تعریف دقیق
بلاکچین بر قواعدی مشترک استوار است که همهٔ گرهها برای پذیرش بلاک و تراکنش به کار میبرند. NIST در مرور فنی بلاکچین فورک را تغییر در این قواعد یا انشعاب زنجیره توصیف میکند. Chainlink هارد فورک را واگرایی دائمی و ناسازگار با نسخهٔ قبل میداند که ارتقای همهٔ گرهها را لازم دارد: گره ارتقانیافته از زنجیرهٔ تازه جدا میشود و روی زنجیرهٔ قدیمی ادامه میدهد.
هارد فورک دو نوع دارد. در فورک برنامهریزیشده کل جامعه دربارهٔ ارتقا توافق دارد و زنجیرهٔ قدیمی عملاً کنار گذاشته میشود؛ ارتقاهای دورهای اتریوم که ethereum.org فهرستشان را نگه میدارد از این نوعاند. در فورک مناقشهبرانگیز، توسعهدهندگان، استخراجکنندگان یا کاربران اختلاف بنیادی دارند و انشعاب دارایی تازهای میسازد. Chainlink دو نمونهٔ مشهور را نام میبرد: پس از هک قرارداد DAO در ۲۰۱۶، جامعهٔ اتریوم برای بازگرداندن وجوه فورک کرد و اقلیتی زنجیرهٔ اصلی را نگه داشت که امروز اتریوم کلاسیک است؛ در ۲۰۱۷ هم طرفداران بلاک بزرگتر از بیتکوین جدا شدند و بیتکوین کش را ساختند.
سافت فورک در مقابل، قواعد را سختگیرانهتر میکند و با نسخهٔ قبل سازگار میماند؛ گرههای قدیمی همچنان بلاکهای تازه را معتبر میدانند. سگویت در بیتکوین در ۲۰۱۷ نمونهٔ سافت فورک بود.
مثال: انشعاب و دارایی تازه
فرض کنید جامعهٔ یک بلاکچین بر سر تغییری بنیادی دو دسته میشود و هر دسته نرمافزار خود را اجرا میکند. از بلاک انشعاب به بعد، دو زنجیره با تاریخچهٔ مشترک پیشین و آیندهٔ جدا وجود دارد.
دارندهٔ رمزارز در لحظهٔ انشعاب معمولاً در هر دو زنجیره موجودی دارد، اما ارزش دو دارایی، پشتیبانی صرافیها و امنیت هر شاخه جداگانه تعیین میشود. در چنین دورههایی صرافیها گاهی واریز و برداشت را موقت متوقف میکنند و خطر تکرار یک تراکنش در زنجیرهٔ دیگر هم مطرح است.
اشتباه رایج: هر هارد فورک یعنی ارز تازه
بیشتر هارد فورکها ارتقای برنامهریزیشدهاند و ارز تازه نمیسازند، چون کل شبکه به نسخهٔ جدید میرود. ارز تازه فقط وقتی پدید میآید که گروهی قابلتوجه روی قواعد قدیمی بماند.
هارد فورک را با فورک کردن کد هم یکی نگیرید. کپی کردن کد متنباز یک پروژه برای راهاندازی شبکهای جدید از صفر، زنجیرهٔ موجود را دو شاخه نمیکند و تاریخچهٔ مشترک نمیسازد.
خلاصهٔ کاربردی
- هارد فورک تغییر قاعدهٔ ناسازگار با نسخهٔ قبل است.
- اگر گروهی روی قواعد قدیمی بماند، زنجیره دو شاخه میشود.
- فورک DAO و اتریوم کلاسیک در ۲۰۱۶ و بیتکوین کش در ۲۰۱۷ نمونههای مناقشهبرانگیزند.
- سافت فورک قواعد را سختگیرانهتر میکند و سازگار میماند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
آیا در هارد فورک داراییام از بین میرود؟
در فورک برنامهریزیشده معمولاً کاری لازم نیست و موجودی در شبکهٔ ارتقایافته باقی است. در انشعاب مناقشهبرانگیز موجودی در هر دو زنجیره ثبت است، اما دسترسی به دارایی شاخهٔ تازه به پشتیبانی کیف پول یا صرافی بستگی دارد.
چرا سگویت سافت فورک بود؟
چون قواعد را طوری تغییر داد که گرههای قدیمی همچنان بلاکهای تازه را معتبر بدانند؛ Chainlink آن را نمونهٔ سافت فورکی میداند که بی انشعاب شبکه ظرفیت را افزایش داد.
منابع
- Chainlink — Hard Fork vs. Soft Forkهارد فورک تغییر قاعدهٔ ناسازگار با نسخهٔ قبل که ارتقای همهٔ گرهها را لازم دارد و ممکن است دو زنجیره بسازد؛ سافت فورک ارتقای سازگار با قاعدهٔ سختگیرانهتر؛ فورک برنامهریزیشده در برابر مناقشهبرانگیز؛ نمونهها: فورک DAO اتریوم و اتریوم کلاسیک (۲۰۱۶)، بیتکوین کش (۲۰۱۷) و سگویت (۲۰۱۷).
- NIST IR 8202 — Blockchain Technology Overview (2018)مرور فنی بلاکچین: کلیدها، کیف پول، فورک و اجماع.
- ethereum.org — Ethereum history and forksفهرست بهروزرسانیها و فورکهای شبکهٔ اتریوم.