تعریف دقیق
ابزار اصلی انقباض، افزایش نرخ بهرهٔ سیاستی است؛ در آمریکا یعنی بالا بردن دامنهٔ هدف نرخ وجوه فدرال. نرخ بالاتر از راه وام بانکی، بازده اوراق و قیمت داراییها به اقتصاد منتقل میشود و قرض گرفتن برای مصرف و سرمایهگذاری را گرانتر میکند. ابزار دوم، انقباض کمّی است: بانک مرکزی اوراقی را که خریده بود سررسید میکند یا میفروشد و ترازنامهاش کوچک میشود.
نمونهٔ نزدیک، دورهٔ ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ فدرال رزرو است. طبق گزارش سالانهٔ فدرال رزرو، کمیتهٔ بازار باز دامنهٔ هدف نرخ را از نزدیک صفر در مارس ۲۰۲۲ تا ۵٫۲۵ تا ۵٫۵ درصد در ژوئیهٔ ۲۰۲۳ بالا برد و همزمان کوچکسازی ترازنامه را ادامه داد. بانک فدرال رزرو سنتلوئیس سرعت این دوره را با دورههای انقباض پیشین مقایسه کرده است.
اثر انقباض با تأخیر به اقتصاد میرسد، اما بازار ارز معمولاً زودتر واکنش نشان میدهد، چون قیمتها انتظار مسیر نرخ را پیشخور میکنند.
مثال فرضی: دو بانک مرکزی، دو مسیر
فرض کنید بانک مرکزی کشور الف چند نشست پیاپی نرخ را بالا میبرد و بانک مرکزی کشور ب نرخ را ثابت نگه میدارد. اختلاف نرخ بهرهٔ دو ارز بیشتر میشود و نگهداشتن ارز الف جذابتر میشود؛ جفتارز الف به ب ممکن است در این دوره به نفع ارز الف حرکت کند.
حالا فرض کنید بازار پیشتر سه افزایش دیگر را قیمتگذاری کرده و بانک مرکزی الف فقط یکی انجام میدهد. با وجود اینکه سیاست هنوز انقباضی است، ارز الف ممکن است ضعیف شود.
اشتباه رایج: انقباض را با هاوکیش یکی دانستن
انقباض اقدام واقعی است و هاوکیش لحن و تمایل. بانک مرکزی ممکن است در میانهٔ دورهٔ انقباض لحنی داویش بگیرد و بگوید افزایشها نزدیک پایان است.
انقباض را با رکود هم یکی ندانید. هدف آن کند کردن تقاضا برای مهار تورم است و رکود یکی از ریسکهای ممکن آن است، نه نتیجهٔ حتمی.
خلاصهٔ کاربردی
- انقباض یعنی گرانتر کردن پول با افزایش نرخ یا کوچک کردن ترازنامه.
- فدرال رزرو از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ دامنهٔ نرخ را از نزدیک صفر به ۵٫۲۵ تا ۵٫۵ درصد رساند.
- بازار ارز به مسیر مورد انتظار نرخ واکنش نشان میدهد، نه فقط به تصمیم روز.
- انقباض اقدام است؛ هاوکیش لحن.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
انقباض کمّی با افزایش نرخ چه فرقی دارد؟
افزایش نرخ قیمت پول کوتاهمدت را بالا میبرد؛ انقباض کمّی با کوچک کردن ترازنامهٔ بانک مرکزی بیشتر روی بازده بلندمدت و نقدینگی بازار اثر میگذارد.
چرا ارز گاهی با شروع انقباض ضعیف میشود؟
چون ممکن است بازار پیشتر افزایش بیشتری را قیمتگذاری کرده باشد یا نگران باشد که انقباض رشد اقتصاد را بیش از حد کند کند.
منابع
- Federal Reserve — Annual Report 2023: Monetary Policy and Economic Developmentsشرح افزایش دامنهٔ هدف نرخ وجوه فدرال تا ۵٫۲۵ تا ۵٫۵ درصد و ادامهٔ کوچکسازی ترازنامه.
- Federal Reserve Bank of St. Louis — Gauging the Fed's Current Tightening Actions: A Historical Perspective (2023)مقایسهٔ سرعت و اندازهٔ دورهٔ انقباض ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ فدرال رزرو با دورههای پیشین.
- Federal Reserve — The Fed Explained: Monetary PolicyFOMC برای نرخ وجوه فدرال دامنهٔ هدف تعیین میکند و با ابزارهای اداری مثل بهرهٔ ذخایر نرخ را در آن دامنه نگه میدارد؛ تغییر این نرخ از راه نرخهای دیگر بازار و شرایط مالی به اقتصاد میرسد.
- Federal Reserve — Federal Open Market Committeeبیانیهها و تصمیمهای نرخ بهرهٔ فدرال رزرو، با تغییرهایی که برحسب واحد پایه اعلام میشوند.