تریدپدیادانشنامهٔ تریدآکا
کریپتوپدیا · کوین، توکن و توکنومیکس

وایت‌پیپر (Whitepaper) چیست؟ (Whitepaper)

وایت‌پیپر سندی است که تیم یک پروژهٔ رمزارزی در آن مسئله، راه‌حل فنی، طراحی توکن و برنامهٔ پروژه را شرح می‌دهد تا کاربران و سرمایه‌گذاران بتوانند آن را بسنجند.

به‌روزرسانی: نام‌های دیگر: وایت پیپر، برگه سفید، White Paper، سند سفید، وایت‌پیپر کریپتو
نام انگلیسی
Whitepaper
بخش
کریپتوپدیا
موضوع
کوین، توکن و توکنومیکس

تعریف دقیق

الگوی این سند وایت‌پیپر بیت‌کوین است: متنی نُه‌صفحه‌ای که ساتوشی ناکاموتو در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸ در یک فهرست پستی رمزنگاری منتشر کرد و در آن پرداخت همتا به همتا بی واسطهٔ مورد اعتماد، امضای دیجیتال و زنجیرهٔ بلاک‌ها را توضیح داد؛ شبکه در ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۹ راه افتاد. از آن پس تقریباً هر پروژه‌ای پیش از عرضه سندی با همین نام منتشر می‌کند.

تا مدت‌ها وایت‌پیپر هیچ قالب الزامی نداشت. ادارهٔ رفتار مالی بریتانیا یادآوری می‌کند که عرضه‌های اولیهٔ کوین به‌جای امیدنامهٔ نظارت‌شده معمولاً فقط وایت‌پیپر دارند که ممکن است ناقص، یک‌طرفه یا گمراه‌کننده باشد.

مقررات MiCA در اتحادیهٔ اروپا این را عوض کرد: وایت‌پیپر باید ناشر، دارایی، شرایط عرضه، حقوق و تعهدات خریدار، فناوری، ریسک‌ها و اثر زیست‌محیطی سازوکار اجماع را پوشش دهد، نباید دربارهٔ ارزش آینده ادعا کند و دست‌کم ۲۰ روز کاری پیش از انتشار به نهاد ناظر اطلاع داده شود. تأیید ناظر لازم نیست، اما در برابر اطلاعات گمراه‌کننده مسئولیت مدنی وجود دارد.

در وایت‌پیپر دنبال این‌ها بگردید

  • مسئله‌ای که پروژه حل می‌کند و چرا به بلاک‌چین نیاز دارد
  • سازوکار فنی و وضعیت فعلی ساخت
  • توکنومیکس: کل عرضه، سهم تیم و سرمایه‌گذاران و جدول آزادسازی
  • ریسک‌ها و هویت ناشر

مثال: دو وایت‌پیپر کنار هم

سند اول ده‌ها صفحه نمودار و واژهٔ فنی دارد اما نمی‌گوید توکن دقیقاً چه کاری در شبکه انجام می‌دهد، سهم تیم چقدر است یا قفل‌ها کی باز می‌شوند. سند دوم کوتاه‌تر است، به کد منتشرشده لینک می‌دهد، جدول توزیع و آزادسازی دارد و بخش جداگانه‌ای دربارهٔ ریسک‌ها دارد.

طول و ظاهر حرفه‌ای معیار نیست. سند دوم امکان بررسی می‌دهد و سند اول فقط روایت می‌فروشد. خواندن وایت‌پیپر یعنی جست‌وجوی ادعاهای قابل بررسی و مقایسهٔ آن‌ها با وضعیت واقعی شبکه.

اشتباه رایج: وایت‌پیپر یعنی تأیید یا قرارداد

وایت‌پیپر معمولاً نه تأیید نهاد ناظر است و نه قرارداد الزام‌آور. حتی در MiCA، بیشتر وایت‌پیپرها باید در صفحهٔ اول بگویند که هیچ نهاد ناظری آن‌ها را تأیید نکرده است. نقشهٔ راهی که در آن آمده هم وعده است، نه تعهد اجرایی.

وایت‌پیپر را با «لایت‌پیپر» یا صفحهٔ تبلیغاتی پروژه یکی نگیرید؛ آن‌ها خلاصه‌های بازاریابی‌اند و معمولاً جزئیات فنی و ریسک را کنار می‌گذارند.

خلاصهٔ کاربردی

  • وایت‌پیپر سند شرح مسئله، فناوری، توکنومیکس و برنامهٔ یک پروژهٔ رمزارزی است.
  • الگوی آن وایت‌پیپر نُه‌صفحه‌ای بیت‌کوین در اکتبر ۲۰۰۸ است.
  • در اتحادیهٔ اروپا MiCA محتوای وایت‌پیپر را تعیین می‌کند و ادعای ارزش آینده را ممنوع کرده است.
  • وایت‌پیپر تأیید ناظر یا قرارداد نیست؛ ادعاهایش را با وضعیت واقعی شبکه بسنجید.

اصطلاحات مرتبط

برای یادگیری عمیق‌تر

پرسش‌های رایج

آیا پروژه‌ای که وایت‌پیپر ندارد قابل اعتماد نیست؟

نبود وایت‌پیپر به‌تنهایی حکم نیست، اما پروژه‌ای که توکن عرضه می‌کند و هیچ سند قابل بررسی دربارهٔ طراحی، توزیع و ریسک‌ها ندارد، اطلاعات لازم برای سنجش را به خریدار نمی‌دهد.

وایت‌پیپر بیت‌کوین را کجا بخوانم؟

متن اصلی به انگلیسی روی سایت bitcoin.org منتشر شده و کوتاه است؛ برای اصطلاح‌های فنی‌اش می‌توانید صفحه‌های همین واژه‌نامه را کنارش بخوانید.

منابع

  1. Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System (2008)متن پایهٔ بیت‌کوین: پرداخت همتا به همتا، امضای دیجیتال و زنجیرهٔ بلاک‌ها.
  2. The Block (2020) — Bitcoin's white paper was published 12 years ago todayانتشار وایت‌پیپر بیت‌کوین در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸ در یک فهرست پستی رمزنگاری؛ نُه صفحه؛ آغاز شبکه در ۳ ژانویهٔ ۲۰۰۹.
  3. FCA — Initial Coin Offerings (statement, 2017, updated 2019)عرضهٔ اولیهٔ کوین سرمایه‌گذاری بسیار پرریسک و سفته‌بازانه؛ بیشتر بیرون از نظارت؛ نبود سازوکار جبران خسارت؛ نوسان قیمت؛ احتمال خرج شدن پول برخلاف تبلیغ؛ وایت‌پیپر به‌جای امیدنامهٔ نظارت‌شده که ممکن است ناقص یا گمراه‌کننده باشد؛ پروژه‌های نوپا و خطر از دست رفتن کل سرمایه.
  4. CMS Expert Guide — EU regulation mandates crypto-asset white paper (MiCA)وایت‌پیپر MiCA باید ناشر، دارایی، عرضه، حقوق و تعهدات، فناوری، ریسک‌ها و اثر زیست‌محیطی اجماع را پوشش دهد؛ بی ادعای ارزش آینده؛ سلب مسئولیت عدم تأیید ناظر در صفحهٔ اول؛ اطلاع به نهاد ناظر دست‌کم ۲۰ روز کاری پیش از انتشار بی نیاز به تأیید؛ مسئولیت مدنی برای اطلاعات گمراه‌کننده.
دوره‌های آموزش تریدآکا

دورهٔ بعدی یادگیری‌ات را پیدا کن

دوره‌ها را ببین، سبک‌ها را مقایسه کن و آموزش مناسب خودت را انتخاب کن.

مشاهده همه دوره‌ها
ادامهٔ مسیر تو

قدم بعدی را انتخاب کن

مسیر یادگیریت را پیدا کن

راهنمای شروع، انتخاب سبک و ترتیب یادگیری دوره‌ها را متناسب با هدفت ببین.

دیدن مسیر یادگیری

سبک معامله‌گریت را بشناس

با تست Trader DNA، الگوی تصمیم‌گیری و سبک‌های نزدیک‌تر به خودت را بشناس.

شناخت DNA معاملاتی

مقایسهٔ پلن‌ها

پوشش دوره‌ها و شرایط اشتراک طلایی و الماس را کنار هم مقایسه کن.