تعریف دقیق
طرح بیتکوین در وایتپیپری با امضای ساتوشی ناکاموتو در سال ۲۰۰۸ منتشر شد: پرداخت مستقیم میان دو نفر، امضای دیجیتال برای اثبات مالکیت و زنجیرهای از بلاکها که با اثبات کار به هم قفل میشوند تا خرج دوبارهٔ یک واحد ممکن نباشد. نخستین بلاک یا بلاک پیدایش در ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۹ با پاداش ۵۰ بیتکوین ساخته شد و تیتری از روزنامهٔ تایمز دربارهٔ نجات دوبارهٔ بانکها در آن ثبت شده است.
ویژگی شناختهشدهٔ بیتکوین سیاست عرضهٔ ثابت آن است. به توضیح ویکی بیتکوین، پاداش هر بلاک از ۵۰ واحد شروع شد و هر ۲۱۰٬۰۰۰ بلاک، یعنی تقریباً هر چهار سال، نصف میشود؛ به همین دلیل کل عرضه هرگز از کمی کمتر از ۲۱ میلیون واحد بالاتر نمیرود و آخرین واحدها حدود سال ۲۱۴۰ استخراج میشوند. این رویداد نصف شدن را هاوینگ مینامند.
در بازار، بیتکوین مرجع بقیهٔ رمزارزهاست: بسیاری از جفتهای معاملاتی با آن قیمتگذاری میشوند و شاخصهایی مثل دامیننس سهم آن را از کل بازار میسنجند. اما عرضهٔ محدود بهتنهایی ارزش یا ثبات قیمت نمیسازد؛ قیمت از تقاضا تعیین میشود و تاریخچهٔ آن پر از افتهای تند است.
اجزای اصلی شبکهٔ بیتکوین
- ماینرها که با اثبات کار بلاک تازه میسازند و پاداش میگیرند
- گرهها که قواعد شبکه و اعتبار تراکنشها را بررسی میکنند
- کلید خصوصی که تنها راه خرج کردن موجودی یک نشانی است
مثال: پیگیری یک انتقال
فرض کنید فردی در ژاپن مقداری بیتکوین از کیف پول شخصیاش به صرافیای در اروپا میفرستد. تراکنش پس از امضا در شبکه پخش میشود و تا وقتی ماینرها آن را در بلاک نگذاشتهاند در صف انتظار میماند. کارمزدی که پیشنهاد داده، در زمان شلوغی شبکه سرعت تأیید را تعیین میکند.
صرافی معمولاً تا چند تأیید پیدرپی صبر میکند، چون هر بلاک تازه بازنویسی تاریخچه را دشوارتر میکند. این زمان انتظار بخشی از طراحی امنیتی شبکه است.
اشتباه رایج: عرضهٔ محدود یعنی قیمت همیشه بالا میرود
سقف ۲۱ میلیونی فقط میگوید چند واحد ساخته میشود، نه اینکه تقاضا چقدر خواهد بود. دارایی کمیاب هم میتواند ماهها یا سالها در روند نزولی بماند.
بیتکوین را هم نباید با کل بازار رمزارز یکی دانست. «آلتکوین» به رمزارزهای دیگر گفته میشود که قواعد، تیم و ریسک خودشان را دارند و از ویژگیهای بیتکوین ارث نمیبرند.
خلاصهٔ کاربردی
- بیتکوین نخستین رمزارز غیرمتمرکز است و از ژانویهٔ ۲۰۰۹ کار میکند.
- پاداش بلاک هر ۲۱۰٬۰۰۰ بلاک نصف میشود و کل عرضه کمی کمتر از ۲۱ میلیون واحد میماند.
- عرضهٔ ثابت به معنای رشد قیمت نیست؛ نوسان بیتکوین تاریخی و شدید است.
- مالکیت با کلید خصوصی ثابت میشود و تراکنش تأییدشده برگشتپذیر نیست.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
چه کسی بیتکوین را کنترل میکند؟
هیچ نهاد واحدی. قواعد شبکه را نرمافزاری تعیین میکند که گرهها اجرا میکنند و تغییر آن به پذیرش گستردهٔ کاربران، ماینرها و توسعهدهندگان نیاز دارد.
آیا لازم است یک بیتکوین کامل بخرم؟
نه. بیتکوین بخشپذیر است و کوچکترین واحدش ساتوشی نام دارد؛ معامله با کسرهای کوچک رایج است.
منابع
- Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System (2008)متن پایهٔ بیتکوین: پرداخت همتا به همتا، امضای دیجیتال و زنجیرهٔ بلاکها.
- Decrypt — The Bitcoin Genesis Block: How It All Startedبلاک پیدایش بیتکوین در ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۹ با پاداش ۵۰ بیتکوین ساخته شد و تیتر روزنامهٔ تایمز دربارهٔ نجات بانکها در آن ثبت شده است.
- Bitcoin Wiki — Controlled supplyعرضهٔ بیتکوین هرگز از کمی کمتر از ۲۱ میلیون واحد بیشتر نمیشود؛ پاداش بلاک از ۵۰ بیتکوین شروع شد و هر ۲۱۰٬۰۰۰ بلاک (حدود چهار سال) نصف میشود؛ آخرین واحد حدود سال ۲۱۴۰ استخراج میشود.
- Haksar & Bouveret (2018), What Are Cryptocurrencies like Bitcoin, Ethereum and Ripple?, IMF Finance & Developmentاجماع غیرمتمرکز پیش از ثبت تراکنش در دفتر؛ در صدور غیرمتمرکز هیچ نهادی پشتوانهٔ دارایی نیست و پذیرش به اعتماد کاربران بستگی دارد.