دامیننس بیت کوین چیست؟ فرمول، معنا و مثال واقعی
برداشت رایج این است که بالا رفتن عدد BTC.D روی چارت یعنی بیتکوین در حال صعود است. اما در ۵ اوت ۲۰۲۴ همین عدد درست وقتی به اوج رسید که قیمت بیتکوین افت کرده بود. دلیلش در خود تعریف است: دامیننس سهم را میسنجد، نه جهت قیمت. این مقاله فرمول، معنای صعود و نزول، دلیل تفاوت ارقام بین منابع و مرزهای این سنجه را باز میکند.
این مقاله برای معاملهگری است که عدد BTC.D را روی چارت میبیند و معنای دقیقش را میخواهد. بعد از آن سراغ مقالهٔ بیت کوین و معامله ارز دیجیتال بروید.
در یک نگاه
- دامیننس یعنی سهم ارزش بازار بیتکوین از کل رمزارزها
- فرمول: ارزش بازار بیتکوین تقسیم بر ارزش بازار کل
- دامیننس بالا لزوماً به معنی صعود قیمت بیتکوین نیست
- عدد دامیننس بین دادهدهندگان اندکی فرق میکند
- ۵ اوت ۲۰۲۴: افت قیمت، دامیننس را به ۵۹٫۵۶٪ رساند
دامیننس بیت کوین چیست و فرمولش کدام است؟
دامیننس بیت کوین (Bitcoin Dominance) سهم ارزش بازار بیتکوین از ارزش بازار کل رمزارزهاست که به درصد بیان میشود. فرمولش ارزش بازار بیتکوین تقسیم بر ارزش بازار کل است. این عدد فقط سهم نسبی را نشان میدهد، نه جهت قیمت: دامیننس میتواند با افت قیمت بیتکوین هم بالا برود.
گلسنود (Glassnode)، از دادهدهندههای بازار رمزارز، همین تعریف را به کار میبرد: ارزش بازار بیت کوین بهصورت درصدی از ارزش بازار کل همهٔ رمزارزها. صورت کسر فقط یک دارایی است و مخرج کل بازار؛ پس هر تغییری در مخرج، حتی وقتی بیتکوین تکان نخورده، عدد را جابهجا میکند.
نکته
فرمول در یک خط
دامیننس بیت کوین = ارزش بازار بیتکوین ÷ ارزش بازار کل رمزارزها، بر حسب درصد. عدد بالاتر یعنی سهم بزرگتر بیتکوین از کل بازار، نه قیمت بالاتر آن.
به زبان ساده، شما با یک سهم سروکار دارید، نه با یک قیمت. بازارچهای را در نظر بگیرید که چند مغازه دارد. سهم یک مغازه از فروش کل بازارچه وقتی فروش همسایهها به نسبت بیشتر افت کند بالا میرود، حتی اگر فروش خود آن مغازه هم کم شده باشد. دامیننس همین منطق را دربارهٔ بیتکوین و بقیهٔ بازار رمزارز دارد.
این عدد در پروتکل بیتکوین ثبت نمیشود و رقم یک صرافی خاص هم نیست. دادهدهندهها آن را از قیمت و عرضهٔ داراییها حساب میکنند. برای همین نتیجه به تعریف هر دادهدهنده وابسته است.
ارزش بازار و مخرج کسر چطور حساب میشوند؟
هر دو طرف کسر از یک ضرب ساده میآیند: ارزش بازار (Market Cap) قیمت یک کوین ضرب در عرضهٔ در گردش آن است. عرضهٔ در گردش (Circulating Supply) تعداد واحدهایی از یک کوین است که در بازار در دسترس است. به گفتهٔ کوینگکو (CoinGecko)، دادهدهنده این رقم را از اطلاعات تیم هر پروژه میگیرد.
اجزای این حساب با یک سرعت بهروز نمیشوند. طبق صفحهٔ پرسشهای متداول کوینگکو، بازههای بهروزرسانی این سرویس چنیناند؛ این بازهها تنظیم خود سرویساند و ممکن است تغییر کنند:
- قیمت و ارزش بازار: هر ۱ تا ۱۰ دقیقه.
- عرضهٔ در گردش: هر ۵ دقیقه.
جدا از رویهٔ هر سرویس، خود فرمول هم یک پیامد دارد. مخرج کسر جمع ارزش بازار همهٔ رمزارزهایی است که هر دادهدهنده در فهرست خود دارد. پس با ورود هر توکن تازه به فهرست، مخرج بزرگتر میشود.
همهٔ نسخههای دامیننس مخرج یکسانی ندارند. گلسنود یک نوساننمای جداگانه هم منتشر میکند. این نوساننما فقط ارزش بازار بیتکوین را در برابر جمع ارزش بازار بیتکوین و اتریوم میسنجد:
فرمول Dominance
Dominance = BTC Market Cap / (BTC Market Cap + ETH Market Cap) - 0.765
در این نسخه عدد ثابت 0.765 از نسبت کم میشود. برای همین نمودار بهجای سهم خام، فاصله از این مقدار را نشان میدهد. خطوط راهنمای نمودار در +0.085 و -0.085 رسم میشوند. آلتکوینهای دیگر و استیبلکوینها اصلاً در مخرج این نسخه نیستند؛ پس این نسخه به پرسش دیگری پاسخ میدهد: بیتکوین در برابر اتریوم، نه در برابر کل بازار. [S2]
افزایش یا کاهش دامیننس چه معنایی دارد؟
افزایش دامیننس یعنی سهم بیتکوین از کل ارزش بازار رمزارزها بزرگتر شده است و کاهش آن یعنی این سهم کوچکتر شده است. هیچکدام بهتنهایی جهت قیمت را نشان نمیدهد. دامیننس یک کسر است و از دو راه تغییر میکند: حرکت صورت، یعنی ارزش بازار بیتکوین و حرکت مخرج، یعنی ارزش بازار کل. وقتی هر دو همجهت حرکت کنند، نتیجه به سرعت نسبی آنها بستگی دارد.
برای همین بالا رفتن دامیننس را نمیتوان نشانهٔ صعود قیمت دانست و پایین آمدنش را نشانهٔ نزول. نمونهٔ واقعی آن ۵ اوت ۲۰۲۴ است. به گزارش The Block، در آن روز با افت قیمت بیتکوین، دامیننس به یک اوج جهید. جزئیات و عددهای آن روز در بخش مثال واقعی آمده است.
جدول زیر چهار ترکیب ممکن را نشان میدهد. ستون «بقیهٔ بازار» یعنی ارزش بازار همهٔ داراییهای مخرج بهجز بیتکوین. در این جدول «کندتر» و «تندتر» یعنی درصد تغییر نسبت به اندازهٔ هر طرف، نه مبلغ تغییر.
ترکیبهای ممکن ارزش بازار و دامیننس؛ جهت دامیننس بهتنهایی جهت قیمت را تعیین نمیکند
| ارزش بازار بیتکوین | بقیهٔ بازار | دامیننس | برداشت درست |
|---|---|---|---|
| بالا میرود | کندتر بالا میرود، ثابت میماند یا پایین میآید | بالا میرود | بیتکوین سریعتر از بقیه رشد کرده است |
| پایین میآید | تندتر پایین میآید | بالا میرود | بقیهٔ بازار به نسبت اندازهاش ارزش بیشتری از دست داده است |
| بالا میرود | تندتر بالا میرود | پایین میآید | بقیهٔ بازار سریعتر رشد کرده است |
| پایین میآید | کندتر پایین میآید یا بالا میرود | پایین میآید | بیتکوین به نسبت اندازهاش ارزش بیشتری از دست داده است |
در نیمی از ردیفها دامیننس با قیمت بیتکوین همجهت نیست. پس پرسش درست پس از دیدن تغییر دامیننس این است که صورت کسر حرکت کرده یا مخرج آن.
دامیننس چه رابطهای با آلتکوینها و آلت سیزن دارد؟
هر چه از سهم بیتکوین کم شود، به سهم بقیهٔ مخرج اضافه میشود. به هر رمزارزی جز بیتکوین آلتکوین (Altcoin) میگویند. در این مقاله، برای روشن ماندن استدلال، «آلتکوینها» یعنی همهٔ رمزارزها جز بیتکوین و استیبلکوینها؛ استیبلکوینها جدا بررسی میشوند. به دورهای هم که آلتکوینها در مجموع از بیتکوین بهتر عمل کنند آلت سیزن (Altcoin Season) میگویند.
اگر بقیهٔ مخرج روی هم، یعنی آلتکوینها و استیبلکوینها، سریعتر از بیتکوین رشد کند، دامیننس طبق فرمول پایین میآید؛ رشد سریعتر آلتکوینها بهتنهایی، وقتی ارزش استیبلکوینها ثابت مانده، چنین افتی را تضمین نمیکند. اما عکس این گزاره درست نیست. وقتی دامیننس کم میشود، فقط میدانید سهم «همهٔ داراییهای دیگر» بزرگتر شده است. این داراییها شامل اتریوم، توکنهای کوچک و استیبلکوینها هستند. ممکن است رشد این سهم از یک یا چند دارایی بزرگ بیاید، در حالی که بیشتر آلتکوینها در برابر بیتکوین عقب ماندهاند.
ورود توکن تازه به فهرست دادهدهنده هم همین اثر را دارد. مخرج بزرگتر میشود و دامیننس پایین میآید، بیآنکه پولی از بیتکوین بیرون رفته باشد. برای سنجیدن قدرت نسبی یک آلتکوین، مقایسهٔ مستقیم آن با بیتکوین، مثل جفت ETH/BTC یا نوساننمای بیتکوین در برابر اتریوم گلسنود، تصویر دقیقتری میدهد تا کسری که مخرجش مجموعهای ناهمگون از داراییهاست.
استیبلکوینها دامیننس را چطور منحرف میکنند؟
استیبلکوین (Stablecoin) رمزارزی است که طراحی شده تا ارزشش در برابر یک پول رایج مثل دلار ثابت بماند. این کوینها جزو کل رمزارزها حساب میشوند و در مخرج دامیننس کلاسیک حضور دارند.
فرض کنید ارزش بازار بیتکوین و آلتکوینها تغییری نکند و فقط عرضهٔ استیبلکوینها رشد کند. مخرج بزرگتر میشود و دامیننس پایین میآید، در حالی که هیچ آلتکوینی قویتر نشده است. عکسش هم صادق است: کوچک شدن عرضهٔ استیبلکوینها دامیننس را بالا میبرد. به همین دلیل اگر دادهدهندهای استیبلکوینها را از مخرج کنار بگذارد، عدد دیگری به دست میآید. این دو عدد را نمیتوان مستقیم با هم مقایسه کرد.
دامیننس را کجا ببینیم و چرا عددش فرق میکند؟
دامیننس را داشبوردهای دادهدهندههای بازار رمزارز منتشر میکنند؛ استودیوی گلسنود و داشبورد دادههای The Block دو نمونهٔ مستند آناند. در گزارشهای بازار این سنجه با نماد BTC.D هم میآید.
پیش از خواندن هر عدد، زمان بهروزرسانی آن مهم است. طبق توضیح صفحهٔ این سنجه در گلسنود، این سنجه هر روز ساعت ۱۰:۱۵ به وقت UTC بهروز میشود و در آن لحظه نقطهٔ دادهٔ روز قبل را میدهد. یعنی عدد آن داشبورد تصویر دیروز بازار است، نه دقیقهٔ جاری. کوینگکو در مقابل، اجزای ارزش بازار را در فاصلههای چنددقیقهای تازه میکند. [S1,S3]
دو داشبورد ممکن است برای یک بازه دو عدد متفاوت نشان دهند و هیچکدام اشتباه نباشد. دلیلش در خود فرمول است. دستکم در کوینگکو، عرضهٔ در گردش هر دارایی از اطلاعات تیم پروژه میآید، پس ارزش بازار هر دارایی و در نتیجه مخرج کسر ممکن است بین منابع اندکی فرق کند. فهرست داراییهایی که در مخرج شمرده میشوند و لحظهٔ برداشت داده هم یکسان نیست.
ناهمخوانی گاهی از نقل رسانهها میآید، نه از روش محاسبه. The Block نقطهٔ شروع رشد دامیننس در نوامبر ۲۰۲۲ را از گزارش گلسنود ۳۸٪ آورد، در حالی که Decrypt همان گزارش را با رقم ۳۸٫۷٪ نقل کرد. [S4,S5]
نکته
پیش از مقایسهٔ دو عدد
فرض کنید روی یک منبع ۵۶٪ و روی منبع دیگری ۵۴٫۹۵٪ ببینید. پیش از هر برداشتی روشن کنید هر عدد از کدام دادهدهنده است، مخرجش چه داراییهایی را شامل میشود و در چه تاریخی اندازهگیری شده است. عددها فقط وقتی قابل مقایسهاند که هر سه پاسخ یکی باشد.
مثال واقعی: دامیننس بیت کوین در ۵ اوت ۲۰۲۴
این مثال یک رویداد گذشته است و فقط سازوکار سهم نسبی را نشان میدهد. در ۲۱ اوت ۲۰۲۴، The Block گزارشی از گلسنود را منتشر کرد. طبق این گزارش، دامیننس بیتکوین (BTC) از ۳۸٪ در نوامبر ۲۰۲۲ به ۵۶٪ از کل بازار دارایی دیجیتال رسیده است. مخرج این رقم کل بازار دارایی دیجیتال طبق دادهٔ گلسنود است. تاریخ دقیق اندازهگیری رقم ۵۶٪ نه در The Block آمده و نه در Decrypt. [S4,S5]
همان گزارش The Block به نقطهٔ دیگری هم اشاره کرد. در ۵ اوت ۲۰۲۴، وقتی قیمت بیتکوین تا حدود ۴۹٬۰۰۰ دلار افت کرد، دامیننس به اوج ۵۹٫۵۶٪ رسید. این رقم از داشبورد The Block است و همان رسانه مقدار لحظهٔ نگارش گزارش را ۵۴٫۹۵٪ آورد. [S4]
دامیننس بیت کوین (BTC) از نوامبر ۲۰۲۲ تا اوت ۲۰۲۴ به نقل The Block (۲۱ اوت ۲۰۲۴) و Decrypt؛ هر رقم با منبع و قید خودش
| تاریخ | دامیننس | منبع رقم | قید و مخرج |
|---|---|---|---|
| نوامبر ۲۰۲۲ | ۳۸٪ | گلسنود به نقل The Block | کل بازار دارایی دیجیتال |
| نوامبر ۲۰۲۲ | ۳۸٫۷٪ | گلسنود به نقل Decrypt | همان گزارش با رقم آغازین متفاوت |
| ۵ اوت ۲۰۲۴ | ۵۹٫۵۶٪ | داشبورد The Block | اوج همزمان با افت قیمت تا حدود ۴۹٬۰۰۰ دلار |
| تا ۲۱ اوت ۲۰۲۴ | ۵۶٪ | گلسنود به نقل The Block و Decrypt | بدون تاریخ دقیق اندازهگیری |
| ۲۱ اوت ۲۰۲۴ | ۵۴٫۹۵٪ | داشبورد The Block | مقدار لحظهٔ نگارش گزارش |
منطق اوج ۵ اوت از فرمول روشن میشود. ارزش بازار بیتکوین در آن افت کم شده بود، اما سهمش بالا رفت. پس مخرج کسر باید با نسبتی بیشتر کوچک شده باشد. یعنی بقیهٔ بازار در همان افت درصد بزرگتری از ارزشش را از دست داده بود. دامیننس بالا در آن روز نشانهٔ قوت قیمت بیتکوین نبود، بلکه ضعف شدیدتر بقیهٔ بازار را نشان میداد.
فاصلهٔ ۵۶٪ گلسنود با ۵۴٫۹۵٪ داشبورد The Block در یک گزارش واحد با نکتهٔ بخش قبل سازگار است: عدد دامیننس به دادهدهنده، تعریف مخرج و زمان اندازهگیری وابسته است. چون تاریخ رقم ۵۶٪ معلوم نیست، این فاصله ممکن است فقط از زمان اندازهگیری آمده باشد. [S4,S5]
اشتباه رایج: دامیننس را سیگنال ترید دانستن
یک خطای رایج این است که جهت دامیننس را جهت معامله بگیرند، در حالی که این عدد فقط سهم را گزارش میکند. این خطا معمولاً به دو شکل دیده میشود.
شکل اول، برابر گرفتن افزایش دامیننس با صعود بیتکوین است. اوج سهم بیتکوین در ۵ اوت ۲۰۲۴ خلاف این برداشت را نشان میدهد، چون آن اوج با پایین آمدن قیمت همزمان بود. سهم بزرگتر در بازاری که کل آن کوچک شده، خبر خوبی برای قیمت نیست.
شکل دوم، خواندن افت دامیننس بهعنوان آغاز خودکار آلت سیزن است. این عدد فقط میگوید سهم بقیهٔ مخرج بزرگتر شده است. رشد عرضهٔ استیبلکوینها یا اضافه شدن توکن تازه به فهرست هم همین اثر را دارد. مقایسهٔ جفتهای مستقیم مثل ETH/BTC و نگاه به ترکیب مخرج، پیش از هر نتیجهای، تصویر را کاملتر میکند.
ریشهٔ هر دو خطا یکی است: دامیننس سهم نسبی است و جهت مطلق ندارد. در معامله ارز دیجیتال این سنجه میتواند زمینهٔ بازار را توصیف کند، اما قاعدهٔ ورود یا خروج نیست. جای آن در یک برنامهٔ معاملاتی توصیف شرایط است، نه ماشهٔ تصمیم.
هشدار
عدد سهم، تصمیم معامله نیست
اگر تصمیم خرید یا فروش را فقط بر پایهٔ جهت دامیننس بگیرید، ممکن است در بازاری که سهم و قیمت همزمان و در جهتهای متفاوت تغییر میکنند بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید.
محدودیتهای دامیننس بیت کوین چیست؟
دامیننس بیت کوین یک عدد خلاصه است و هر خلاصه بخشی از تصویر را پنهان میکند. مرزهای اصلی کاربرد آن اینهاست:
- وابستگی به مخرج: عدد به فهرست داراییهایی بستگی دارد که دادهدهنده در کل بازار میشمارد، از جمله استیبلکوینها.
- وابستگی به عرضهٔ در گردش: این رقم از اطلاعات تیم پروژهها میآید و ممکن است بین دادهدهندگان یکسان نباشد.
- ناهمخوانی منابع: حتی رقم آغازین یک گزارش گلسنود در دو رسانه متفاوت نقل شده است.
- تأخیر داده: نسخهٔ گلسنود روزانه است و نقطهٔ دادهٔ روز قبل را میدهد، پس برای حرکتهای درونروزی ابزار مناسبی نیست.
- نبود جهت قیمت: عدد بالا یا پایین بهتنهایی نمیگوید ارزش کل بازار در حال رشد است یا افت.
به همین دلیل دامیننس را باید کنار ارزش بازار کل، قیمت بیتکوین و جفتهای مستقیم خواند. هر کدام بخشی از تصویری را میدهند که این کسر بهتنهایی نمیدهد.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
BTC dominance یعنی چی؟
کاهش دامیننس بیت کوین یعنی چه؟
آیا افزایش دامیننس همیشه از بالا رفتن قیمت بیت کوین است؟
چارت دامیننس بیت کوین را کجا ببینیم؟
دامیننس بیت کوین و آلت سیزن چه رابطهای دارند؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.