پلتفرمها پخش است.
خلاصهٔ کاربردی
- فارکس بازار جهانی و غیرمتمرکز تبادل ارزهاست.
- گردش روزانهٔ آن در آوریل ۲۰۲۵ حدود ۹٫۶ تریلیون دلار بود.
- اسپات، فوروارد، سوآپ و اختیار معامله همه بخشی از فارکساند.
- اهرم در فارکس سود و زیان را به یک اندازه بزرگ میکند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
تمرین کن
پرسشهای رایج
آیا بازار فارکس تعطیلی دارد؟
بازار از عصر یکشنبه به وقت نیویورک تا عصر جمعه تقریباً پیوسته باز است و آخر هفته تعطیل است؛ نقدینگی در ساعتهای همپوشانی سشنهای معاملاتی بیشتر است.
چه کسی قیمت ارزها را در فارکس تعیین میکند؟
هیچ نهاد واحدی. قیمت از برآیند سفارشهای بانکها، صندوقها، شرکتها و دیگر شرکتکنندگان شکل میگیرد، هرچند بانکهای مرکزی با سیاست پولی یا مداخله بر آن اثر میگذارند.
منابع
- BIS — Global FX trading hits $9.6 trillion per day in April 2025 (media release)گردش روزانهٔ بازار جهانی ارز در آوریل ۲۰۲۵ به ۹٫۶ تریلیون دلار رسیده است.
- BIS — OTC foreign exchange turnover in April 2025 (Triennial Survey)گردش روزانهٔ بازار ارز ۹٫۶ تریلیون دلار در آوریل ۲۰۲۵؛ دلار در ۸۹٫۲ درصد معاملهها یک طرف بوده، یورو ۲۸٫۹، ین ۱۶٫۸ و پوند ۱۰٫۲ درصد؛ ده جفت پرمعامله همگی دلار دارند؛ اعداد قابل بازنگریاند.
- Kathy Lien, Day Trading and Swing Trading the Currency Market, 3rd ed. (2015)نامهای رایج جفتارزها، نرخهای کراس و رفتار ارزها در برابر دادههای اقتصادی.