تعریف دقیق
به تعریف گروه CME، قرارداد آتی توافقی قانونی برای خرید یا فروش یک دارایی استانداردشده در تاریخ یا ماهی مشخص است که از طریق بورس آتی انجام میشود. کیفیت کالا، مقدار هر قرارداد، ماه تحویل و محل تحویل برای همه یکسان است، پس تنها متغیر معامله قیمت است.
هر قرارداد آتی بورسی بهصورت مرکزی تسویه میشود: اتاق پایاپای در برابر هر فروشنده خریدار و در برابر هر خریدار فروشنده است و ریسک نکول طرف مقابل را بسیار کم میکند. معاملهگر کل ارزش قرارداد را نمیپردازد؛ فقط وجه تضمین یا مارجین اولیه میگذارد و سود و زیان هر روز با قیمت تسویه به حسابش منظور میشود. به این فرایند تسویهٔ روزانه یا Mark to Market میگویند.
دارایی پایه میتواند کالا، مثل نفت، طلا و گندم، یا دارایی مالی، مثل شاخص سهام، ارز و نرخ بهره باشد و برخی قراردادها بهجای تحویل فیزیکی، نقدی تسویه میشوند.
کاربردهای اصلی قرارداد آتی
- پوشش ریسک: تولیدکننده یا مصرفکننده قیمت آینده را از امروز قفل میکند
- سفتهبازی: موضع گرفتن روی جهت قیمت با سرمایهای کمتر از ارزش قرارداد
- کشف قیمت: قیمت قراردادها انتظار بازار از قیمت آینده را نشان میدهد
مثال: کشاورز گندم و قرارداد فروش آتی
کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) مثال کشاورز گندمی را میآورد که پیش از برداشت، قرارداد آتی گندم میفروشد تا قیمتی از پیش تعیینشده را قفل کند. اگر تا زمان برداشت قیمت گندم پایین بیاید، زیان فروش محصول در بازار نقدی با سود پوزیشن فروش آتی تا حد زیادی جبران میشود.
حالا فرض کنید معاملهگری بدون داشتن گندم همان قرارداد را بفروشد. اگر قیمت پایین بیاید سود میکند، اما اگر بالا برود زیان هر روز از حسابش کم میشود و ممکن است برای حفظ پوزیشن مجبور به واریز وجه شود.
اشتباه رایج: فیوچرز را با قرارداد دائمی یا فوروارد یکی دانستن
قرارداد دائمی (پرپچوال) در صرافیهای رمزارز سررسید ندارد و قیمتش با نرخ تأمین مالی به بازار نقدی نزدیک نگه داشته میشود، در حالی که قرارداد آتی بورسی سررسید مشخص دارد و از طریق اتاق پایاپای تسویه میشود. فوروارد هم قراردادی خصوصی و غیراستاندارد بین دو طرف است که در بورس معامله نمیشود. در بازار اسپات هم دارایی همین حالا مبادله میشود، نه در آینده.
خلاصهٔ کاربردی
- قرارداد آتی توافقی استاندارد برای معامله در تاریخی مشخص در آینده است.
- اتاق پایاپای طرف همهٔ معاملات است و ریسک نکول طرف مقابل را کم میکند.
- سود و زیان هر روز تسویه میشود و مارجین باید حفظ شود.
- پوشش ریسک، سفتهبازی و کشف قیمت سه کاربرد اصلی این بازار هستند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
آیا با خرید قرارداد آتی نفت باید نفت تحویل بگیرم؟
در قراردادهای با تحویل فیزیکی، اگر پوزیشن تا سررسید باز بماند، تعهد تحویل وجود دارد. معاملهگری که قصد تحویل ندارد، پیش از آن پوزیشن را میبندد یا به ماه بعد منتقل میکند. مشخصات هر قرارداد را از سایت بورس آن بخوانید.
چرا قیمت فیوچرز با قیمت اسپات فرق دارد؟
قیمت آتی هزینهٔ نگهداری، نرخ بهره و انتظار بازار تا سررسید را هم در خود دارد. به فاصلهٔ قیمت نقدی و آتی «بیس» میگویند که با نزدیک شدن به سررسید معمولاً کم میشود.
منابع
- CME Group Education — Definition of a Futures Contractقرارداد قانونی برای دارایی استاندارد در تاریخ مشخص، مشخصات استاندارد و تسویهٔ مرکزی.
- CME Group Education — Mark to Marketتسویهٔ روزانهٔ سود و زیان قراردادهای آتی با قیمت تسویه.
- CFTC Education Center — Economic Purpose of Futures Marketsپوشش ریسک تولیدکننده و مصرفکنندهٔ کالا با مثال کشاورز گندم.