اسپرد چیست؟ تعریف، محاسبه و تفاوت اسپرد ثابت و شناور
اگر از یک صرافی اسکناس دلار بخرید و همان لحظه همان اسکناس را به همان صرافی بفروشید، پول کمتری پس میگیرید. کسی کارمزدی اعلام نکرده، ولی بخشی از پولتان رفته است. در بازارهای مالی هم همین فاصله وجود دارد و نامش اسپرد است. این مقاله نشان میدهد این فاصله چطور حساب میشود و کجا هزینهٔ شما را بالا میبرد.
این مقاله برای معاملهگر تازهکاری است که میخواهد هزینهٔ واقعی ورود و خروج را بفهمد. بعد از آن سراغ پیپ، لات و مدلهای اجرای سفارش بروید.
در یک نگاه
- اسپرد اختلاف قیمت خرید (Bid) و فروش (Ask) است.
- در فارکس معمولاً با پیپ سنجیده میشود.
- اسپرد هزینهٔ ضمنی هر معامله است.
- اسپرد ثابت لزوماً کمهزینهتر نیست.
- اسپرد را همراه کمیسیون بسنجید، نه جدا.
اسپرد چیست؟
اسپرد (Spread) اختلاف میان دو قیمت یک ابزار مالی است: Bid، قیمتی که طرف مقابل حاضر است با آن از شما بخرد و Ask، قیمتی که حاضر است با آن به شما بفروشد. پس شما با Ask میخرید و با Bid میفروشید و اسپرد هزینهٔ ضمنی هر معامله است؛ در فارکس میشود آن را به پیپ بیان کرد.
هر ابزار مالی در هر لحظه دو قیمت دارد. قیمت Bid قیمتی است که طرف مقابل با آن از شما میخرد؛ پس وقتی میفروشید، همین قیمت را میگیرید. قیمت Ask قیمتی است که طرف مقابل با آن به شما میفروشد؛ پس وقتی میخرید، همین قیمت را میپردازید. در حالت عادی Ask بالاتر از Bid است و فاصلهٔ این دو همان اسپرد است. جزئیات این دو قیمت در مقالهٔ قیمت خرید و فروش آمده است.
مغازهٔ گوشی دستدوم را در نظر بگیرید. مغازهدار گوشی شما را ارزانتر از قیمتی میخرد که همان مدل را به مشتری بعدی میفروشد. این فاصله دستمزد او برای آمادهبودن همیشگی برای خرید و فروش است. در بازار مالی هم بازارساز (Market Maker)، یعنی کسی که همیشه هم قیمت خرید میدهد هم قیمت فروش، همین نقش را دارد و بخشی از درآمدش از همین فاصله میآید.
تعریف اسپرد، یعنی Ask منهای Bid، در فارکس، سهام، کالا و رمزارز یکی است؛ ولی اینکه چه کسی این دو قیمت را میدهد و اسپرد با چه واحدی بیان میشود، از بازاری به بازار دیگر فرق میکند.
اسپرد چگونه محاسبه میشود و با چه واحدی بیان میشود؟
فرمول اسپرد یک تفریق ساده است: قیمت Ask منهای قیمت Bid. حاصل را میشود به واحد خود قیمت گفت یا به تعداد پیپ. برای رسیدن به عدد پیپی این گامها را بروید:
- قیمت Ask و قیمت Bid را از صفحهٔ معامله بخوانید.
- قیمت Bid را از قیمت Ask کم کنید.
- حاصل را بر اندازهٔ پیپ همان جفتارز تقسیم کنید.
مقررات هم اسپرد را از همین جنس میبیند. انجمن ملی آتی آمریکا (NFA) در قاعدهٔ 2-36(s)(4) اصطلاح «هزینهٔ اسپرد نقطهٔ میانی» (Mid-point spread cost) را تعریف کرده است. نقطهٔ میانی یعنی درست وسط Bid و Ask. طبق این تعریف، این هزینه فاصلهٔ قیمت اجرای سفارش مشتری تا نقطهٔ میانی است. برای سفارش بازار (Market Order)، یعنی خرید یا فروش فوری با قیمت موجود، نقطهٔ میانی در لحظهٔ دریافت سفارش سنجیده میشود. برای سفارش شرطی، یعنی سفارشی که با رسیدن قیمت به سطح معین اجرا میشود، نقطهٔ میانی در لحظهٔ فعالشدن اجرا سنجیده میشود.
اندازهٔ پیپ و پیپت
پیپ (Pip) واحدی است که حرکت قیمت جفتارز را با آن میشمارند. در جفتارز EUR/USD یک پیپ برابر ۰٫۰۰۰۱ است، یعنی چهارمین رقم اعشار. پس وقتی EUR/USD در رقم چهارم اعشار یک واحد جابهجا میشود، یک پیپ حرکت کرده است.
اندازهٔ پیپ در همهٔ جفتارزها یکسان نیست. برخی پلتفرمها هم قیمت را با رقم اعشار اضافه نشان میدهند؛ به این واحد کوچکتر از پیپ، پیپت (Pipette) میگویند. اگر پیپت را با پیپ یکی بگیرید، اسپرد را بزرگتر یا کوچکتر از واقعیت میخوانید. پیش از هر محاسبه، اندازهٔ پیپ همان ابزار را در مشخصات قرارداد بروکر یا مقالهٔ پیپ ببینید.
مثال محاسبهای اسپرد در GBP/USD
فرض کنید جفتارز GBP/USD با دو قیمت ۱٫۳۰۱۸ و ۱٫۳۰۲۷ نقل شده است. این عددها مثال آموزشیاند و نرخ روز مشخصی نیستند. معنای این نقل قیمت این است که طرف مقابل پوند را از شما به ۱٫۳۰۱۸ دلار میخرد و به شما به ۱٫۳۰۲۷ دلار میفروشد. اندازهٔ پیپ در این مثال ۰٫۰۰۰۱ است.
محاسبهٔ گامبهگام اسپرد با قیمتهای آموزشی GBP/USD
| گام | محاسبه | نتیجه |
|---|---|---|
| قیمتی که با آن میفروشید (Bid) | از نقل قیمت | ۱٫۳۰۱۸ |
| قیمتی که با آن میخرید (Ask) | از نقل قیمت | ۱٫۳۰۲۷ |
| اسپرد به واحد قیمت | ۱٫۳۰۲۷ منهای ۱٫۳۰۱۸ | ۰٫۰۰۰۹ |
| اسپرد به پیپ | ۰٫۰۰۰۹ تقسیم بر ۰٫۰۰۰۱ | ۹ پیپ |
حالا ببینید این ۹ پیپ در عمل چه معنایی دارد. اگر به ۱٫۳۰۲۷ بخرید و همان لحظه بفروشید، فقط ۱٫۳۰۱۸ میگیرید. یعنی معامله از ابتدا ۹ پیپ عقبتر از نقطهٔ سربهسر شروع میشود. اگر اسپرد تغییر نکند، قیمت باید همین مقدار در جهت معاملهٔ شما حرکت کند تا فقط هزینهٔ اسپرد جبران شود.
نقطهٔ میانی این مثال درست وسط دو قیمت است. پس فاصلهٔ Bid و فاصلهٔ Ask تا این نقطه، هر کدام نصف این ۹ پیپ است. اگر خرید شما دقیقاً با Ask اجرا شود، فاصلهٔ قیمت اجرا تا نقطهٔ میانی همین نصف اسپرد است.
ارزش دلاری این ۹ پیپ به حجم معامله بستگی دارد. هرچه لات، یعنی واحد حجم معامله، بزرگتر باشد، همان ۹ پیپ مبلغ بیشتری میشود.
چرا اسپرد هزینه معامله است و اسپرد بالا یعنی چه؟
اسپرد هزینه است، چون شما آن را داخل قیمت میپردازید، بیآنکه رسید جداگانهای ببینید. در معاملهای که روی افزایش قیمت باز میشود، ورود با Ask است و خروج با Bid؛ در معامله روی کاهش قیمت ترتیب برعکس است. تفاوت این دو جهت در مقالهٔ پوزیشن خرید و فروش آمده است. در یک معاملهٔ رفتوبرگشت، یعنی ورود و خروج، کل اسپرد یک بار از شما گرفته میشود. اگر از نقطهٔ میانی حساب کنید، نیمی از آن هنگام ورود و نیمی هنگام خروج پرداخت میشود.
همین پنهانبودن، هزینه را از چشم دور میکند. هر بار که ترید میکنید، این هزینه تکرار میشود و با بیشترشدن تعداد معاملهها، جمع آن هم بزرگتر میشود.
اسپرد بالا یعنی فاصلهٔ Bid و Ask از حالت معمول همان ابزار بیشتر است. عدد مطلقی برای «بالا» وجود ندارد. اسپردی که برای یک جفتارز پرمعامله زیاد است، ممکن است برای ابزاری کممعامله عادی باشد. معنای عملی اسپرد بالا این است که معامله از نقطهٔ دورتری نسبت به سربهسر شروع میشود.
اسپرد بالا ممکن است با نقدشوندگی کم همراه باشد. نقدشوندگی یعنی اینکه چقدر راحت میشود یک دارایی را خرید و فروخت، بیآنکه قیمت زیاد جابهجا شود. وقتی خریدار و فروشندهٔ کمتری حاضرند یا دربارهٔ قیمت بعدی تردید زیاد است، کسی که قیمت میدهد ممکن است فاصله را بازتر کند.
نکته
اندازهٔ بازار ارز با اندازهٔ اسپرد یکی نیست
به گفتهٔ بانک تسویهٔ بینالمللی (BIS)، میانگین گردش روزانهٔ بازار ارز در آوریل ۲۰۲۵ حدود ۹٫۶ تریلیون دلار بود. این رقم از نتایج اولیهٔ نظرسنجی سهسالانهٔ BIS است که بانکهای مرکزی و نهادهای دیگر از ۵۲ حوزهٔ قضایی، یعنی کشور یا قلمرو، در آن شرکت داشتند. این عدد بزرگی بازار را نشان میدهد، نه اسپرد هیچ جفتارزی را.
تفاوت اسپرد ثابت و شناور چیست؟
اسپرد ثابت (Fixed Spread) فاصلهای است که بروکر از پیش برای یک ابزار اعلام میکند و در شرایط عادی تغییرش نمیدهد. اسپرد شناور (Floating Spread) فاصلهای است که با قیمتهای لحظهای بازار مدام کم و زیاد میشود. تفاوت اصلی این دو در پیشبینیپذیری است، نه لزوماً در اندازهٔ هزینه.
این تفاوت شبیه دو نوع کرایهٔ تاکسی است. در یک سرویس، کرایه را پیش از سوارشدن قطعی میکنید و ترافیک آن را عوض نمیکند. در سرویس دیگر، کرایه با شلوغی خیابان و ساعت روز بالا و پایین میرود. کرایهٔ قطعی را از قبل میدانید، ولی این به آن معنا نیست که همیشه ارزانتر است. در ساعتهایی که تاکسی فراوان و خیابان روان است، ممکن است کرایهٔ متغیر کمتر باشد.
جدول زیر سازوکار دو نوع را کنار هم میگذارد:
مقایسهٔ سازوکار اسپرد ثابت و شناور
| ویژگی | اسپرد ثابت | اسپرد شناور |
|---|---|---|
| تعیین عدد | بروکر از پیش اعلام میکند | قیمتهای لحظهای بازار |
| پیشبینیپذیری | بیشتر | کمتر |
| رفتار هنگام خبر و نوسان | تابع شرایط قرارداد بروکر | ممکن است بازتر شود |
| آنچه باید بررسی کنید | شرایطی که عدد ثابت ممکن است تغییر کند | دامنهٔ اسپرد در ساعتهای مختلف |
هیچکدام از این دو برچسب بهتنهایی هزینهٔ شما را تعیین نمیکند. «ثابت» در هر قرارداد معنای خودش را دارد؛ پس پیش از هر نتیجهگیری، متن قرارداد بروکر را برای استثناها بخوانید. معیار درست، هزینهٔ کل در همان ابزارها و همان ساعتهایی است که خودتان معامله میکنید.
اسپرد با کمیسیون چه فرقی دارد؟
اسپرد هزینهٔ ضمنی است و کمیسیون هزینهٔ صریح. اسپرد داخل قیمت پنهان است و جداگانه از حسابتان کم نمیشود. کمیسیون (Commission) مبلغی است که بروکر جدا اعلام میکند و در صورتحساب بهصورت یک قلم مستقل دیده میشود. برخی حسابها اسپرد بیشتری دارند و کمیسیون نمیگیرند؛ برخی دیگر اسپرد باریکتری دارند و کمیسیون جدا دریافت میکنند. پس دو حساب را فقط با عدد اسپرد نمیشود مقایسه کرد.
قاعدهٔ 2-36(p)(1) انجمن NFA همین نگاه را به زبان مقررات آورده است. طبق آن، دلال فارکس خرد عضو NFA (Forex Dealer Member) باید هزینهٔ هر معامله را در تأییدیهٔ آن افشا کند. تأییدیه گزارشی است که پس از اجرای معامله به مشتری میرسد. شکل افشا به مدل اجرای سفارش بستگی دارد:
- اگر دلال از پردازش مستقیم (STP یا Straight-Through Processing) استفاده نکند، باید هزینهٔ اسپرد نقطهٔ میانی را اعلام کند.
- اگر از پردازش مستقیم استفاده کند، یعنی سفارش را به طرف دیگری در بازار برساند، باید هر افزودهٔ قیمت (Mark-up) یا کاهش قیمت (Mark-down) را اعلام کند؛ یعنی مبلغی که روی قیمت طرف مقابل اضافه یا از آن کم کرده است.
برای فهم این دو مدل، مدلهای اجرای سفارش بروکر و تفاوت ECN و STP را ببینید.
مهم
این قاعده فقط برای دلالان عضو NFA در آمریکاست
قاعدهٔ NFA تکلیف دلالان فارکس خرد عضو این انجمن در آمریکا را تعیین میکند و به بروکرهای دیگر تعمیم نمییابد. اگر بروکر شما زیر نظر نهاد دیگری است، شیوهٔ افشای هزینه را در مقررات همان نهاد و قرارداد خودتان پیدا کنید. اصل حساب اما همهجا یکی است: هزینهٔ واقعی جمع اسپرد، کمیسیون و کارمزدهای دیگر است.
اشتباه رایج در خواندن اسپرد
خطاهای رایج در خواندن اسپرد یک ریشهٔ مشترک دارند: نگاهکردن به یک عدد تنها، جدا از بقیهٔ شرایط. سه خطای پرتکرار اینهاست:
- مقایسهٔ بروکرها فقط با عدد اسپرد. حسابی که اسپرد کمتری نشان میدهد ممکن است کمیسیون جدا بگیرد. مقایسهٔ درست با جمع اسپرد، کمیسیون و کارمزدهای دیگر انجام میشود.
- یکیگرفتن اسپرد ثابت با اسپرد همیشه کمتر. ثابتبودن فقط پیشبینیپذیری میدهد. در ساعتهای پرمعاملهای که خبر مهمی در راه نیست، اسپرد شناور ممکن است از عدد ثابت کمتر باشد.
- قضاوت دربارهٔ اسپرد بدون توجه به ساعت و خبر. اسپرد یک ابزار در ساعتهای کممعامله یا نزدیک انتشار خبر مهم با ساعتهای شلوغ فرق دارد. عددی که یک بار دیدهاید، تصویر همیشگی آن ابزار نیست.
فعالیت بازار فارکس در طول شبانهروز یکسان نیست و همین روی اسپرد اثر میگذارد. برای آشنایی با این ساعتها، سشنهای معاملاتی فارکس را ببینید. اگر میخواهید هزینهٔ اسپرد را در برنامهٔ خودتان لحاظ کنید، مقالهٔ اصول برنامهٔ معاملاتی جای مناسبی برای شروع است.
محدودیتهای اسپرد بهعنوان معیار
اسپرد فقط بخشی از هزینهٔ معامله است. کمیسیون، کارمزدهای دیگر و لغزش قیمت (Slippage) هم هزینهٔ نهایی را تغییر میدهند. لغزش قیمت یعنی سفارش شما با قیمتی متفاوت از قیمتی که روی صفحه دیده بودید اجرا شود. عدد اسپرد روی صفحه هم فقط همان لحظه را نشان میدهد و از اسپرد لحظهٔ اجرای سفارش شما خبر نمیدهد.
مقررات هر کشور هم جداست. سازمان رفتار مالی بریتانیا (FCA) در سند PS19/18 برای قرارداد مابهالتفاوت (CFD)، یعنی قراردادی روی تغییر قیمت یک دارایی بدون مالکیت خود آن، سقف اهرم تعیین کرد. اهرم یعنی بازکردن پوزیشنی بزرگتر از سرمایه، با سپردن فقط بخشی از ارزش آن بهعنوان وثیقه؛ اهرم به معنای وام گرفتن از بروکر نیست. این سقف برای مشتری خرد بریتانیا، یعنی دستهای از مشتریان که بیشترین حفاظت را میگیرند، بسته به نوسان دارایی پایه میان ۳۰ به ۱ و ۲ به ۱ تعیین شد و اجرای آن برای CFD از ۱ اوت ۲۰۱۹ آغاز شد. این قاعده دربارهٔ اسپرد نیست و فقط نشان میدهد هر نهاد ناظر قاعدهٔ خودش را دارد. نه این قاعده و نه قاعدهٔ NFA را نباید به کشور یا نوع حساب دیگری تعمیم داد. برای شناخت نهادهای ناظر، رگولاتوری بروکر را ببینید.
هشدار
اسپرد در معامله با اهرم
هزینهٔ اسپرد روی کل حجم معامله حساب میشود، نه فقط روی سرمایهٔ شما. اگر با اهرم معامله کنید، همان چند پیپ اسپرد روی حجمی بزرگتر از سرمایهتان اعمال میشود. حرکت مخالف بازار هم به همان نسبت بزرگتر اثر میگذارد و ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید. بسته به نوع حساب و قرارداد، زیان ممکن است حتی از مبلغ سپردهتان بیشتر شود.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
اسپرد چند پیپ خوب است؟
چرا اسپرد هنگام اخبار زیاد میشود؟
اسپرد کارمزد است یا هزینه پنهان معامله؟
اسپرد ثابت بهتر است یا شناور؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.