تعریف دقیق
در حالت عادی اوراق بلندمدت بازده بیشتری دارند، چون سرمایهگذار پولش را مدت طولانیتری قفل میکند و ریسک تورم و نرخ بیشتری میپذیرد؛ این منحنی صعودی است. وقتی بازار انتظار دارد بانک مرکزی در آینده نرخ را پایین بیاورد، بازده بلندمدت میتواند زیر بازده کوتاهمدت برود و منحنی تخت یا معکوس شود.
پرکاربردترین سنجه، اختلاف بازده اوراق ۱۰ ساله و ۳ ماههٔ خزانهٔ آمریکاست. به نوشتهٔ فدرال رزرو سنت لوئیس، مدل پیشبینی رکود فدرال رزرو نیویورک بر همین اختلاف بنا شده و منفی شدن آن پیش از هر رکود آمریکا از دههٔ ۱۹۵۰ دیده شده است. همین منبع یادآوری میکند که این سنجه در اواخر دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۹۰ هشدار نادرست هم داده و پیشبینی رکود را باید با احتیاط خواند.
برای معاملهگر ارز، بخش کوتاه منحنی بیشتر به انتظار نرخ بانک مرکزی واکنش نشان میدهد و بخش بلند به انتظار رشد و تورم بلندمدت. تغییر شیب، یعنی تند یا تخت شدن، اغلب پیش از تغییر لحن رسمی بانک مرکزی دیده میشود.
شکلهای رایج
- صعودی (عادی): بازده بلندمدت بالاتر از کوتاهمدت
- تخت: بازده سررسیدها نزدیک به هم؛ معمولاً در دورههای گذار
- معکوس: بازده کوتاهمدت بالاتر از بلندمدت؛ نشانهٔ انتظار کاهش نرخ در آینده
مثال: تخت شدن پس از چرخهٔ افزایش نرخ
بانک مرکزی یک اقتصاد بزرگ چند بار پیاپی نرخ را بالا برده است. بازده اوراق دوساله همراه نرخ سیاستی بالا رفته، اما بازده دهساله کمتر حرکت کرده، چون بازار نگران است نرخ بالا رشد را کند کند. منحنی تخت و بعد معکوس میشود. بازار ارز این را نشانهٔ آن میخواند که دورهٔ افزایش نرخ احتمالاً به آخر نزدیک است.
اشتباه رایج: معکوس شدن یعنی رکود فوری
معکوس شدن منحنی تاریخ رکود را نمیگوید و فاصلهٔ آن تا رکود در دورههای مختلف یکسان نبوده است. منبع سنت لوئیس هم پیشنهاد میکند پیام منحنی با شاخصهای دیگر تأیید یا رد شود.
منحنی بازده را با «بازده اوراق» تکی هم یکی نگیرید: بازده یک عدد برای یک سررسید است و منحنی رابطهٔ میان همهٔ سررسیدهاست.
خلاصهٔ کاربردی
- منحنی بازده بازده اوراق را در سررسیدهای مختلف کنار هم میگذارد.
- شیب منحنی خلاصهٔ انتظار بازار از نرخ، رشد و تورم است.
- معکوس شدن اختلاف ۱۰ ساله و ۳ ماهه پیش از رکودهای آمریکا دیده شده، اما هشدار نادرست هم داشته است.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
چرا بازده کوتاهمدت ممکن است از بلندمدت بیشتر شود؟
چون نرخ فعلی بانک مرکزی بالاست، اما بازار انتظار دارد در آینده برای مقابله با کندی اقتصاد کاهش یابد و این انتظار بازده بلندمدت را پایین نگه میدارد.
منحنی بازده فقط برای آمریکا مهم است؟
نه. هر کشور منحنی خودش را دارد، اما منحنی خزانهٔ آمریکا به دلیل جایگاه دلار بیشترین توجه را در بازار جهانی میگیرد.
منابع
- Federal Reserve Bank of St. Louis, On the Economy (2023) — What Is the Probability of a Recession? The Message from Yield Spreadsاختلاف بازده ۱۰ ساله و ۳ ماهه خزانهٔ آمریکا مبنای مدل پیشبینی رکود فدرال رزرو نیویورک است؛ منفی شدن آن پیش از هر رکود از دههٔ ۱۹۵۰ رخ داده، اما در اواخر دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۹۰ هشدار نادرست هم داده است؛ پیشبینی رکود را باید با احتیاط و همراه با شاخصهای دیگر خواند.
- Federal Reserve Bank of St. Louis, Page One Economics (2023) — Why Do Bond Prices and Interest Rates Move in Opposite Directions?بازده اوراق به قیمت پرداختی، کوپن و زمان تا سررسید بستگی دارد؛ با بالا رفتن نرخها اوراق موجود ارزش بازار از دست میدهند و با پایین آمدن نرخها گرانتر میشوند؛ مثال اوراق ۱۰۰۰ دلاری با ۵۰ دلار پرداخت سالانه یعنی بازده ۵ درصد؛ اسناد خزانهٔ ۵ ساله در مه ۲۰۲۰ بازده ۰٫۳۴ درصد و سه سال بعد ۳٫۵۸ درصد داشتند.