تعریف دقیق
بانک فدرال رزرو سنتلوئیس تورم را «حرکت عمومی و پایدار رو به بالای قیمت کالاها و خدمات» تعریف میکند و میگوید نرخ آن معمولاً با درصد تغییر یک شاخص قیمت نسبت به یک سال قبل سنجیده میشود. واژهٔ «عمومی» مهم است: گران شدن یک کالا بهتنهایی تورم نیست؛ تورم یعنی بیشتر قیمتها با هم و بهطور ماندگار بالا بروند.
در آمریکا دو شاخص اصلی تورم را میسنجند: شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) از ادارهٔ آمار کار و شاخص قیمت هزینههای مصرف شخصی (PCE) از ادارهٔ تحلیل اقتصادی. به گفتهٔ همان منبع، کمیتهٔ بازار باز فدرال رزرو در ژانویهٔ ۲۰۱۲ رسماً هدف ۲ درصدی را بر پایهٔ PCE کل پذیرفت. دلیلهایی که برای هدف مثبت بهجای صفر آمده این است که شاخصها احتمالاً تورم را کمی بیشتر از واقع نشان میدهند، نرخ بهرهٔ بالاتر در رکود جای کاهش میدهد و تورم منفی ممکن است از تورم هماندازه پرهزینهتر باشد.
برای بازار ارز، تورم از مسیر واکنش بانک مرکزی اثر میگذارد. به توضیح IG، نرخ بهرهٔ بالاتر میتواند ارز یک اقتصاد را تقویت کند؛ پس تورمی که بانک مرکزی را به سیاست سختگیرانهتر میبرد، معمولاً با انتظار ارز قویتر همراه است.
مثال: تورم ماندگار و انتظار نرخ بهره
در اقتصادی بزرگ، تورم سالانه چند ماه پشت سر هم بالاتر از هدف بانک مرکزی میماند. بازار بهتدریج انتظار افزایش بیشتر نرخ یا ماندن طولانیتر آن در سطح بالا را در قیمت ارز آن کشور مینشاند و ارز در برابر ارزهای اصلی قویتر میشود.
وقتی تورم سرانجام کند میشود، حتی اگر هنوز بالای هدف باشد، بازار ممکن است آن را نشانهٔ نزدیک شدن پایان سختگیری بخواند و بخشی از آن تقویت را پس بگیرد. یعنی جهت تغییر تورم نسبت به انتظار مهمتر از سطح آن است.
اشتباه رایج: تورم بالا یعنی همیشه ارز قوی
رابطه مستقیم نیست؛ چیزی که ارز را جابهجا میکند واکنش مورد انتظار بانک مرکزی است. اگر بازار باور کند بانک مرکزی با تورم مقابله نمیکند یا دیر مقابله میکند، تورم بالا میتواند ارز را تضعیف کند، چون قدرت خرید آن پول در حال فرسایش است.
کاهش نرخ تورم را هم با کاهش قیمتها یکی نگیرید. وقتی تورم از سطحی بالا پایین میآید، قیمتها هنوز بالا میروند، فقط کندتر. کاهش عمومی قیمتها پدیدهٔ دیگری است که تورم منفی نام دارد.
خلاصهٔ کاربردی
- تورم یعنی افزایش عمومی و پایدار قیمتها، نه گران شدن یک کالا.
- هدف ۲ درصدی فدرال رزرو بر پایهٔ PCE کل است.
- اثر تورم بر ارز از مسیر واکنش مورد انتظار بانک مرکزی میگذرد.
- کاهش نرخ تورم با کاهش قیمتها یکی نیست.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
چرا هدف تورم بانکهای مرکزی صفر نیست؟
سه دلیل رایج: شاخصها احتمالاً تورم را کمی بیشتر نشان میدهند، نرخ بهرهٔ بالاتر در رکود جای کاهش میدهد و تورم منفی ممکن است پرهزینهتر باشد.
تورم هسته با تورم کل چه فرقی دارد؟
تورم هسته غذا و انرژی را که قیمتشان پرنوسان است کنار میگذارد تا روند پایدار دیده شود؛ تورم کل همهٔ اقلام سبد را میسنجد.
منابع
- Federal Reserve Bank of St. Louis, Open Vault — The Fed's Inflation Target: Why 2 Percent? (2019)تعریف تورم بهعنوان حرکت عمومی و پایدار رو به بالای قیمتها و سنجش آن با درصد تغییر سالانهٔ شاخص؛ هدف ۲ درصدی کمیتهٔ بازار باز بر پایهٔ PCE کل، رسماً از ژانویهٔ ۲۰۱۲؛ سه دلیل هدف مثبت بهجای صفر: سوگیری اندازهگیری، جای کاهش نرخ در رکود و پرهزینهتر بودن تورم منفی.
- U.S. Bureau of Labor Statistics — Consumer Price Index: Frequently Asked QuestionsCPI میانگین تغییر قیمت سبد نمایندهٔ کالا و خدمات مصرفکننده را میسنجد و ماهانه منتشر میشود؛ CPI-U بیش از ۹۰ درصد و CPI-W حدود ۳۰ درصد جمعیت آمریکا را پوشش میدهد؛ حدود ۸۰ هزار قلم در ماه در بیش از ۲۰۰ دسته و هشت گروه اصلی؛ مالیات بر درآمد و اقلام سرمایهگذاری بیروناند؛ شاخص «همهٔ اقلام بجز غذا و انرژی» برای تورم هسته.
- IG — Hawks and doves definitionشاهینها به سیاست پولی سختگیرانهتر و نرخ بالاتر برای مهار تورم رأی میدهند و کبوترها به سیاست آسانتر و نرخ پایینتر برای حمایت از رشد؛ نرخ بالاتر میتواند ارز را تقویت کند و نرخ پایینتر بر ارز اثر منفی دارد.