سواپ چیست؟ هزینه یا درآمد شبانه نگهداشتن پوزیشن در ترید
پوزیشنی را که شب باز بماند، صبح روز بعد با یک ردیف تازه در تاریخچهٔ حساب میبینید: مبلغی کوچک، گاهی منفی و گاهی مثبت، به نام سواپ. این مبلغ تصادفی نیست و از اختلاف نرخ بهرهٔ دو ارز میآید. در این مقاله سازوکار سواپ، روش محاسبه، سواپ سهروزهٔ چهارشنبه و مرز آن با سواپ ارزی بانکی را میخوانید.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد هزینهٔ شبانهٔ پوزیشن را بفهمد. بعد از آن میتواند مقالههای پیپ، لات و سشنهای معاملاتی را بخواند.
در یک نگاه
- سواپ هزینه یا درآمد شبانهٔ نگهداشتن پوزیشن باز است.
- منشأ سواپ، اختلاف نرخ بهرهٔ دو ارز است.
- شب چهارشنبه معمولاً سواپ سهروزه اعمال میشود؛ ساعت قطع به بروکر بستگی دارد.
- حساب بدون سواپ لزوماً بدون هزینه نیست.
- سواپ شبانهٔ ترید با FX swap نهادی یکی نیست.
سواپ در ترید چیست؟
سواپ در ترید، هزینه یا درآمدی است که بابت نگهداشتن پوزیشن باز بعد از ساعت قطع روزانه حساب میشود. منشأ آن اختلاف نرخ بهرهٔ دو ارز است: اگر ارز خریداریشده بهرهٔ بالاتری داشته باشد، سواپ معمولاً به سمت دریافت و در غیر این صورت به سمت پرداخت میرود، اما مقدار نهایی را بروکر تعیین میکند و به جهت پوزیشن بستگی دارد.
برای فهم این تعریف، به یاد بیاورید که در فارکس هر معامله در واقع خرید یک ارز و فروش همزمان ارز دیگر است. وقتی جفتارزی را میخرید، ارز اول را خریده و ارز دوم را فروختهاید. هر کدام از این دو ارز نرخ بهرهٔ خودش را دارد. اگر پوزیشن پیش از ساعت قطع روزانه بسته شود، این تفاوت بهره در حساب ظاهر نمیشود. اما اگر پوزیشن از ساعت قطع عبور کند، بروکر آن را به روز بعد منتقل میکند و اختلاف بهره را بهصورت اعتبار یا بدهی ثبت میکند.
به همین دلیل سواپ نامهای دیگری هم دارد. در منابع انگلیسی به آن رولاور (Rollover) میگویند، یعنی انتقال پوزیشن باز از یک روز به روز بعد. اصطلاح تامنکست (Tom-Next) هم کوتاهشدهٔ «فردا تا پسفردا» است و به نرخی اشاره دارد که برای همین انتقال به کار میرود. در متنهای فارسی عبارت «بهرهٔ شبانه» رایجتر است.
سواپ فقط به بازار ارز محدود نیست. در قراردادهای مابهالتفاوت (CFD) روی شاخص، کالا یا سهام هم هزینهٔ تأمین مالی شبانه وجود دارد، هرچند مبنای محاسبهاش فرق میکند. نکتهٔ مشترک همهٔ این حالتها ساده است: سواپ هزینهٔ زمان است، نه هزینهٔ ورود به معامله. کسی که پوزیشن را پیش از ساعت قطع میبندد، معمولاً با آن روبهرو نمیشود؛ اما کسی که پوزیشن را روزها یا هفتهها نگه میدارد، باید آن را جزو هزینههای ترید خود حساب کند.
سواپ منفی و مثبت یعنی چه؟
سواپ منفی یعنی مبلغی که بابت نگهداشتن شبانهٔ پوزیشن از حساب شما کم میشود و سواپ مثبت یعنی مبلغی که به حساب اضافه میشود. اینکه کدامیک در حساب شما ثبت شود، به دو چیز بستگی دارد: جهت پوزیشن و اینکه کدام ارز جفت بهرهٔ بالاتری دارد.
قاعدهٔ پایه این است: اگر ارزی که خریدهاید بهرهٔ بالاتری از ارزی که فروختهاید داشته باشد، سواپ به سمت دریافت میرود. اگر برعکس، ارز فروختهشده بهرهٔ بالاتری داشته باشد، سواپ به سمت پرداخت میرود. در پوزیشن خرید، ارز اول جفت را میخرید و ارز دوم را میفروشید؛ در پوزیشن فروش جای این دو عوض میشود. به همین دلیل یک جفتارز معمولاً برای خرید و فروش دو نرخ سواپ جداگانه دارد.
جهت سواپ بر پایهٔ اختلاف نرخ بهره؛ مقدار نهایی را بروکر تعیین میکند
| جهت پوزیشن | ارزی که بهرهٔ بالاتری دارد | نتیجهٔ سواپ |
|---|---|---|
| خرید جفتارز | ارز اول (خریداریشده) | معمولاً به سمت دریافت |
| خرید جفتارز | ارز دوم (فروختهشده) | معمولاً به سمت پرداخت |
| فروش جفتارز | ارز اول (فروختهشده) | معمولاً به سمت پرداخت |
| فروش جفتارز | ارز دوم (خریداریشده) | معمولاً به سمت دریافت |
این جدول فقط جهت را نشان میدهد، نه اندازه را. بروکر نرخی را که در حساب شما اعمال میشود تعیین میکند و آن را در مشخصات هر نماد میآورد. چون ریشهٔ سواپ نرخ بهره است، با تغییر نرخ بهرهٔ هر یک از دو ارز، نرخ سواپ هم میتواند تغییر کند.
دیدن سواپ مثبت در یک جفتارز هم به این معنا نیست که نگهداشتن پوزیشن نتیجهٔ خوبی خواهد داشت. سواپ تنها یکی از اجزای نتیجهٔ معامله است و حرکت قیمت بهطور جداگانه روی حساب اثر میگذارد.
سواپ چطور محاسبه میشود؟
در فارکس، سواپ معمولاً از ضرب چهار عامل به دست میآید: نرخ سواپ بر حسب پوینت، ارزش هر پوینت، حجم پوزیشن بر حسب لات و تعداد شبهایی که پوزیشن باز مانده است. به بیان کوتاه، هزینهٔ سواپ تقریباً برابر است با نرخ سواپ ضرب در ارزش هر پوینت، ضرب در تعداد لات، ضرب در تعداد شب.
در بسیاری از پلتفرمهایی که نرخ را با یک رقم اعشار اضافه نشان میدهند، پوینت برابر یکدهم پیپ است؛ اما این نسبت ثابت نیست و پیش از تبدیل باید آن را در مشخصات نماد بررسی کنید. اگر با مفهوم پیپ آشنا نیستید، مقالهٔ ارزش هر پیپ را ببینید؛ برای اندازهٔ پوزیشن هم مقالهٔ لات توضیح کاملتری دارد.
فرض کنید حسابتان دلاری است و جفتارزی را معامله میکنید که ارز دومش دلار آمریکاست. عددهای زیر آموزشیاند و نرخ واقعی بازار نیستند:
- ارزش هر پیپ برای یک لات استاندارد ۱۰ دلار است.
- در این مثال فرض میکنیم پوینت یکدهم پیپ است، پس ارزش هر پوینت ۱ دلار میشود.
- نرخ سواپ این جهت از پوزیشن را منفی ۲٫۵ پوینت در شب فرض کنید.
- برای یک لات و یک شب: منفی ۲٫۵ پوینت × ۱ دلار × ۱ لات × ۱ شب = منفی ۲٫۵۰ دلار.
اگر همین پوزیشن از ساعت قطع پایان روز چهارشنبه عبور کند و بروکر ضریب سهروزه را اعمال کند، حاصل همان محاسبه برای آن شب منفی ۷٫۵۰ دلار میشود. اگر ارز دوم جفت با ارز حساب یکی نباشد، ارزش پوینت هم عدد دیگری خواهد بود و باید آن را از مشخصات نماد دید. [S4]
در قراردادهای مابهالتفاوت غیرارزی، مثل شاخص یا کالا، مبنای محاسبه فرق میکند. در این ابزارها سواپ معمولاً درصدی از ارزش اسمی پوزیشن است، نه درصدی از مارجینی که در حساب قفل شده است. در راهنمای یکی از بروکرها، نرخ سالانه برای رسیدن به نرخ روزانه بر ۳۶۵ تقسیم میشود. این مخرج قاعدهٔ عمومی نیست و بروکرهای دیگر ممکن است روش دیگری به کار ببرند؛ پس پیش از هر محاسبه، فرمول اعلامشدهٔ بروکر خودتان را ملاک بگیرید.
چرا چهارشنبه سواپ سهبرابر میشود؟
بروکرها معمولاً هنگام ساعت قطع پایان روز چهارشنبه (به وقت سرور بروکر) سواپ سهروزه حساب میکنند، چون پوزیشنی که در انتقال از چهارشنبه به پنجشنبه باز بماند از نظر تسویه، تعطیلی آخر هفته را هم پوشش میدهد. معاملات اسپات ارز معمولاً دو روز کاری پس از انجام معامله تسویه میشوند. وقتی پوزیشن از چهارشنبه به پنجشنبه منتقل میشود، تاریخ تسویهاش به آن سوی روزهای تعطیل آخر هفته میافتد؛ بنابراین بهرهٔ آن روزها هم یکجا در همان انتقال ثبت میشود و ضریب سه به دست میآید.
ساعت قطع لحظهای است که بروکر آن را مرز پایان روز معاملاتی میگیرد. هر پوزیشنی که در آن لحظه باز باشد، مشمول سواپ آن شب میشود و پوزیشنی که چند دقیقه پیش از آن بسته شود، سواپی نمیگیرد. این ساعت عدد واحدی نیست و هر بروکر آن را بر اساس ساعت سرور خود تعریف میکند. برای اینکه بدانید پایان روز معاملاتی در ساعت محلی شما چه زمانی است، شناخت سشنهای معاملاتی کمک میکند، اما عدد دقیق را فقط مشخصات بروکر میدهد.
نکته
پیش از نگهداشتن پوزیشن از چهارشنبه به پنجشنبه
در مشخصات هر نماد، نرخ سواپ خرید و فروش، ساعت قطع روزانه و روزی را که ضریب سهروزه در آن اعمال میشود بررسی کنید. اگر این اطلاعات در صفحهٔ نماد نیست، از پشتیبانی بروکر بخواهید آن را مکتوب اعلام کند.
حساب بدون سواپ چیست و آیا واقعا بدون هزینه است؟
حساب بدون سواپ نوعی حساب معاملاتی است که بروکر در آن سواپ شبانه را از پوزیشنها حذف میکند؛ اما این لزوماً به معنای حساب بدون هزینه نیست. برخی بروکرها این حساب را با نام «حساب اسلامی» ارائه میکنند و مخاطبش کسانیاند که نمیخواهند بابت پوزیشن بهره بپردازند یا دریافت کنند.
نکتهٔ اصلی در شرایط این حسابهاست. بروکر ممکن است به جای سواپ، کارمزد نگهداری شبانه بگیرد؛ یعنی مبلغی بابت هر شبی که پوزیشن باز میماند. از دید حساب شما، نام این ردیف عوض شده است ولی هزینهٔ نگهداشتن پوزیشن در طول شب همچنان وجود دارد.
تفاوت دیگر به سواپ مثبت مربوط است. وقتی سواپ از حساب حذف میشود، حالت دریافتی آن هم حذف میشود؛ پس اگر جهت پوزیشن شما در حساب عادی سواپ مثبت داشت، در حساب بدون سواپ آن مبلغ را دریافت نمیکنید.
برای مقایسهٔ دو حساب، به جای نام حساب، جدول هزینهها را بخوانید: آیا کارمزد نگهداری شبانه دارد، برای کدام نمادها اعمال میشود و مبنای محاسبهاش چیست. این مقاله دربارهٔ حکم شرعی حساب بدون سواپ داوری نمیکند و موضوعش فقط سازوکار مالی است.
هشدار
نام حساب، هزینه را صفر نمیکند
پیش از انتخاب حساب بدون سواپ، بخش کارمزدهای قرارداد بروکر را بخوانید. ممکن است کارمزد نگهداری شبانه جایگزین سواپ شده باشد و نگهداشتن طولانی پوزیشن همچنان هزینه داشته باشد.
تفاوت سواپ شبانه با FX swap نهادی چیست؟
سواپ شبانهای که در حساب معاملاتی میبینید، هزینهٔ انتقال یک پوزیشن باز به روز بعد است؛ اما سواپ ارزی نهادی (FX swap) یک قرارداد مستقل میان دو طرف است. بانک تسویههای بینالمللی (BIS) آن را قراردادی تعریف میکند که در آن یک طرف همزمان یک ارز را از طرف مقابل قرض میگیرد و ارز دیگری را به او قرض میدهد. مبلغ بازپرداخت با نرخ فوروارد تعیینشده در آغاز قرارداد ثابت میشود.
BIS ساختار این قرارداد را دوپایه توصیف میکند. پای اول مبادلهٔ ارز در تاریخ شروع است (پای اسپات) و پای دوم تعهد به مبادلهٔ معکوس در آینده با نرخی که از پیش توافق شده است (پای فوروارد). این قرارداد در بازار ارز خارج از بورس (OTC) معامله میشود و معاملهگر خرد طرف مستقیم آن نیست.
در بررسی سهسالانهٔ BIS (آوریل ۲۰۲۵)، سواپهای ارزی از نظر گردش بزرگترین ابزار بازار ارز خارج از بورس بودند. میانگین گردش روزانهٔ آنها در همان ماه حدود ۴ تریلیون دلار بود؛ یعنی ۴۲٪ از گردش جهانی، در برابر ۵۱٪ در ۲۰۲۲. کاهش سهم به معنای کوچکشدن این بازار نیست؛ ابزارهای دیگر سریعتر رشد کردند. [S3]
مخرج این درصدها کل گردش روزانهٔ ابزارهای ارزی خارج از بورس بر پایهٔ net-net است. BIS این رقم را در بیانیهٔ سپتامبر ۲۰۲۵ حدود ۹٫۶ تریلیون دلار در روز و ۲۸٪ بیشتر از حدود ۷٫۵ تریلیون دلار سه سال قبل گزارش کرد. نسخهٔ نهایی دسامبر ۲۰۲۵ رقم را ۹٫۵ تریلیون دلار و رشد را ۲۷٪ آورده است. دادهٔ BIS ممکن است بازنگری شود. [S4,S3]
دو کاربرد واژهٔ «سواپ» که نباید با هم خلط شوند
| معنای «سواپ» | طرفها | سازوکار |
|---|---|---|
| سواپ شبانهٔ ترید | معاملهگر و بروکر | اعتبار یا بدهی شبانه بر پایهٔ اختلاف بهرهٔ دو ارز |
| سواپ ارزی نهادی (FX swap) | دو طرف قرارداد در بازار خارج از بورس | مبادلهٔ اسپات و مبادلهٔ معکوس فوروارد با نرخ از پیش توافقشده |
در خبرهای اقتصادی، «سواپ ارزی» گاهی به توافق پولی دوجانبهٔ بانکهای مرکزی اشاره دارد. وقتی خبری از سواپ ارزی میان دو کشور میخوانید، موضوع آن هزینهٔ شبانهٔ پوزیشن شما نیست.
اشتباههای رایج درباره سواپ
یک اشتباه این است که سواپ را عددی ثابت و همگانی فرض کنید. چند خطای دیگر هم ارزش شناختن دارد:
- ساعت قطع و ضریب چهارشنبه را عدد ثابت گرفتن. ساعت قطع به بروکر بستگی دارد و ضریب سهروزه هم معمولاً، نه همیشه، هنگام ساعت قطع پایان روز چهارشنبه اعمال میشود.
- فرض اینکه پوزیشن همپوشان سواپ ندارد. بعضی معاملهگرها گمان میکنند اگر همزمان پوزیشن خرید و فروش همحجم روی یک نماد باز کنند (هج)، هزینهٔ شبانه خنثی میشود. در بررسی نهاد ناظر مالی بریتانیا (FCA) روی شرکتهای CFD بریتانیا، بیشتر پاسخدهندگان گفتند هزینهٔ شبانه را روی پوزیشنهای همپوشان هم اعمال میکنند. شرایط بروکر خودتان را باید در قرارداد همان بروکر دید.
- حساب بدون سواپ را حساب بدون هزینه دانستن. کارمزد نگهداری شبانه ممکن است جای سواپ را بگیرد.
- فقط به عدد روزانه نگاه کردن. عدد روزانهٔ کوچک در نگهداری طولانی جمع میشود.
خطای دیگر به مبنای محاسبه مربوط است. با اهرم، مارجینی که در حساب قفل میشود بخش کوچکی از ارزش پوزیشن است. فرض کنید سواپ را درصدی از همین مارجین بدانید. در CFD غیرارزی سواپ معمولاً بر ارزش اسمی کل پوزیشن محاسبه میشود، نه بر مارجین؛ پس هزینهٔ شبانه نسبت به مبلغ درگیر در حساب، بزرگتر از انتظار شما خواهد بود.
محدودیتهای محاسبه سواپ
نرخ سواپ ثابت و یکسانی وجود ندارد که بتوان آن را از یک مقالهٔ آموزشی برداشت و در همهٔ حسابها به کار برد. FCA در بررسی پیگیری خود (مه ۲۰۲۶) روی نمونهای از ۸۱ شرکت CFD گزارش داد هزینهٔ تأمین مالی شبانه هم از شرکتی به شرکت دیگر و هم میان CFDهای داراییهای مختلف بسیار متفاوت است. این یافته به بازار CFD بریتانیا مربوط است و نمیتوان آن را به مقررات کشورهای دیگر، از جمله قرارداد خوانندهٔ ایرانی با بروکر، تعمیم داد.
محدودیت دوم قاعدهٔ محاسبه است. مثال بخش محاسبه فرض میکرد حساب دلاری است و ارز دوم جفت هم دلار است؛ با تغییر هر کدام، ارزش پوینت فرق میکند. در CFD غیرارزی هم مخرج تبدیل نرخ سالانه به روزانه بین بروکرها یکسان نیست. سازوکار سواپ شبانه را خود بروکرها تعریف میکنند و جزئیات آن در قرارداد و مشخصات هر نماد میآید.
محدودیت سوم به زمان برمیگردد. چون نرخ سواپ از نرخ بهره میآید، عددی که هنگام باز کردن پوزیشن دیدهاید ممکن است در طول نگهداری عوض شود. پیش از اتکا به هر عدد، مشخصات نماد و جدول کارمزد بروکر خود را ببینید و بدانید کدام نهاد بر آن نظارت دارد؛ مقالهٔ رگولاتوری بروکر همین موضوع را توضیح میدهد.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
سواپ در فارکس یعنی چه
سواپ مثبت یعنی چه
سواپ چهارشنبه چرا سه برابر است
حساب بدون سواپ چیست
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.