تعریف دقیق
BIS در شرح سازوکار این قرارداد سه مرحله را برمیشمارد: در آغاز، مبادلهٔ اصل مبلغ دو ارز با نرخ روز؛ در طول قرارداد، پرداخت بهرهٔ دورهای هر ارز به طرف مقابل؛ و در پایان، برگرداندن اصل مبلغها با همان نرخ آغاز. چون نرخ بازگشت از پیش ثابت است، اصل مبلغ از تغییر نرخ ارز اثر نمیپذیرد.
کاربرد اصلی آن تأمین مالی و پوشش ریسک است. شرکتی اروپایی که در آمریکا سرمایهگذاری کرده و درآمد دلاری دارد، میتواند با سواپ ارزی بدهی یورویی خود را به بدهی دلاری تبدیل کند تا درآمد و بدهیاش همارز شوند. به گفتهٔ CFI، شرکت گاهی در بازار داخلی خود ارزانتر وام میگیرد و با سواپ ارز لازمش را بهدست میآورد.
بانکهای مرکزی هم خط سواپ دارند. فدرال رزرو با بانک کانادا، بانک انگلستان، بانک ژاپن، بانک مرکزی اروپا و بانک ملی سوئیس خطوط سواپ دائمی دلار دارد: دلار میدهد و ارز آن بانک را با تعهد بازگرداندن به همان نرخ میگیرد تا در زمان کمبود دلار، بانکهای خارجی به تأمین مالی دلاری دسترسی داشته باشند.
سواپ ارزی در برابر قراردادهای نزدیک
- سواپ ارزی کوتاهمدت (FX Swap): یک خرید نقدی و یک فروش آتی، بی پرداخت بهرهٔ دورهای
- سواپ ارزی متقابل (Cross-Currency Swap): چندساله و با مبادلهٔ بهرهٔ دورهای
- سواپ شبانه (Rollover): هزینه یا درآمد نگهداشتن پوزیشن فارکس از یک روز به روز بعد
مثال فرضی: شرکت اروپایی با نیاز دلاری
یک خودروساز اروپایی برای کارخانهای در آمریکا دلار لازم دارد، اما ارزانتر یورو قرض میگیرد. پس با یک بانک سواپ ارزی پنجساله میبندد: یورو میدهد و دلار میگیرد، بهرهٔ دلاری میپردازد و بهرهٔ یورویی میگیرد تا بهرهٔ وام خود را بدهد.
در سررسید، دو طرف اصل مبلغها را با همان نرخ آغاز برمیگردانند. اگر در این مدت EUR/USD جابهجا شده باشد، اصل بدهی این شرکت از آن اثر نمیپذیرد.
اشتباه رایج: یکی دانستن سواپ ارزی و سواپ شبانهٔ حساب فارکس
آنچه کارگزار هر شب روی پوزیشن باز حساب میکند سواپ شبانه یا رولاوور است که از تفاوت نرخ بهرهٔ دو ارز میآید و قرارداد جداگانهای نیست. سواپ ارزی قراردادی مستقل میان نهادهاست، با مبلغ، دوره و پرداختهای تعریفشده. اشتراک این دو فقط در نقش تفاوت نرخ بهره است.
خبر «گسترش خطوط سواپ» هم مداخله در نرخ ارز نیست؛ هدفش رساندن نقدینگی دلاری است.
خلاصهٔ کاربردی
- سواپ ارزی مبادلهٔ اصل و بهرهٔ دو ارز با بازگشت اصل مبلغ به نرخ آغاز است.
- کاربرد اصلی آن تأمین مالی ارزی و پوشش ریسک نرخ ارز روی اصل بدهی است.
- خطوط سواپ بانکهای مرکزی در زمان کمبود دلار نقدینگی میرسانند.
- سواپ ارزی را با سواپ شبانهٔ پوزیشن فارکس یکی ندانید.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
چرا خبر خطوط سواپ فدرال رزرو برای بازار ارز مهم است؟
چون نشان میدهد بانکهای مرکزی برای کم کردن کمبود دلار وارد عمل شدهاند. چنین اقدامی معمولاً از شدت تقاضای اضطراری برای دلار میکاهد، اما جهت بلندمدت ارز را تعیین نمیکند.
آیا معاملهگر خرد میتواند سواپ ارزی ببندد؟
سواپ ارزی متقابل قراردادی خارج از بورس میان بانکها، شرکتها و نهادهای بزرگ است. آنچه معاملهگر خرد با آن سروکار دارد سواپ شبانهٔ پوزیشن است.
منابع
- BIS Quarterly Review (March 2008) — The basic mechanics of FX swaps and cross-currency basis swapsدر سواپ ارزی متقابل دو طرف اصل مبلغ را در آغاز مبادله میکنند، در طول قرارداد بهرهٔ دو ارز را به هم میپردازند و در سررسید اصل مبلغ را با همان نرخ آغاز برمیگردانند؛ سواپ ارزی کوتاهمدت (FX swap) بی پرداخت بهرهٔ دورهای است.
- Corporate Finance Institute — Currency Swap Contractقرارداد مبادلهٔ اصل و بهرهٔ دو ارز میان دو طرف؛ کاربرد در تأمین مالی ارزی ارزانتر و پوشش ریسک نرخ ارز.
- Federal Reserve — Central bank liquidity swapsخطوط سواپ دائمی دلار فدرال رزرو با بانک کانادا، بانک انگلستان، بانک ژاپن، بانک مرکزی اروپا و بانک ملی سوئیس برای کاهش تنش تأمین مالی دلاری.
- Federal Reserve Bank of St. Louis (2020) — What Are the Fed's Dollar Swap Lines and FIMA Repos, and Why Do They Matter?سازوکار خط سواپ: فدرال رزرو دلار میدهد و ارز بانک مرکزی دیگر را با تعهد بازخرید به همان نرخ میگیرد؛ نقش آن در تنش مارس ۲۰۲۰.