تعریف دقیق
این طرح پیش از کریپتو در بازار سهام کمارزش شناختهشده بود، اما رمزارزهای کمحجم و شبکههای اجتماعی اجرای آن را سادهتر کردهاند. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) در هشدار مه ۲۰۲۴ سازوکار را چنین شرح میدهد: کلاهبردار رمزارزی، اغلب یک میمکوین، میسازد و در شبکههای اجتماعی، گاهی به نام «پیشفروش»، تبلیغ میکند؛ پس از رشد قیمت دارایی خود را میفروشد و قیمت سریع سقوط میکند.
پژوهشهای دانشگاهی شکل سازمانیافتهٔ آن را بررسی کردهاند. شو و لیوشیتس (۲۰۱۹) گروههای پیامرسانی را مطالعه کردند که از پیش زمان پامپ را اعلام و در لحظهٔ موعود نام کوین را منتشر میکنند تا اعضا همزمان بخرند. گردانندگان معمولاً پیش از اعلام خریدهاند و در موج خرید اعضا میفروشند. کمپس و کلاینبرگ (۲۰۱۸) هم جهش ناگهانی قیمت و حجم و سپس افت سریع را معیار شناسایی گرفتند.
بازندهٔ اصلی خریدار دیرآمده است. چون هدف معمولاً کوین کمحجم است، فروش گردانندگان قیمت را چند پله پایین میبرد و بسیاری نمیتوانند نزدیک قیمت خرید خارج شوند.
نشانههای هشدار
- جهش قیمت و حجم بی خبر بنیادی
- تبلیغ همزمان در چند گروه و حساب
- فشار زمانی و ترس از جا ماندن
- تمرکز عرضه در چند کیف پول
مثال: گروه پیامرسان با زمان اعلامشده
فرض کنید گروهی پیامرسان اعلام میکند ساعت نه شب نام یک کوین را منتشر میکند. در لحظهٔ اعلام، شمار زیادی از اعضا همزمان سفارش خرید میفرستند و قیمت در چند دقیقه چند برابر میشود.
گردانندگان که پیشتر در قیمت پایین خریده بودند، در همین موج میفروشند. چند دقیقه بعد قیمت به سطح پیشین یا پایینتر برمیگردد و بیشتر اعضایی که دیر رسیدند با زیان میمانند.
اشتباه رایج: هر رشد تندی پامپ و دامپ است
رشد تند میتواند دلیل واقعی داشته باشد، مثل فهرست شدن در صرافی بزرگ یا خبر فنی مهم. نشانهٔ اصلی پامپ و دامپ ترکیب جهش بی دلیل، تبلیغ هماهنگ و دارایی کمحجم است.
پامپ و دامپ با رگ پول هم فرق دارد. در رگ پول سازندگان نقدینگی یا وجوه پروژه را برمیدارند و آن را رها میکنند؛ در پامپ و دامپ ممکن است پروژه ادامه پیدا کند و فقط قیمت دستکاری شده باشد.
خلاصهٔ کاربردی
- پامپ و دامپ یعنی بالا بردن مصنوعی قیمت و فروش به خریداران دیرآمده.
- SEC در ۲۰۲۴ دربارهٔ این طرح با میمکوینها هشدار داده است.
- هدف معمولاً کوین کمحجمی است که با پول کم جابهجا میشود.
- تصمیم را فقط بر پایهٔ پیامهای شبکههای اجتماعی نگیرید.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
آیا پول ازدسترفته در پامپ و دامپ برمیگردد؟
معمولاً دشوار است. SEC یادآوری میکند که ردیابی تراکنشهای رمزارزی سخت است و وجوه ممکن است سریع به خارج منتقل شود، پس بازگرداندن آن اغلب ممکن نیست.
اگر در گروهی وعدهٔ پامپ دادند چه کنم؟
وعدهٔ سود سریع از گروهی ناشناس نشانهٔ هشدار است. در چنین طرحی گردانندگان پیش از شما خریدهاند و شما خریدار مرحلهٔ فروش آنها هستید.
منابع
- Investor.gov (SEC, 2024) — Investor Alert: Crypto Scamsهشدار ۲۹ مه ۲۰۲۴: در پامپ و دامپ کلاهبردار رمزارزی (اغلب میمکوین) میسازد، در شبکههای اجتماعی تبلیغ میکند، پس از رشد قیمت میفروشد و قیمت سریع سقوط میکند؛ تصمیم سرمایهگذاری را فقط بر پایهٔ اطلاعات شبکههای اجتماعی نگیرید؛ ترس از جا ماندن از نشانههای هشدار است.
- Xu & Livshits (2019), The Anatomy of a Cryptocurrency Pump-and-Dump Scheme, USENIX Security Symposiumسازوکار گروههای پامپ و دامپ سازمانیافته و ویژگی کوینهای هدف.
- Kamps & Kleinberg (2018), To the moon: defining and detecting cryptocurrency pump-and-dumps, Crime Science 7تعریف عملیاتی و نشانههای قابل اندازهگیری پامپ و دامپ.