تعریف دقیق
بلاکچینهایی مثل بیتکوین و اتریوم بر رمزنگاری کلید عمومی تکیه دارند. در بیتکوین کلید خصوصی یک عدد ۲۵۶ بیتی است که بهطور تصادفی انتخاب میشود و با منحنی بیضوی secp256k1 کلید عمومی از آن ساخته میشود. اتریوم هم همین منحنی را به کار میبرد و مستنداتش کلید خصوصی را رشتهای ۶۴ نویسهای در مبنای شانزده نشان میدهد.
وقتی تراکنشی میفرستید، کیف پول با کلید خصوصی یک امضای دیجیتال میسازد. گرههای شبکه با کلید عمومی بررسی میکنند که امضا معتبر است، بدون اینکه کلید خصوصی هرگز دیده شود. پس شبکه هویت شما را نمیشناسد؛ فقط امضای درست را میشناسد. به همین دلیل گفته میشود هر کس کلید را دارد، صاحب دارایی است.
قدرت این سیستم به تصادفی بودن واقعی کلید است. تعداد کلیدهای ممکن آنقدر زیاد است که حدس زدن کلید تصادفی دیگران عملاً ناممکن است؛ اما کلیدی که از عبارت ساده، تاریخ تولد یا ابزار معیوب ساخته شود، این ایمنی را ندارد.
قواعد نگهداری کلید
- کلید یا عبارت بازیابی را هرگز در سایت، چت یا فرم پشتیبانی وارد نکنید
- عکس یا فایل متنی کلید روی دستگاه متصل به اینترنت نگه ندارید
- برای موجودی بزرگ، کلید را در کیف پول سختافزاری نگه دارید
- کلید را خودتان نسازید؛ از تولیدکنندهٔ تصادفی کیف پول معتبر استفاده کنید
مثال: پیام پشتیبانی جعلی
فرض کنید کاربری در یک گروه شبکهٔ اجتماعی دربارهٔ مشکل کیف پولش سؤال میکند. حسابی با نام «پشتیبانی» پیام خصوصی میدهد و میگوید برای همگامسازی کیف پول باید کلید خصوصی را در یک فرم وارد کند. چند دقیقه پس از وارد کردن کلید، کل موجودی به آدرس ناشناسی منتقل میشود.
در این مثال هیچ نقصی در بلاکچین یا کیف پول وجود نداشت؛ کلید به دست کس دیگری افتاد و شبکه امضای او را معتبر دانست. هیچ پشتیبانی واقعی کلید خصوصی شما را لازم ندارد.
اشتباه رایج: کلید خصوصی همان رمز عبور است
رمز عبور حساب صرافی را میشود بازنشانی کرد چون شرکتی پشت آن هست. کلید خصوصی چنین سازوکاری ندارد: اگر گم شود دسترسی از دست میرود و اگر لو برود نمیشود عوضش کرد، فقط باید دارایی را فوراً به کلید تازه منتقل کرد.
رمز عبوری که برای باز کردن برنامهٔ کیف پول روی گوشی میگذارید هم کلید خصوصی نیست؛ فقط فایل کلید روی همان دستگاه را قفل میکند.
خلاصهٔ کاربردی
- کلید خصوصی امضای تراکنش را میسازد و مالکیت را تعیین میکند.
- کلید عمومی و آدرس از کلید خصوصی ساخته میشوند، نه برعکس.
- کلید لورفته قابل تعویض نیست؛ فقط میشود دارایی را جابهجا کرد.
- هیچ پشتیبانی واقعی کلید یا عبارت بازیابی را درخواست نمیکند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
تمرین کن
پرسشهای رایج
در صرافی متمرکز کلید خصوصی دست کیست؟
دست صرافی. کاربر فقط حساب کاربری دارد و برداشت با تأیید سامانهٔ صرافی انجام میشود؛ این همان کیف پول امانی است.
تفاوت کلید خصوصی و عبارت بازیابی چیست؟
عبارت بازیابی یک پشتیبان خواناست که کیف پول از آن تعداد زیادی کلید خصوصی میسازد. داشتن عبارت یعنی داشتن همهٔ کلیدهای آن کیف پول.
منابع
- COLDCARD Learn — Public key cryptography in Bitcoinکلید خصوصی ۲۵۶ بیتی، منحنی secp256k1، ساخت یکطرفهٔ کلید عمومی و امضای دیجیتال.
- ethereum.org — Ethereum accountsکلید خصوصی ۶۴ نویسهٔ مبنای شانزده؛ کلید عمومی با ECDSA؛ آدرس ۲۰ بایت آخر درهمشدهٔ Keccak-256 کلید عمومی با پیشوند 0x.
- Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System (2008)متن پایهٔ بیتکوین: پرداخت همتا به همتا، امضای دیجیتال و زنجیرهٔ بلاکها.
- Investor.gov (SEC) — Crypto Asset Custody Basics for Retail Investorsکلید خصوصی، عبارت بازیابی، کیف پول داغ و سرد و تفاوت نگهداری شخصی با نگهداری نزد صرافی.