تعریف دقیق
کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) در راهنمای مبانی معاملات آتی توضیح میدهد که این قراردادها برای دو گروه اصلی ساخته شدهاند: پوششدهندگان ریسک (Hedgers) که با خود کالا سروکار دارند و میخواهند خود را در برابر تغییر قیمت حفظ کنند، و سفتهبازان که برای بهره بردن از تغییر قیمت ریسک را میپذیرند و به بازار نقدشوندگی میدهند.
هر قرارداد مشخصات ثابتی دارد: کالا، کیفیت، مقدار، محل و ماه تحویل. بورس این مشخصات را تعیین میکند و اتاق پایاپای طرف هر دو سوی معامله میشود تا ریسک نکول کاهش یابد. خریدار و فروشنده فقط مارجین میگذارند و سود و زیان هر روز با قیمت تسویه به حسابشان منتقل میشود.
بیشتر معاملهگران پیش از سررسید پوزیشن را میبندند یا به قرارداد ماه بعد منتقل میکنند و کالا را تحویل نمیگیرند. برخی قراردادها تحویل فیزیکی دارند و برخی تسویهٔ نقدی. شکل منحنی قیمت ماههای مختلف، یعنی کانتانگو یا بکواردیشن، هم روی هزینهٔ نگهداری بلندمدت اثر دارد.
مثال: پوشش ریسک یک شرکت هواپیمایی
فرض کنید یک شرکت هواپیمایی نگران گران شدن سوخت در شش ماه آینده است. این شرکت قراردادهای آتی مرتبط با سوخت را میخرد. اگر قیمت بالا برود، سود قرارداد بخشی از هزینهٔ بیشتر سوخت را جبران میکند؛ اگر پایین بیاید، زیان قرارداد با ارزانتر شدن سوخت جبران میشود.
در طرف دیگر، یک سفتهباز ممکن است همین قرارداد را بفروشد چون انتظار دارد قیمت پایین بیاید. هر دو طرف ریسک متفاوتی را مدیریت میکنند و بورس فقط شرایط معامله را فراهم میکند.
اشتباه رایج: مارجین را کل ریسک دانستن
چون فقط بخش کوچکی از ارزش قرارداد بهعنوان مارجین سپرده میشود، اهرم بالاست. زیان میتواند از مارجین اولیه بیشتر شود و اگر حساب به حد نگهداری برسد، کارگزار وجه اضافه میخواهد یا پوزیشن را میبندد.
قرارداد آتی را با قرارداد سلف یا فوروارد هم یکی نگیرید. فوروارد توافق خصوصی و غیراستاندارد میان دو طرف است و اتاق پایاپای ندارد، پس ریسک طرف مقابل در آن بیشتر است.
خلاصهٔ کاربردی
- قرارداد آتی کالا توافق استاندارد بورسی برای معامله در آینده است.
- پوششدهندگان ریسک و سفتهبازان دو طرف اصلی بازارند.
- اتاق پایاپای و تسویهٔ روزانه ریسک نکول را کم میکنند.
- اهرم بالاست و زیان میتواند از مارجین بیشتر شود.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
آیا خریدار قرارداد آتی حتماً کالا را تحویل میگیرد؟
فقط اگر قرارداد تحویل فیزیکی داشته باشد و او پوزیشن را تا دورهٔ تحویل نگه دارد. بیشتر فعالان پیش از آن پوزیشن را میبندند یا به ماه بعد منتقل میکنند.
ناظر بازار آتی کالا در آمریکا کیست؟
کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) بازارهای آتی و بسیاری از مشتقهها را در آمریکا نظارت میکند. کشورهای دیگر نهادهای ناظر خودشان را دارند.
منابع
- CFTC — Basics of Futures Tradingقرارداد آتی، نقش پوششدهندگان ریسک و سفتهبازان، وجه تضمین و تسویهٔ روزانه را توضیح میدهد.
- CFTC — CFTC Glossaryتعریف رسمی اصطلاحات بازار آتی مانند قرارداد آتی، فوروارد، اتاق پایاپای و وجه تضمین.