تعریف دقیق
تسهیل کمی (QE) یعنی خرید گستردهٔ اوراق برای پایین آوردن نرخهای بلندمدت، وقتی نرخ کوتاهمدت به صفر رسیده است؛ انقباض کمی مسیر عکس آن است. به توضیح فدرال رزرو سنتلوئیس، کاهش ترازنامهٔ فدرال رزرو از ۲۰۲۲ عمدتاً با سررسید شدن اوراق و خریداری نکردن جایگزین انجام شد، نه با فروش فعال در بازار و برای آن سقف ماهانه تعیین شد.
طبق همان منبع، برنامهٔ ژوئن ۲۰۲۲ با سقف ماهانهٔ ۳۰ میلیارد دلار اوراق خزانه و ۱۷٫۵ میلیارد دلار اوراق رهنی آغاز شد و پس از سه ماه به ۶۰ و ۳۵ میلیارد دلار رسید. سررسیدِ بیش از سقف دوباره سرمایهگذاری میشد تا کاهش تدریجی و قابلپیشبینی بماند. بانکهای مرکزی دیگر، از جمله بانک انگلستان، هم برنامههای مشابهی اجرا کردهاند.
به توضیح فدرال رزرو نیویورک، با کاهش ترازنامه ذخایر بانکها نزد فدرال رزرو هم کم میشود. اثر QT بر بازار معمولاً از راه عرضهٔ بیشتر اوراق به بخش خصوصی و بالا رفتن احتمالی صرف ریسک بلندمدت ظاهر میشود؛ اندازهٔ این اثر محل بحث است و بانکهای مرکزی نرخ بهره را ابزار اصلی خود میدانند.
مثال: اعلام کند کردن QT
بانک مرکزی یک اقتصاد بزرگ اعلام میکند سقف ماهانهٔ کاهش ترازنامه را پایین میآورد، چون نشانههایی از کم شدن نقدینگی در بازار پول دیده است. بازار این را گامی ملایمتر میخواند، بازده اوراق بلندمدت کمی پایین میآید و ارز آن کشور اندکی ضعیف میشود.
اما اگر همزمان لحن بانک دربارهٔ نرخ بهره تند باشد، اثر نرخ معمولاً بر بازار ارز قویتر است. معاملهگر باید دو بخش بیانیه را جدا بخواند و فرض نکند هر خبر ترازنامه هموزن خبر نرخ است.
اشتباه رایج: QT یعنی فروش یکباره اوراق
در بیشتر برنامهها QT تدریجی است و با سررسید طبیعی اوراق انجام میشود. فروش فعال ممکن است بخشی از برنامهٔ برخی بانکها باشد، اما با برنامهریزی و اطلاعرسانی پیشین.
QT را با افزایش نرخ بهره هم یکی نگیرید. هر دو انقباضیاند، اما یکی قیمت پول کوتاهمدت را تغییر میدهد و دیگری مقدار داراییهای بانک مرکزی و عرضهٔ اوراق در بازار را.
خلاصهٔ کاربردی
- QT کوچک کردن ترازنامهٔ بانک مرکزی و عکس تسهیل کمی است.
- معمولاً با سررسید اوراق و خرید نکردن جایگزین انجام میشود.
- سقف ماهانه روند کاهش را تدریجی و قابلپیشبینی میکند.
- در بازار ارز، خبر نرخ بهره معمولاً از خبر ترازنامه وزن بیشتری دارد.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
QT چه اثری بر دلار دارد؟
اثرش غیرمستقیم است: اگر عرضهٔ اوراق و بازده بلندمدت را بالا ببرد، میتواند از دلار پشتیبانی کند، اما این اثر معمولاً کوچکتر از اثر تصمیم نرخ و دادهٔ اقتصادی است.
چرا بانک مرکزی QT را متوقف میکند؟
وقتی ذخایر بانکها به سطحی برسد که بانک مرکزی آن را برای کارکرد روان بازار پول کافی بداند، یا فشار در بازار پول دیده شود، کاهش ترازنامه کند یا متوقف میشود.
منابع
- Federal Reserve Bank of St. Louis, Open Vault (2022) — How Will the Fed Reduce Its Balance Sheet?کاهش ترازنامه با سررسید شدن اوراق و خریداری نکردن جایگزین انجام میشود، نه فروش فعال؛ برنامهٔ ژوئن ۲۰۲۲ با سقف ماهانهٔ ۳۰ میلیارد دلار اوراق خزانه و ۱۷٫۵ میلیارد دلار اوراق رهنی آغاز شد و پس از سه ماه به ۶۰ و ۳۵ میلیارد دلار رسید.
- Federal Reserve Bank of New York, The Teller Window (2022) — The How and When of the Fed's Balance Sheet Runoffتوضیح سازوکار کاهش ترازنامه: اصل اوراق سررسیدشده تا سقف ماهانه دوباره سرمایهگذاری نمیشود و ذخایر بانکها در فدرال رزرو کم میشود.
- Brookings, Hutchins Center — The Hutchins Center Explains: Quantitative easingتسهیل کمی خرید گستردهٔ دارایی پس از رسیدن نرخ کوتاهمدت به صفر است؛ کانالهای بازتنظیم سبد و علامتدهی؛ QE1 در نوامبر ۲۰۰۸ با ۱٫۷۵ تریلیون دلار، QE2 در نوامبر ۲۰۱۰ با ۶۰۰ میلیارد دلار، QE3 در سپتامبر ۲۰۱۲ با خرید ماهانهٔ ۸۵ میلیارد دلار و پایان خرید در اکتبر ۲۰۱۴؛ هر ۶۰۰ میلیارد دلار خرید حدود ۰٫۱۵ تا ۰٫۲۵ واحد درصد نرخ بلندمدت را پایین آورد (برآورد جان ویلیامز)؛ در بریتانیا، ژاپن و اروپا QE یا انتظار آن به تضعیف ارز کمک کرد.