USDC و DAI: تفاوت پشتوانه، ناشر و حکمرانی
خیلیها DAI را نسخهٔ غیرمتمرکز و مستقل USDC میدانند. فرقشان واقعی است: USDC را یک شرکت با پشتوانهٔ فیات صادر میکند و DAI در پروتکلی با وثیقهای ضرب میشود که بخشی از آن کریپتوست. اما در مارس ۲۰۲۳ افت USDC، DAI را هم پایین کشید. پایینتر روشن میشود این دو کجا از هم جدا هستند و کجا به هم گره خوردهاند.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد فرق USDC و DAI را بداند؛ برای تصویر کلیتر بعدش به مقالهٔ استیبلکوین برود.
در یک نگاه
- USDC را سیرکل با پشتوانهٔ فیات صادر میکند.
- DAI با وثیقهٔ بیش از مقدار ضربشده تولید میشود.
- بخشی از پشتوانهٔ DAI خود USDC است؛ پس غیرمتمرکز بودنش طیف است.
- در مارس ۲۰۲۳ افت USDC، DAI را هم پایین کشید.
- ارتقای DAI به USDS اختیاری و با نسبت ۱ به ۱ است.
USDC و DAI در پشتوانه، ناشر و حکمرانی چه فرقی دارند؟
USDC و DAI استیبلکوینهاییاند که ارزششان در شرایط عادی نزدیک یک دلار میماند، اما سازوکارشان فرق دارد. USDC را سیرکل با پشتوانهٔ فیات صادر میکند و به گفتهٔ ناشر یکبهیک با دلار بازخرید میشود. DAI در پروتکلی ضرب میشود که کاربر در آن وثیقه قفل میکند؛ وثیقهٔ کریپتو بیش از مقدار ضربشده است و USDC هم جزء وثیقههاست. استیبلکوین (Stablecoin) توکنی است که برای ماندن در ارزشی ثابت طراحی شده، حتی وقتی قیمت ETH تغییر میکند. Ethereum.org این توکنهای اتریوم را در سه نوع پشتوانهٔ فیات، پشتوانهٔ کریپتو و الگوریتمی دستهبندی میکند. همین صفحه در نسخهٔ اکتبر ۲۰۲۶، USDC را بزرگترین استیبلکوین پشتوانهفیات تحت مقررات آمریکا میداند. DAI در دستهٔ پشتوانهٔ کریپتو قرار دارد. به گفتهٔ ناشر، USDC ارز دیجیتالی تحت مقررات است که از طریق شرکتهای وابستهٔ سیرکل صادر میشود. DAI ناشر شرکتی ندارد. کاربر با قفلکردن وثیقه، DAI را ضرب (Mint) میکند، یعنی توکن تازه میسازد. اگر وثیقه کریپتو باشد، ارزش آن از مقدار DAI دریافتی بیشتر است. راه دیگر، سپردن USDC در ماژول ثبات قیمت است. طبق مقایسهای که Spark منتشر کرده، تصمیمهای پروتکل با دارندگان توکن SKY است.
مقایسهٔ ساختاری USDC و DAI؛ جدول سازوکار را نشان میدهد، نه ارزش بازار یا قیمت.
| ویژگی | USDC | DAI |
|---|---|---|
| صادرکننده | شرکتهای وابستهٔ تحت مقررات سیرکل | پروتکل؛ کاربر با قفلکردن وثیقه |
| نوع پشتوانه | دارایی نقد و معادل نقد، به گفتهٔ ناشر | وثیقهٔ کریپتو بیش از مقدار ضربشده، USDC و به برآورد تقریبی Spark دارایی دنیای واقعی |
| سازوکار ثبات | بازخرید یکبهیک با دلار آمریکا نزد ناشر | بیشوثیقهگذاری برای وثیقهٔ کریپتو و تبدیل با USDC در ماژول ثبات قیمت |
| حکمرانی | شرکت ناشر | دارندگان توکن SKY، به گفتهٔ Spark |
| وابستگی | ذخایر ناشر و بانکهای نگهدارنده | بخشی از پشتوانه به خود USDC |
هر کدام چگونه ارزش یکدلاری را نگه میدارد و ریسکش چیست؟
دو قیاس روزمره سازوکار را روشن میکند. USDC شبیه بن خریدی است که پشت پیشخوان فروشگاه با اسکناس عوض میشود و ارزشش به پربودن صندوق فروشگاه بستگی دارد. DAI شبیه وام گرو است: برای گرفتن مبلغی کمتر، چیزی گرانتر گرو میگذارید تا اگر ارزش گرو افت کرد، وام همچنان پوشش داشته باشد. به توصیف Ethereum.org، ارزش هر دو توکن در حدود چند سنت از یک دلار میماند. این توصیف شرایط عادی است؛ در ماجرای مارس ۲۰۲۳ فاصله بسیار بیشتر شد.
- USDC: به گفتهٔ ناشر، این توکن کاملاً با دارایی نقد و معادل نقد پشتوانه دارد. ریسک اصلی اعتماد به ناشر است، چون استیبلکوین پشتوانهفیات متمرکز است و برای اطمینان از کفایت ذخیرهاش به ممیزی نیاز دارد. گزارش ماهانهٔ سیرکل گواهی ذخایر (Attestation) است، نه ممیزی کامل.
- DAI: وثیقهٔ کریپتو نوسان دارد، پس DAIی که با آن ضرب میشود بیشوثیقه است؛ یعنی ارزش وثیقهٔ قفلشده از DAI ضربشده بیشتر است. بخشی از DAI هم با USDC و از راه ماژول ثبات قیمت ساخته میشود. ریسک اصلی افت شدید ارزش وثیقه و وابستگی به استیبلکوین متمرکزی است که بخشی از پشتوانه را میسازد.
- ماژول ثبات قیمت (Peg Stability Module یا PSM): به توضیح Spark، این بخش از پروتکل USDC نگه میدارد تا آربیتراژ DAI را نزدیک یک دلار حفظ کند. آربیتراژ یعنی بهرهبردن از اختلاف قیمت میان دو جا. وقتی DAI بالای یک دلار است، میتوان با USDC، DAI تازه ضرب کرد؛ وقتی پایینتر است، میتوان DAI را در همین ماژول به USDC تبدیل کرد. ظرفیت این ماژول برای پذیرفتن USDC سقف دارد و پیامد پرشدنش در مارس ۲۰۲۳ دیده شد.
منطق وثیقه مخصوص DAI نیست. به توضیح Ethereum.org، وامدهی در دیفای (DeFi)، یعنی خدمات مالی غیرمتمرکز روی بلاکچین، بهجای شناسایی طرفین با وثیقه کار میکند.
چرا DAI را کاملا غیرمتمرکز نمیدانند؟
چون بخشی از پشتوانهٔ DAI خودش یک استیبلکوین متمرکز است. خطای رایج این است که پشتوانهٔ DAI را فقط اتر بدانند. DAI در Ethereum.org صریحاً نمونهٔ استیبلکوین پشتوانهکریپتویی آمده است که در پشتوانهاش از استیبلکوینهای متمرکز هم استفاده میکند. به توضیح Spark، این سهم متمرکز همان USDCی است که ماژول ثبات قیمت نگه میدارد. به ارزیابی Spark، از این راه سهم مهمی از ریسک تمرکز USDC به DAI هم میرسد. وثیقه در قرارداد هوشمند قفل میشود و حکمرانی با دارندگان SKY است. با این حال، اگر ناشر USDC به مشکل بخورد، آن بخش از پشتوانهٔ DAI هم آسیب میبیند. نسبت وثیقه هم تصویر کامل را نمیدهد: طبق همین منبع ثانویه، ارزش وثیقهٔ کریپتو معمولاً حدود ۱۵۰٪ مقدار DAIِ ضربشده با آن یا بیشتر است. این رقم تقریبی است. [S5]
نکته
غیرمتمرکز بودن طیف است، نه دوگانه
بهجای پرسیدن اینکه DAI غیرمتمرکز است یا نه، بپرسید چه سهمی از پشتوانهاش به ناشر متمرکز وابسته است و تصمیمها را چه کسی میگیرد. پاسخ با تغییر ترکیب پشتوانه عوض میشود.
ماجرای مارس ۲۰۲۳: وقتی USDC و DAI با هم افت کردند
پس از بستهشدن سیلیکونولیبانک (Silicon Valley Bank) در ۱۰ مارس ۲۰۲۳، سیرکل اعلام کرد ۳٫۳ میلیارد دلار از ذخایر USDC در آن بانک بوده است. به گزارش The Block، کل ذخایر در آن زمان حدود ۴۰ میلیارد دلار بود. قیمت USDC در بازار تا حدود ۰٫۸۸ دلار پایین آمد. DAI هم همراهش افت کرد، چون بخش بزرگی از پشتوانهاش USDC بود. به نقل The Block از Daistats، سهم USDC در پشتوانهٔ DAI حدود ۳۶٪ بود. سقف ۳٫۱ میلیارد USDC در ماژول ثبات قیمت هم پر شد. یعنی این ماژول به بیشترین مقدار USDCی رسیده بود که اجازهٔ نگهداریاش را داشت و دیگر USDC تازه نمیپذیرفت تا در برابرش DAI بدهد. درس این مثال تفکیک دو لایه است. بازخرید یکبهیک تعهد ناشر در لایهٔ صدور است، اما قیمتی که در صرافی میبینید از عرضه و تقاضای بازار میآید و همان روزها از یک دلار فاصله گرفت. [S4,S5]
هشدار
ریسک وابستگی پشتوانه
اگر استیبلکوین نگه میدارید، مشکل ناشر، بانک نگهدارنده یا یک وثیقهٔ مشترک میتواند همزمان چند استیبلکوین را از یک دلار دور کند و ممکن است بخشی از ارزش داراییتان را از دست بدهید. تراکنش انجامشده روی بلاکچین هم برگشتپذیر نیست.
جایگاه DAI در برند Sky و ارتقا به USDS
DAI کنار گذاشته نشد. مِیکردائو (MakerDAO)، پروتکل سازندهٔ DAI، به Sky تغییر نام داد و استیبلکوین تازهای به نام Sky Dollar یا USDS معرفی کرد. به گزارش The Block در ۲۷ اوت ۲۰۲۴، دارندگان DAI میتوانند بهصورت اختیاری و با نسبت ۱ به ۱ به USDS ارتقا دهند و توکنهای قبلی فعال میمانند. همان خبر راهاندازی توکنهای جدید را برای ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴ اعلام کرده بود. طبق همان خبر اوت ۲۰۲۴، پیامد عملی برای دارندهٔ DAI این بود که ارتقا انتخابی است، نه الزامی و DAI و USDS همزمان در گردش میمانند.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
USDC امنتر است یا DAI؟
پشتوانه DAI چیست؟
پشتوانه USDC چیست؟
چرا DAI از دلار جدا شد؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.