تعریف دقیق
در معاملهٔ اسپات قیمت امروز تعیین میشود و دارایی بهزودی دستبهدست میشود. این تفاوت اصلی آن با قراردادهای آتی و فوروارد است که در آنها قیمت امروز تعیین میشود اما تحویل در تاریخی در آینده انجام میشود. قیمت اسپات را «قیمت نقدی» هم میگویند و مبنای قیمتگذاری بیشتر مشتقههاست.
«فوری» در هر بازار معنای خودش را دارد. در بازار ارز بین بانکی، معاملهٔ اسپات معمولاً دو روز کاری بعد تسویه میشود که به آن T+2 میگویند؛ برخی جفتها مثل دلار آمریکا و دلار کانادا یکروزه تسویه میشوند. در صرافیهای کریپتو، دارایی بهمحض اجرای سفارش در حساب شما مینشیند.
برای معاملهگر خرد، تفاوت عملی مهم این است: در بازار اسپات کریپتو با خرید یک کوین مالک آن میشوید، میتوانید آن را به کیف پول خودتان منتقل کنید و اگر قیمت نصف شود، دارایی شما نصف میشود اما بهخودیخود لیکوئید نمیشوید. در «فارکس اسپات» که کارگزارهای خرد ارائه میدهند، معمولاً تحویل ارزی در کار نیست و پوزیشن هر شب با سواپ به روز بعد منتقل میشود.
اسپات در برابر فیوچرز
- اسپات: قیمت لحظهای، تحویل فوری یا کوتاهمدت و مالکیت دارایی
- فیوچرز: قیمت توافقی برای تحویل یا تسویه در آینده، معمولاً با اهرم
- به اختلاف قیمت این دو بیس (Basis) میگویند
مثال: خرید اتریوم در دو بازار
فرض کنید ۲ هزار دلار دارید و انتظار دارید قیمت اتریوم بالا برود. در بازار اسپات با این پول معادل ۲ هزار دلار اتریوم میخرید و مالک آن هستید. اگر قیمت ۳۰ درصد پایین بیاید، ارزش داراییتان ۱۴۰۰ دلار میشود و میتوانید صبر کنید یا بفروشید.
اگر همان ۲ هزار دلار را وثیقهٔ پوزیشن فیوچرز با اهرم ۵ کنید، پوزیشنی ۱۰ هزار دلاری دارید. همان افت ۳۰ درصدی، خیلی پیش از رسیدن به آن عدد، پوزیشن را لیکوئید میکند. تحلیل یکی است؛ ساختار بازار نتیجه را عوض میکند.
اشتباه رایج: اسپات را کمخطر دانستن یا دو نوع اسپات را یکی گرفتن
نبود اهرم ریسک لیکوئید شدن را حذف میکند، نه ریسک افت قیمت را؛ دارایی اسپات میتواند بخش زیادی از ارزشش را از دست بدهد. اشتباه دیگر یکی دانستن «فارکس اسپات» کارگزار خرد با بازار اسپات بین بانکی است؛ اولی معمولاً قرارداد مابهالتفاوت با تمدید شبانه است. نگهداری دارایی اسپات در صرافی هم ریسک طرف مقابل دارد که با انتقال به کیف پول شخصی کمتر میشود.
خلاصهٔ کاربردی
- اسپات یعنی معامله با قیمت لحظهای و تحویل فوری یا کوتاهمدت.
- در ارز بین بانکی تسویهٔ استاندارد معمولاً دو روز کاری است.
- اسپات کریپتو مالکیت دارایی میدهد و بدون اهرم لیکوئید نمیشود.
- قیمت اسپات مبنای قیمتگذاری فیوچرز و دیگر مشتقههاست.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
مقالههای مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
تمرین کن
پرسشهای رایج
تفاوت اصلی اسپات و فیوچرز در چیست؟
در اسپات مالک دارایی میشوید و ریسک اصلی افت قیمت است. در فیوچرز روی قیمت قرارداد میبندید، معمولاً با اهرم و ریسک لیکوئید شدن و هزینهٔ فاندینگ یا سررسید هم اضافه میشود.
آیا در اسپات میتوان پوزیشن فروش گرفت؟
در اسپات ساده فقط میتوان داراییای را که دارید فروخت. برای سود بردن از افت قیمت معمولاً به فیوچرز، معاملهٔ مارجینی یا قرض گرفتن دارایی نیاز است.
منابع
- Wikipedia — Foreign exchange spotمعاملهٔ نقدی ارز با تسویه معمولاً دو روز کاری بعد (T+2) و استثنای یکروزهٔ دلار کانادا.
- BIS — Global FX trading hits $9.6 trillion per day in April 2025 (Triennial Survey)میانگین گردش روزانهٔ بازار ارز در آوریل ۲۰۲۵ به ۹٫۶ تریلیون دلار رسید، ۲۸ درصد بیشتر از ۲۰۲۲.
- CME Group Education — Definition of a Futures Contractقرارداد قانونی برای دارایی استاندارد در تاریخ مشخص، مشخصات استاندارد و تسویهٔ مرکزی.