تعریف دقیق
در رمزنگاری کلید عمومی هر کاربر یک جفت کلید دارد. کلید خصوصی محرمانه میماند و کلید عمومی میتواند آشکار باشد. در بیتکوین و اتریوم کلید عمومی با ضرب نقطهای روی منحنی بیضوی secp256k1 از کلید خصوصی ساخته میشود. این محاسبه در یک جهت آسان و در جهت عکس عملاً ناممکن است؛ پس انتشار کلید عمومی کلید خصوصی را لو نمیدهد.
کار اصلی کلید عمومی بررسی امضاست. وقتی تراکنشی امضاشده به شبکه میرسد، گرهها با کلید عمومی تأیید میکنند که امضا معتبر است و تراکنش پس از امضا تغییر نکرده است. سند فنی بیتکوین هم مالکیت را زنجیرهای از امضاهای دیجیتال توصیف میکند که هر صاحب، کوین را با امضا به کلید عمومی صاحب بعدی میسپارد.
آدرس کیف پول معمولاً خود کلید عمومی نیست، بلکه نسخهٔ درهمشده و کوتاهشدهٔ آن است. در اتریوم آدرس ۲۰ بایت آخر درهمشدهٔ کلید عمومی است. کلید عمومی کامل اغلب فقط وقتی روی بلاکچین آشکار میشود که از آن آدرس تراکنشی خرج شود.
سه لایه از خصوصی تا عمومی
- کلید خصوصی: محرمانه، برای امضا
- کلید عمومی: از کلید خصوصی ساخته میشود، برای تأیید امضا
- آدرس: درهمشدهٔ کلید عمومی، برای دریافت دارایی
مثال: امضای یک پیام
فرض کنید یک صندوق سرمایهگذاری میخواهد ثابت کند آدرسی را که در گزارشش آورده واقعاً کنترل میکند. صندوق یک پیام کوتاه با تاریخ روز را با کلید خصوصی همان آدرس امضا میکند و امضا را منتشر میکند. هر کسی میتواند با ابزار بررسی امضا و کلید عمومی تأیید کند که امضا معتبر است.
این روش ثابت میکند صندوق کلید را دارد، اما نشان نمیدهد دارایی آن آدرس به چه کسی تعلق دارد یا بدهیای در برابرش هست. کنترل کلید و مالکیت حقوقی دو موضوع جدا هستند.
اشتباه رایج: کلید عمومی همان آدرس است
در بسیاری از کیف پولها فقط آدرس نشان داده میشود و کاربر هرگز کلید عمومی را نمیبیند. آدرس از کلید عمومی ساخته میشود ولی کوتاهتر است و قالب و کد کنترلی خاص شبکه را دارد.
اصطلاح «کلید عمومی گسترشیافته» (xpub) در کیف پولهای سلسلهمراتبی هم چیز دیگری است: از آن میشود همهٔ آدرسهای یک حساب را ساخت. انتشارش دارایی را در خطر نمیگذارد، اما کل تاریخچهٔ آن حساب را آشکار میکند.
خلاصهٔ کاربردی
- کلید عمومی از کلید خصوصی ساخته میشود و برعکسش ممکن نیست.
- شبکه با کلید عمومی امضای تراکنش را تأیید میکند.
- آدرس نسخهٔ درهمشده و کوتاه کلید عمومی است.
- انتشار xpub امن برای دارایی ولی ناامن برای حریم خصوصی است.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
دادن کلید عمومی به دیگران خطر دارد؟
برای دارایی نه، چون از آن نمیشود کلید خصوصی را ساخت. ولی کسی که آن را دارد میتواند تراکنشهای مرتبط را دنبال کند.
چرا بهجای کلید عمومی از آدرس استفاده میشود؟
آدرس کوتاهتر است، کد کنترلی برای کشف خطای تایپی دارد و تا پیش از خرج کردن، کلید عمومی کامل را آشکار نمیکند.
منابع
- COLDCARD Learn — Public key cryptography in Bitcoinکلید خصوصی ۲۵۶ بیتی، منحنی secp256k1، ساخت یکطرفهٔ کلید عمومی و امضای دیجیتال.
- ethereum.org — Ethereum accountsکلید خصوصی ۶۴ نویسهٔ مبنای شانزده؛ کلید عمومی با ECDSA؛ آدرس ۲۰ بایت آخر درهمشدهٔ Keccak-256 کلید عمومی با پیشوند 0x.
- Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System (2008)متن پایهٔ بیتکوین: پرداخت همتا به همتا، امضای دیجیتال و زنجیرهٔ بلاکها.
- BIP 32: Hierarchical Deterministic Walletsساخت درختی از کلیدها از یک مقدار ریشه و کلید عمومی گسترشیافته (xpub).