تعریف دقیق
بیتکوین برای پرداخت همتا به همتا طراحی شد. ایدهٔ اتریوم، که ویتالیک بوترین در وایتپیپر آن مطرح کرد، این بود که بلاکچین بتواند هر منطق برنامهنویسیشدهای را اجرا کند. به گفتهٔ ethereum.org، شبکه در ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۵ با استخراج نخستین بلاک راه افتاد. قرارداد هوشمند برنامهای است که روی همین بلاکچین ذخیره میشود و با منطق «اگر این، آنگاه آن» اجرا میشود؛ صرافیهای غیرمتمرکز، پروتکلهای وام و بسیاری از توکنها روی همین قراردادها ساخته شدهاند.
هر عملیات در اتریوم هزینهای به نام گس دارد که با اتر پرداخت میشود. از زمان EIP-1559، بخش پایهٔ این کارمزد سوزانده میشود و از عرضه خارج میشود. در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ هم رویداد «مرج» شبکه را از اثبات کار به اثبات سهام برد؛ از آن پس اعتبارسنجهایی که اتر سپرده میگذارند امنیت شبکه را تأمین میکنند و ethereum.org کاهش مصرف انرژی را حدود ۹۹٫۹۵ درصد اعلام کرده است.
ethereum.org تصریح میکند که اتریوم مدیرعامل، هیئتمدیره یا یک طرف کنترلکننده ندارد. بنیاد اتریوم، که نهادی غیرانتفاعی است، از اکوسیستم حمایت میکند ولی شبکه را کنترل نمیکند.
چهار مفهوم کلیدی اتریوم
- قرارداد هوشمند: برنامهٔ ذخیرهشده و اجراشونده روی بلاکچین
- گس: هزینهٔ اجرای هر عملیات که با اتر پرداخت میشود
- اثبات سهام: امنیت شبکه با اعتبارسنجهایی که اتر سپرده گذاشتهاند
- لایه ۲: شبکههایی که تراکنشها را بیرون از زنجیرهٔ اصلی پردازش و نتیجه را روی آن ثبت میکنند
مثال: یک مبادله در صرافی غیرمتمرکز
فرض کنید کاربری در سنگاپور میخواهد یک توکن ERC-20 را با استیبلکوین مبادله کند. او بهجای سپردن دارایی به صرافی، تراکنش را مستقیم به قرارداد هوشمند یک صرافی غیرمتمرکز میفرستد و کارمزد گس را با اتر میپردازد. اگر شبکه شلوغ باشد، کارمزد بالا میرود؛ برای همین بسیاری از کاربران همین مبادله را روی یک شبکهٔ لایه ۲ انجام میدهند.
بدون اتر کافی برای گس، تراکنش اجرا نمیشود، هرچقدر هم توکن دیگر داشته باشد.
اشتباه رایج: اتریوم و اتر یکیاند
اتریوم نام شبکه است و اتر نام ارز بومی آن. وقتی میگوییم «قیمت اتریوم»، در واقع منظور قیمت اتر است. این تمایز وقتی مهم میشود که توکنهای دیگری روی همین شبکه ساخته شدهاند؛ مالکیت یک توکن ERC-20 یعنی مالکیت اتر نیست.
اشتباه دیگر این است که نسخههای اتر روی شبکههای دیگر را با اتر اصلی یکی بدانیم. اتر منتقلشده از طریق پل به شبکهٔ دیگر، ریسک همان پل را هم دارد.
خلاصهٔ کاربردی
- اتریوم بلاکچین قراردادهای هوشمند است و اتر ارز بومی آن.
- کارمزد گس با اتر پرداخت میشود و بخش پایهٔ آن سوزانده میشود.
- پس از مرج، امنیت شبکه با اثبات سهام تأمین میشود.
- شبکههای لایه ۲ برای کاهش هزینه و افزایش ظرفیت روی اتریوم ساخته شدهاند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
عرضهٔ اتر سقف دارد؟
اتر برخلاف بیتکوین سقف ثابت عرضه ندارد. عرضه با پاداش اعتبارسنجها افزایش و با سوزاندن کارمزد پایه کاهش مییابد، پس جهت تغییرش به میزان فعالیت شبکه بستگی دارد.
چرا کارمزد اتریوم گاهی زیاد میشود؟
ظرفیت هر بلاک محدود است و با بالا رفتن تقاضا کارمزد پایه افزایش مییابد؛ لایه ۲ها این فشار را کم میکنند.
منابع
- ethereum.org — Ethereum history, founder and ownershipراهاندازی شبکه در ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۵؛ وایتپیپر ویتالیک بوترین؛ نبود مدیرعامل یا طرف کنترلکننده و نقش بنیاد اتریوم.
- ethereum.org — Introduction to smart contractsبرنامهٔ ذخیرهشده روی بلاکچین با منطق «اگر این، آنگاه آن»؛ تشبیه دستگاه فروش خودکار؛ نیک سابو و مقدمهٔ ۱۹۹۴.
- ethereum.org — The Mergeمرج در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲ اجرا شد؛ گذار اتریوم از اثبات کار به اثبات سهام و کاهش حدود ۹۹٫۹۵ درصدی مصرف انرژی.
- Ethereum Improvement Proposal 1559سازوکار سوزاندن کارمزد پایه در شبکهٔ اتریوم.
- ethereum.org — What is layer 2?لایه ۲ بلاکچین جداگانهای است که اتریوم را گسترش میدهد؛ رولآپ صدها تراکنش را در یک تراکنش لایه ۱ جمع میکند؛ رولآپ خوشبینانه و دانشصفر.