تعریف دقیق
در حالت عادی منحنی بازده رو به بالاست، چون سرمایهگذار برای قفل کردن پول در مدت طولانیتر بازده بیشتری میخواهد. وقتی بانک مرکزی نرخ کوتاهمدت را بالا میبرد و همزمان بازار انتظار دارد رشد و تورم در آینده کم شود و نرخها پایین بیایند، بازده کوتاهمدت ممکن است از بلندمدت بالاتر برود و منحنی معکوس شود.
به توضیح فدرال رزرو سنتلوئیس، اختلاف بازده اوراق خزانهٔ دهساله و سهماههٔ آمریکا مبنای مدل احتمال رکود فدرال رزرو نیویورک است. منفی شدن این اختلاف پیش از هر رکود آمریکا از دههٔ ۱۹۵۰ رخ داده، اما در اواخر دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۹۰ هشدار نادرست هم داده است. معاملهگران اختلاف دهساله و دوساله را هم زیاد دنبال میکنند.
قیمت و بازده اوراق رابطهٔ عکس دارند: وقتی تقاضا برای اوراق بلندمدت زیاد شود، قیمتشان بالا و بازدهشان پایین میآید. پس معکوس شدن منحنی میتواند هم از بالا رفتن نرخ کوتاهمدت بیاید و هم از هجوم سرمایه به اوراق بلندمدت در انتظار کندی اقتصاد.
مثال: هشدار زودهنگام، زمان نامعلوم
بانک مرکزی برای مهار تورم نرخ را چند بار بالا برده و بازده سهماههٔ اوراق از دهساله بیشتر شده است. رسانهها از «هشدار رکود» مینویسند، اما ماهها بعد هنوز اشتغال قوی است و بازار سهام بالا میرود.
معاملهگری که با دیدن وارونگی، رکود قریبالوقوع را مبنای پوزیشنهایش گذاشته، ممکن است مدت طولانی خلاف جهت بازار بماند. وارونگی دربارهٔ زمان دقیق چیزی نمیگوید و باید کنار دادههای اشتغال و تولید خوانده شود.
اشتباه رایج: وارونگی خودش رکود میسازد
منحنی معکوس بازتاب انتظار بازار است، نه علت مستقیم رکود. البته اگر حاشیهٔ سود بانکها از وامدهی کم شود و اعتبار سختتر شود، میتواند بر اقتصاد اثر بگذارد، اما رابطه مکانیکی نیست.
پایان وارونگی را هم نشانهٔ امن شدن اوضاع نپندارید. در برخی دورهها منحنی درست پیش از رکود دوباره عادی شده است، چون بانک مرکزی نرخ کوتاهمدت را سریع پایین آورده است.
خلاصهٔ کاربردی
- منحنی معکوس یعنی بازده کوتاهمدت از بلندمدت بیشتر شده است.
- اختلاف دهساله و سهماهه مبنای مدل احتمال رکود فدرال رزرو نیویورک است.
- وارونگی پیش از رکودهای گذشتهٔ آمریکا دیده شده، اما هشدار نادرست هم داده است.
- وارونگی زمان رکود را نشان نمیدهد و باید کنار دادههای دیگر خوانده شود.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
کدام اختلاف بازده مهمتر است؟
مدل فدرال رزرو نیویورک بر اختلاف دهساله و سهماهه تکیه دارد، اما بازار اختلاف دهساله و دوساله را هم دنبال میکند؛ این دو گاهی در زمان متفاوتی معکوس میشوند.
منحنی معکوس چه اثری بر دلار دارد؟
اثر ثابتی ندارد؛ بستگی دارد وارونگی از بالا رفتن نرخ کوتاهمدت آمده باشد که معمولاً از دلار پشتیبانی میکند، یا از نگرانی رشد که میتواند ریسکگریزی و جابهجایی سرمایه را در پی داشته باشد.
منابع
- Federal Reserve Bank of St. Louis, On the Economy (2023) — What Is the Probability of a Recession? The Message from Yield Spreadsاختلاف بازده ۱۰ ساله و ۳ ماهه خزانهٔ آمریکا مبنای مدل پیشبینی رکود فدرال رزرو نیویورک است؛ منفی شدن آن پیش از هر رکود از دههٔ ۱۹۵۰ رخ داده، اما در اواخر دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۹۰ هشدار نادرست هم داده است؛ پیشبینی رکود را باید با احتیاط و همراه با شاخصهای دیگر خواند.
- Federal Reserve Bank of St. Louis, Page One Economics (2023) — Why Do Bond Prices and Interest Rates Move in Opposite Directions?بازده اوراق به قیمت پرداختی، کوپن و زمان تا سررسید بستگی دارد؛ با بالا رفتن نرخها اوراق موجود ارزش بازار از دست میدهند و با پایین آمدن نرخها گرانتر میشوند؛ مثال اوراق ۱۰۰۰ دلاری با ۵۰ دلار پرداخت سالانه یعنی بازده ۵ درصد؛ اسناد خزانهٔ ۵ ساله در مه ۲۰۲۰ بازده ۰٫۳۴ درصد و سه سال بعد ۳٫۵۸ درصد داشتند.
- National Bureau of Economic Research — Business Cycle Datingکمیتهٔ تاریخگذاری چرخهٔ تجاری NBER رکود را کاهش چشمگیر فعالیت اقتصادی تعریف میکند که در سراسر اقتصاد پخش است و بیش از چند ماه طول میکشد؛ سه معیار عمق، گستردگی و مدت؛ تاریخ اوج و کف را با تأخیر اعلام میکند.