تعریف دقیق
نام این اصطلاح از «کشیدن فرش از زیر پا» میآید. رایجترین شکلش در صرافیهای غیرمتمرکز رخ میدهد: سازنده توکنی میسازد، آن را با یک ارز معتبر در استخر نقدینگی جفت میکند، با تبلیغ خریدار جذب میکند و وقتی ارز معتبر کافی در استخر جمع شد، سهم نقدینگی خود را برمیدارد. قیمت توکن در چند دقیقه تقریباً صفر میشود، چون دیگر چیزی برای مبادله در برابرش نمانده است.
شکلهای دیگر هم وجود دارد: کدی در قرارداد هوشمند که فروش را برای همه جز سازنده غیرممکن میکند، یا فروش تدریجی و پنهان توکنهای تیم. وجه مشترک همه این است که کنترل نقدینگی یا قرارداد در دست چند نفر است و خریدار راهی برای بیرون آمدن ندارد.
نشانههای هشدار پیش از خرید
- نقدینگی استخر قفل نشده یا قفلش کوتاهمدت است
- سهم بزرگی از عرضه در یک یا چند کیف پول تیم است
- قرارداد هوشمند بررسی مستقل ندارد یا کد آن منتشر نشده است
- تبلیغ پرسروصدا با وعدهٔ سود بالا و فشار برای خرید فوری
مثال: توکنی که فقط خریدنی بود
فرض کنید توکن تازهای در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود و نمودارش فقط کندل سبز دارد. کاربری مقداری میخرد و وقتی میخواهد بفروشد، تراکنشش مدام شکست میخورد. بررسی قرارداد نشان میدهد تابع فروش فقط برای آدرس سازنده باز است. چند روز بعد سازنده همهٔ ارز معتبر استخر را برمیدارد.
در این مثال نمودار صعودی خودش نشانهٔ هشدار بود: بازاری که هیچ فروشندهای در آن موفق به فروش نمیشود، بازار واقعی نیست.
تفاوت راگ پول با ریزش معمولی یا پامپ و دامپ
سقوط قیمت بهتنهایی راگ پول نیست؛ پروژهای که شکست میخورد ولی تیمش نقدینگی را برنمیدارد، پروژهٔ ناموفق است نه کلاهبرداری. پامپ و دامپ هم معمولاً کار گروهی از معاملهگران روی یک کوین موجود است، در حالی که راگ پول را خود سازندگان پروژه انجام میدهند.
خلاصهٔ کاربردی
- پیش از خرید توکن تازه، وضعیت قفل نقدینگی و تمرکز عرضه را بررسی کنید.
- اگر نمیتوانید با مبلغ کم فروش آزمایشی انجام دهید، ریسک بیرون نیامدن واقعی است.
- وعدهٔ بازده بالا و فشار زمانی، الگوی تکراری کلاهبرداریهاست.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
آیا پولی که در راگ پول از دست رفته برمیگردد؟
بهندرت. تراکنشهای بلاکچین برگشتپذیر نیستند و سازندگان معمولاً هویت ناشناس دارند؛ تنها در موارد معدودی که دارایی به صرافی متمرکز منتقل شود، امکان مسدود شدن آن هست.
قفل بودن نقدینگی یعنی پروژه امن است؟
نه. قفل نقدینگی فقط یک راه خروج را میبندد؛ فروش توکنهای تیم یا ایراد قرارداد همچنان میتواند خریداران را زیاندیده کند.
منابع
- Xia et al. (2021), Trade or Trick? Detecting and Characterizing Scam Tokens on Uniswap Decentralized Exchange, ACM SIGMETRICSتوکنهای کلاهبرداری و خروج نقدینگی در صرافی غیرمتمرکز.
- Kamps & Kleinberg (2018), To the moon: defining and detecting cryptocurrency pump-and-dumps, Crime Science 7تعریف عملیاتی و نشانههای قابل اندازهگیری پامپ و دامپ.
- NIST IR 8202 — Blockchain Technology Overview (2018)مرور فنی بلاکچین: کلیدها، کیف پول، فورک و اجماع.