نسبت ریسک به ریوارد: تعریف، فرمول و محدودیتها
نسبت ۱ به ۳ روی کاغذ خیال را راحت میکند: به ازای هر واحد ریسک، سه واحد سود. ولی اگر کمتر از ۲۵٪ معاملات به هدف برسند، همین نسبت پیش از هزینهها به زیان میرسد. نسبت ریسک به ریوارد فقط نیمی از حساب است. این صفحه نشان میدهد آن را چطور حساب کنید، چطور بخوانید و کجا گمراهکننده میشود.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد نسبت را درست محاسبه کند و حدش را بشناسد؛ برای گام بعد، صفحههای حد ضرر و ریسک هر معامله را بخوانید.
در یک نگاه
- ریسک: فاصلهٔ ورود تا حد ضرر
- ریوارد: فاصلهٔ ورود تا هدف سود
- نسبت بالا بهتنهایی سودآوری را تضمین نمیکند
- درصد معاملات برنده لازم برای سربهسر از نسبت میآید
- اسپرد، کارمزد و اهرم نسبت واقعی را تغییر میدهند
نسبت ریسک به ریوارد چیست؟
نسبت ریسک به ریوارد سنجهای است که سود بالقوهٔ یک معامله را به ازای هر واحد ریسک میسنجد. شما فاصلهٔ ورود تا حد ضرر را ریسک و فاصلهٔ ورود تا هدف را ریوارد میگیرید و ریسک را بر ریوارد تقسیم میکنید. نسبت ۱ به ۳٫۵ یعنی به ازای هر ۱ واحد ریسک، ۳٫۵ واحد ریوارد. [S1]
این نسبت پیش از ورود به معامله دو مبلغ را کنار هم میگذارد. یکی مبلغی است که اگر اشتباه کنید از دست میرود. دیگری مبلغی است که اگر درست پیشبینی کنید به دست میآید. معادل انگلیسی این سنجه Risk-Reward Ratio است و در ابزارهای معاملهگری کوتاهشدهاش R/R (یا R:R) دیده میشود.
ریسک ضرری است که اگر بازار برخلاف شما برود و حد ضرر فعال شود، از حساب کم میشود. ریوارد سودی است که اگر قیمت به هدف برسد، به حساب اضافه میشود. هر دو پیش از ورود تعیین میشوند و هیچکدام قطعی نیستند.
نسبت فقط شکل معامله را روی کاغذ نشان میدهد. اینکه قیمت اول به حد ضرر برسد یا به هدف، از خود نسبت معلوم نمیشود. برای همین این سنجه کنار درصد معاملات برنده معنا پیدا میکند.
نسبت ریسک به ریوارد چطور از ورود، حد ضرر و هدف محاسبه میشود؟
برای محاسبه به قیمت ورود، قیمت حد ضرر و قیمت هدف یا حد سود نیاز دارید. تعداد واحدهای معامله هم لازم است؛ چه سهم باشد، چه لات یا کوین. گامها به این ترتیباند:
- فاصلهٔ قیمت ورود تا حد ضرر را حساب کنید؛ این ریسک هر واحد است.
- فاصلهٔ قیمت ورود تا هدف را حساب کنید؛ این ریوارد هر واحد است.
- هر دو فاصله را در تعداد واحدها ضرب کنید تا مبلغ ریسک و مبلغ ریوارد به دست بیاید.
- مبلغ ریسک را بر مبلغ ریوارد تقسیم کنید؛ برای نوشتن به شکل «۱ به X»، مقدار X حاصل تقسیم مبلغ ریوارد بر مبلغ ریسک است.
در معاملهٔ خرید، حد ضرر پایینتر از ورود و هدف بالاتر از آن است. در معاملهٔ فروش جای این دو برعکس میشود. در هر دو حالت فقط اندازهٔ فاصله اهمیت دارد، نه جهت حرکت قیمت.
یک نکته در گام سوم پنهان است. ریسک و ریوارد هر دو در یک عدد ضرب میشوند، پس تعداد واحد نسبت را عوض نمیکند. فقط مبلغ هر دو طرف را بزرگتر یا کوچکتر میکند.
یک مثال عددی با سهم و حد ضرر چه نسبتی میدهد؟
فرض کنید ۱۰ سهم را به قیمت ۱۳۰ دلار میخرید. حد ضرر را روی ۱۱۰ دلار و هدف را روی ۲۰۰ دلار میگذارید. این مثال از متن آموزشی IG است و قیمتهایش فرضیاند؛ هیچ سهم واقعی یا تاریخ مشخصی پشت آن نیست.
مثال فرضی آموزشی: خرید ۱۰ سهم، ورود ۱۳۰ دلار، حد ضرر ۱۱۰ دلار، هدف ۲۰۰ دلار
| جزء | محاسبه | نتیجه |
|---|---|---|
| ریسک | (۱۳۰ − ۱۱۰) × ۱۰ | ۲۰۰ دلار |
| ریوارد | (۲۰۰ − ۱۳۰) × ۱۰ | ۷۰۰ دلار |
| نسبت | ۲۰۰ ÷ ۷۰۰ | حدود ۰٫۲۹ یعنی ۱ به ۳٫۵ |
اگر قیمت به ۱۱۰ دلار برسد و حد ضرر اجرا شود، ۲۰۰ دلار از دست میرود. اگر قیمت به ۲۰۰ دلار برسد، ۷۰۰ دلار سود ثبت میشود. پس در برابر هر ۱ دلار ریسک، حدود ۳٫۵ دلار ریوارد قرار دارد. [S1]
به یک دام کوچک دقت کنید. عدد ۲۰۰ در این مثال دو بار آمده است: یک بار قیمت هدف هر سهم و یک بار مبلغ کل ریسک. این دو به هم ربطی ندارند و فقط در این مثال یکسان شدهاند.
حد ضرر سقف زیان را تعیین میکند، به شرط آنکه سفارش دقیقاً در همان قیمت اجرا شود. این شرط همیشه برقرار نیست. مثال هم دربارهٔ احتمال رسیدن قیمت به هدف چیزی نمیگوید؛ فقط دو سر معامله را اندازه میگیرد.
جهت نوشتن نسبت چیست و با ریوارد به ریسک چه فرقی دارد؟
در این صفحه ریسک همیشه اول میآید و ریوارد دوم. پس «۱ به ۳٫۵» یعنی ۱ واحد ریسک در برابر ۳٫۵ واحد ریوارد. همین معامله را میتوان به شکل ریوارد به ریسک هم نوشت؛ در این صورت نسبت «۳٫۵ به ۱» است. [S1]
هر دو شکل رواج دارد و هیچکدام غلط نیست. مشکل وقتی پیش میآید که جهت گفته نشود. در شکل ریسک به ریوارد، حاصل تقسیم کوچکتر یعنی ریوارد بیشتر به ازای هر واحد ریسک. در شکل ریوارد به ریسک، عدد بزرگتر همین معنا را دارد. اگر یک نفر بگوید نسبت معاملهٔ مثال بالا ۰٫۲۹ است و دیگری بگوید ۳٫۵، هر دو دربارهٔ یک معامله حرف میزنند. [S1]
برای همین توصیهای مثل «نسبت را بالاتر ببرید» بدون ذکر جهت مبهم است. در یک خوانش یعنی ریوارد بیشتر به ازای هر واحد ریسک، و در خوانش دیگر یعنی ریسک بیشتر به ازای هر واحد ریوارد.
نکته
پیش از مقایسه، جهت را مشخص کنید
وقتی عددی مثل ۱:۲ یا ۲:۱ میبینید، اول روشن کنید کدام طرف ریسک است. دو معامله را فقط وقتی میشود مقایسه کرد که با یک جهت نوشته شده باشند.
نسبت ریسک به ریوارد چه رابطهای با درصد معاملات برنده دارد؟
این دو، همراه با هزینههای معامله، تعیین میکنند که یک روش در درازمدت سود میدهد یا زیان. حاصل ترکیبشان را امید ریاضی (Expectancy) میگویند: میانگین نتیجهٔ هر معامله، اگر همان قاعده را بارها تکرار کنید.
مغازهداری را تصور کنید که جنس میخرد تا بفروشد. سود هر فروش مثل ریوارد است و ضرر جنسی که روی دستش میماند مثل ریسک. اگر روی هر جنس سود زیادی بگذارد ولی بیشتر جنسها فروش نرود، ممکن است ضرر کند؛ مگر آنکه سود همان چند فروش از زیان جنسهای مانده بیشتر باشد. اگر سود هر فروش کم باشد ولی بیشتر جنسها فروش برود، ممکن است سرپا بماند. حساب آخر از هر دو عدد با هم بیرون میآید.
آستانهٔ سربهسر چقدر است؟
آستانهٔ سربهسر کمترین درصد معاملات برنده است که با آن نه سود میکنید و نه زیان. اگر p درصد معاملات برنده و RR نسبت ریوارد به ریسک (R/R) باشد، سربهسر یعنی p × RR = ۱ − p؛ حل این معادله فرمول را میدهد: p = ۱ ÷ (۱ + RR). برای نسبت ۱ به ۲، مقدار RR برابر ۲ است.
آستانهٔ سربهسر، نتیجهٔ ریاضی فرمول ۱ ÷ (۱ + RR)، پیش از اسپرد، کارمزد و لغزش قیمت
| نسبت ریسک به ریوارد | RR (ریوارد به ریسک) | آستانهٔ سربهسر |
|---|---|---|
| ۱ به ۱ | ۱ | ۵۰٪ |
| ۱ به ۲ | ۲ | ۳۳٫۳٪ |
| ۱ به ۳ | ۳ | ۲۵٪ |
هر چه RR بزرگتر شود، برای سربهسر شدن به برد کمتری نیاز است. این عددها پیش از هزینهاند؛ اسپرد و کارمزد آستانهٔ واقعی را بالاتر میبرند.
برد بیشتر یا نسبت بزرگتر؟
همین معادله را از طرف دیگر هم میتوان خواند. اگر ۶۰٪ معاملات برنده باشند، میانگین سود هر برد باید بیش از ۲/۳ میانگین زیان هر باخت باشد تا روش سودده بماند؛ این ۲/۳ همان (۱ − p) ÷ p است. با ۴۰٪ معاملات برنده، این آستانه به بیش از ۳/۲ میرسد. هر دو نتیجه با فرض ثابت ماندن p و بدون هزینه است.
نسبت پرداخت (Payoff Ratio) یعنی نسبت میانگین سود به میانگین زیان. به نوشتهٔ یادداشتی در وبلاگ Enterprising Investor مؤسسهٔ CFA Institute، نسبت پرداخت خوب میتواند درصد معاملات برندهٔ زیر ۵۰٪ را جبران کند. نسبت پرداخت ضعیف هم میتواند اثر درصد بالای معاملات برنده را خنثی کند. [S4]
درصد پایین معاملات برنده هم لزوماً نشانهٔ ضعف نیست. پوتترز و بوشو در مقالهای که در arXiv منتشر شد، مدل سادهای از معاملهگری روندپیرو (Trend Following) ساختند. در این مدل، سهم معاملات برنده از ۱/۲ در نوسان کم بهسمت صفر در نوسان زیاد کاهش مییابد. میانگین سود هر معامله در این مدل صفر فرض شده است، پس نتیجه دربارهٔ سودآوری چیزی نمیگوید. پیامش این است که برد کمتر میتواند ویژگی یک سبک باشد.
آیا یک نسبت مناسب برای همه معاملهگران وجود دارد؟
نه. نسبت مناسبِ همگانی وجود ندارد. نسبتی مناسب است که با درصد واقعی معاملات برندهٔ همان روش جور باشد.
عددهایی مثل ۱ به ۲ و ۱ به ۳ در آموزشهای ترید زیاد تکرار میشوند. اینها قاعدهٔ سرانگشتیاند، نه کف ریاضی یا عدد جادویی. نسبت ۱ به ۲ اگر کمتر از ۳۳٫۳٪ معاملات برنده باشند، حتی پیش از هزینهها زیان میدهد، هر قدر روی کاغذ چشمگیر باشد. برعکس، روشی با درصد بالای معاملات برنده میتواند با نسبتی ضعیفتر از ۱ به ۱ هم روی کاغذ سودده باشد؛ حساب ۶۰٪ برد در بخش قبل همین را نشان داد.
پس معیار انتخاب، سبک معامله و سابقهٔ ثبتشدهٔ آن است. روشی که معاملات برندهٔ کمتری دارد، طبق فرمول آستانهٔ سربهسر به نسبت بزرگتری نیاز دارد. درصد واقعی معاملات برنده هم از سابقهٔ ثبتشده میآید، نه از حدس. پرسش اصلی این است که درصد معاملات برندهٔ شما با این نسبت، پس از هزینهها، بالاتر از نقطهٔ سربهسر میماند یا نه.
این نسبت یکی از اجزای مدیریت ریسک در ترید است و جای حد ضرر و اندازهٔ پوزیشن را نمیگیرد.
رایجترین اشتباهها در استفاده از این نسبت کداماند؟
این اشتباهها یک ریشهٔ مشترک دارند: نسبت جدا از بقیهٔ معامله دیده میشود، در حالی که فقط یکی از چند عدد تصمیم است. نمونههایش اینهاست:
- هدف را فقط برای زیباتر شدن نسبت دورتر میگذارند. نسبت روی کاغذ بزرگ میشود، ولی احتمال رسیدن قیمت به هدف کم میشود و درصد فرضی معاملات برنده دیگر معتبر نیست.
- نسبت بزرگ را تضمین سود میدانند. نسبت بدون درصد واقعی معاملات برنده چیزی دربارهٔ سودآوری نمیگوید.
- اسپرد و کارمزد را در محاسبه نمیآورند. هزینهها از ریوارد کم و به ریسک اضافه میکنند، پس نسبت واقعی از نسبت روی کاغذ ضعیفتر است.
- نسبت را با اندازهٔ پوزیشن یکی میگیرند. نسبت میگوید ریوارد چند برابر ریسک است، نه اینکه چه سهمی از حساب در خطر است.
اشتباه آخر پیامد مستقیم دارد. اگر معاملهای با نسبت ۱ به ۳٫۵ بخش بزرگی از حساب را در خطر بگذارد، حتی یک باختش آسیب جدی میزند. مبلغی را که در هر معامله در خطر میگذارید، ریسک هر معامله تعیین میکند؛ نسبت فقط رابطهٔ دو طرف آن مبلغ را نشان میدهد. [S1]
چه محدودیتهایی اعتبار این نسبت را کم میکنند؟
نسبتی که پیش از ورود حساب میکنید، شبیه کرایهٔ تاکسی است که پیش از سوار شدن تخمین میزنید. ترافیک یا تغییر مسیر میتواند مبلغ نهایی را عوض کند. نسبت برنامهریزیشده هم ممکن است با نسبت تحققیافته، یعنی نتیجهٔ واقعی معامله پس از بسته شدن، فرق کند. بخشی از این فاصله در اختیار شماست: جای حد ضرر، جای هدف و نحوهٔ مدیریت معامله. بخش دیگر در اختیار شما نیست: لغزش قیمت، اسپرد متغیر و سرعت حرکت بازار.
هزینه و لغزش قیمت
لغزش قیمت (Slippage) یعنی اجرای سفارش در قیمتی غیر از قیمت مورد نظر. اگر حد ضرر با لغزش اجرا شود، زیان از ریسک محاسبهشده بیشتر میشود. بستن معامله پیش از رسیدن به هدف یا جابهجا کردن حد ضرر هم نسبت واقعی را تغییر میدهد.
اسپرد و کارمزد از همان لحظهٔ ورود از نتیجه کم میشوند. طبق هشدار CFTC به مشتریان فارکس، در فارکس خرد دلال طرف مقابل شماست. وقتی بیشتر معامله کنید، زیان کنید یا کارمزد و اسپرد بپردازید، دلال سود میبرد. بیانیهٔ ASIC وزن این هزینهها را نشان میدهد. در سال مالی ۲۰۲۴، ۶۸٪ مشتریان خرد صادرکنندگان قرارداد مابهالتفاوت (CFD) که ASIC در استرالیا بررسی کرد، زیان کردند. مجموع زیانشان بیش از ۴۵۸ میلیون دلار استرالیا بود که ۷۳ میلیون دلار استرالیا از آن کارمزد بود. این آمار فقط به همان بازار و همان سال مربوط است و به همهٔ معاملهگران تعمیمپذیر نیست. جزئیات هزینههای واقعی ترید موضوع جداگانهای است. [S2]
اهرم
اهرم مالی یعنی باز کردن معاملهای بزرگتر از سرمایه با سپردن بخشی از ارزش آن بهعنوان وجه تضمین (مارجین). نسبت با اهرم تغییر نمیکند، ولی مبلغ هر دو طرف بزرگ میشود. پس معاملهای با نسبت ظاهراً خوب هم میتواند زیانی بسازد که با حساب شما جور نیست. سازوکار کامل خطرات اهرم در صفحهٔ خودش آمده است.
هشدار
اهرم زیان را هم بزرگ میکند
به گفتهٔ CFTC، اهرم بالا هم سود و هم زیان را بزرگ میکند. در معامله با اهرم ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید و در حساب بدون حفاظت از تراز منفی، زیان حتی از سپردهٔ اولیه فراتر رود. هیچ نسبت ریسک به ریوارد این خطر را از بین نمیبرد.
نمونهٔ کم و هدف غیرواقعی
درصد معاملات برندهای که در محاسبه میگذارید باید از تعداد کافی معامله بیاید. چند برد پشت سر هم تصویر واقعی را نشان نمیدهد. در پژوهشی که CFA Institute گزارش کرده، ۷۶ سبد سهام با مدیریت فعال در طول سه سال بررسی شد. فقط برای ۱۸٪ مدیران، تصمیمهایی که ارزش سبد را بالا برد از تصمیمهایی که ارزش را کم کرد بیشتر بود. این نتیجه به معاملهگران خرد یا بازارهای دیگر تعمیمپذیر نیست، ولی نشان میدهد فرض برد زیاد را باید با سابقهٔ واقعی سنجید. هدف غیرواقعی هم نسبت را بیاعتبار میکند، چون نسبت فقط به اندازهٔ احتمال رسیدن قیمت به هدف ارزش دارد. [S4]
حالا که این محدودیتها روشن شد، جایگاه نسبت هم روشن است: نقطهٔ شروع ارزیابی یک معامله، نه حکم نهایی دربارهٔ آن.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
پرسشهای پرتکرار
نسبت ریسک به ریوارد در فارکس چطور حساب میشود؟
ریسک به ریوارد ۱ به ۲ یعنی چه؟
حد ضرر چه نقشی در نسبت ریسک به ریوارد دارد؟
نسبت ریسک به ریوارد در کریپتو هم همینطور حساب میشود؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.