تعریف دقیق
تاریخ معامله (T) روزی است که قیمت و مقدار توافق میشود؛ تاریخ تسویه روزی است که مالکیت و پول واقعاً جابهجا میشوند. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا چرخهٔ استاندارد تسویهٔ بیشتر معاملات اوراق بهادار را از T+2 به T+1 کوتاه کرد و این تغییر از ۲۸ مه ۲۰۲۴ اجرایی شد.
در بازار اسپات ارز، تسویهٔ استاندارد بیشتر جفتارزها T+2 است، یعنی دو روز کاری پس از معامله. چون دو ارز در دو کشور و گاه در منطقههای زمانی متفاوت پرداخت میشوند، ریسک تسویه پیش میآید: یک طرف ارز خود را پرداخته اما ارز مقابل را هنوز نگرفته است. بانک تسویهٔ بینالمللی (BIS) این ریسک را «مسئلهای حلنشده» خوانده است.
سامانهٔ CLS با روش «پرداخت در برابر پرداخت» دو پای معامله را همزمان تسویه میکند تا این ریسک کم شود. اما برای معاملهگر خرد CFD و فارکس اهرمی، تحویل واقعی ارز رخ نمیدهد؛ بروکر پوزیشن باز را هر شب به روز بعد منتقل میکند و تفاوت نرخ بهره را به شکل سواپ اعمال میکند.
مثال: فروش سهم و جابهجایی پول
سرمایهگذاری در آمریکا روز دوشنبه سهامی را میفروشد. با چرخهٔ T+1، تسویه در روز کاری بعد، یعنی سهشنبه، انجام میشود؛ پیش از تغییر ۲۰۲۴، این کار تا چهارشنبه طول میکشید.
در بازار اسپات ارز، بانکی که دوشنبه یورو میفروشد و دلار میخرد، در حالت عادی چهارشنبه تسویه میکند. اگر میان این دو روز تعطیلی رسمی در یکی از دو کشور باشد، تاریخ تسویه جلوتر میرود.
اشتباه رایج: تسویه همان اجرای سفارش است
اجرای سفارش در لحظهٔ معامله رخ میدهد و قیمت را قطعی میکند؛ تسویه بعداً انجام میشود و جابهجایی واقعی دارایی و پول است. در فاصلهٔ این دو، ریسک طرف مقابل و ریسک عملیاتی وجود دارد.
تسویه را با بستن پوزیشن CFD هم یکی نگیرید. بستن پوزیشن CFD سود یا زیان را فوراً به موجودی حساب نزد بروکر اضافه یا از آن کم میکند، اما دارایی پایهای جابهجا نمیشود و قرارداد میان معاملهگر و بروکر است.
خلاصهٔ کاربردی
- تسویه جابهجایی واقعی پول و دارایی پس از معامله است.
- اوراق بهادار آمریکا از ۲۸ مه ۲۰۲۴ با T+1 تسویه میشوند.
- اسپات ارز معمولاً T+2 است و ریسک تسویه دارد.
- در CFD تحویل نیست؛ انتقال شبانه و سواپ هست.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
مقالههای مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
تمرین کن
پرسشهای رایج
آیا همهٔ جفتارزها T+2 هستند؟
بیشتر جفتارزها بله، اما استثنا وجود دارد؛ رایجترین آن USD/CAD است که بهطور سنتی T+1 تسویه میشود.
چرا روز تسویه برای معاملهگر فارکس خرد مهم است؟
چون سواپ بر پایهٔ تاریخ ارزش محاسبه میشود؛ به همین دلیل بسیاری از بروکرها در شب چهارشنبه سواپ سهبرابر اعمال میکنند تا تعطیلی آخر هفته در تسویه پوشش داده شود.
منابع
- Davis Polk (2023) — SEC adopts T+1 settlement effective May 2024کوتاه شدن چرخهٔ تسویهٔ اوراق بهادار آمریکا از T+2 به T+1 از ۲۸ مه ۲۰۲۴.
- BIS Quarterly Review (December 2022) — FX settlement risk: an unsettled issueریسک تسویهٔ معاملات ارز و نقش پرداخت در برابر پرداخت (PvP) و CLS.