تعریف دقیق
باور و لوسی در پژوهش مشهور خود دربارهٔ طلا میان دو مفهوم فرق گذاشتند: «پوشش ریسک» (Hedge) داراییای است که بهطور میانگین با دارایی دیگر همبستگی صفر یا منفی دارد، و «پناهگاه امن» داراییای است که مشخصاً در روزهای افت شدید بازار چنین رفتاری نشان میدهد. یک دارایی ممکن است در روزهای عادی پوشش ریسک نباشد ولی در بحران پناهگاه امن باشد.
در بازار ارز، کارشناسان صندوق بینالمللی پول رفتار ارزها را در دورههای ریسکگریزی جهانی بررسی کردهاند و ین و فرانک سوئیس را در میان ارزهایی یافتهاند که در این دورهها تقویت میشوند. رانالدو و سودرلیند هم همین رفتار را برای فرانک و ین گزارش کردهاند. دلیلهای پیشنهادی شامل جایگاه این کشورها بهعنوان طلبکار خالص خارجی، ثبات نهادی، نقدشوندگی بالا و بسته شدن معاملههای کری ترید است.
تحلیلی در VoxEU تأکید میکند که ارز امن به غافلگیری ریسک واکنش نشان میدهد؛ یعنی شوک پیشبینینشده مهم است، نه هر افت معمولی بازار.
مثال: یک روز ریسکگریزی
در روزی که شاخصهای سهام جهانی بهخاطر یک خبر غیرمنتظره افت شدید دارند، ممکن است همزمان طلا بالا برود، ین تقویت شود و بازده اوراق دولتی آمریکا پایین بیاید. معاملهگری که پوزیشن خرید AUDJPY دارد، در چنین روزی از دو طرف فشار میبیند: دلار استرالیا ارز حساس به ریسک است و ین ارز امن.
اگر همان شوک از داخل آمریکا آمده باشد، رفتار دلار ممکن است با بحرانی که منشأ آن بیرون از آمریکاست فرق کند.
اشتباه رایج: دارایی امن یعنی دارایی بینوسان
دارایی امن هم نوسان و افت دارد؛ در برخی دورههای تنش، طلا ابتدا بهخاطر فروش اجباری برای تأمین نقدینگی افت کرده است. لقب «طلای دیجیتال» برای بیتکوین هم یک روایت است و رفتار آن در بحرانها همیشه با تعریف پناهگاه امن جور نبوده است.
پوشش ریسک و پناهگاه امن را هم یکی نگیرید: اولی دربارهٔ رابطهٔ میانگین در همهٔ روزهاست و دومی دربارهٔ روزهای استرس.
خلاصهٔ کاربردی
- پناهگاه امن در روزهای تنش ارزشش را حفظ میکند یا بالا میرود.
- ین، فرانک سوئیس و طلا در پژوهشها بیشتر از بقیه این رفتار را نشان دادهاند.
- این رفتار قاعدهٔ ثابت نیست و به منشأ و غافلگیری بحران بستگی دارد.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
دلار آمریکا دارایی امن است؟
در بسیاری از بحرانهای جهانی دلار هم تقویت شده است، چون ارز اصلی تأمین مالی جهان است؛ اما رفتار آن به منشأ بحران هم بستگی دارد.
چرا ین در بحران تقویت میشود؟
دلیلهای پیشنهادی بسته شدن معاملههای کری ترید و جایگاه ژاپن بهعنوان طلبکار خالص خارجی است؛ این رفتار تجربی است و همیشگی نیست.
منابع
- Baur & Lucey (2010), Is Gold a Hedge or a Safe Haven? An Analysis of Stocks, Bonds and Gold, Financial Review 45(2)تمایز پوشش ریسک از پناهگاه امن در دورههای تنش.
- Ranaldo & Söderlind (2010), Safe Haven Currencies, Review of Finance 14(3)رفتار فرانک سوئیس و ین در دورههای تنش بازار.
- IMF Working Paper — The Behavior of Currencies during Risk-off Episodesبررسی رفتار ارزها در دورههای ریسکگریزی جهانی: ین ژاپن و فرانک سوئیس (و در بسیاری از دورهها دلار آمریکا) تقویت میشوند و ارزهای پرریسکتر تضعیف.
- CEPR VoxEU — Risk surprises and safe haven currenciesارز امن ارزی است که در شوکهای غیرمنتظرهٔ ریسک جهانی تقویت میشود؛ رفتار ارز امن به غافلگیری ریسک وابسته است، نه به هر افت بازار.
- XE — Why JPY, CHF and USD are safe havensدلیلهای رایج امن شمرده شدن ین، فرانک و دلار: جایگاه طلبکار خالص خارجی، ثبات نهادی و نقدشوندگی بالا و نقش دلار در تأمین مالی جهانی.