تعریف دقیق
ولفرز و زیتزویتز در مقالهٔ مرجع ۲۰۰۴ خود سه نوع قرارداد را از هم جدا میکنند. قرارداد «برنده همه را میبرد» فقط وقتی پرداخت میکند که رویداد مشخصی رخ دهد و قیمتش احتمال مورد انتظار بازار برای آن رویداد است. قرارداد شاخصی پرداختی متناسب با یک عدد دارد، مثلاً سهم رأی یک نامزد و قیمتش میانگین مورد انتظار را نشان میدهد. قرارداد اسپرد روی یک آستانه بسته میشود و میانهٔ انتظارات را آشکار میکند.
منطق این بازارها از فرضیهٔ بازار کاراست: قیمت میتواند دقیقترین برآورد موجود باشد. بازار الکترونیکی آیووا از ۱۹۸۸ قراردادهای انتخابات ریاستجمهوری آمریکا را معامله کرده و طبق همین پژوهش، میانگین خطای مطلق آن در روز انتخابات حدود ۱٫۵ واحد درصد بوده، در برابر ۲٫۱ درصد برای پیشبینیهای نظرسنجی گالوپ.
در دیفای، بازار پیشبینی با قرارداد هوشمند ساخته میشود: سهمهای «بله» و «خیر» معمولاً با استیبلکوین معامله میشوند و پس از روشن شدن نتیجه، یک منبع داده یا سازوکار حل اختلاف که اوراکل نام دارد نتیجه را به قرارداد اعلام میکند. وضعیت حقوقی این بازارها در کشورهای مختلف متفاوت است.
مثال: قراردادی که ۶۰ سنت معامله میشود
فرض کنید قراردادی وجود دارد که اگر بانک مرکزی یک کشور فرضی در نشست بعدی نرخ بهره را کاهش دهد یک دلار میپردازد و اگر ندهد هیچ. اگر این قرارداد ۶۰ سنت معامله شود، برداشت ساده این است که بازار احتمال کاهش نرخ را حدود ۶۰ درصد میبیند.
کسی که احتمال واقعی را بیشتر میداند میخرد و کسی که کمتر میداند میفروشد؛ همین معاملات قیمت را جابهجا میکند. اما این عدد برآورد جمعی شرکتکنندگان است، نه آمار رسمی.
اشتباه رایج: قیمت بازار یعنی احتمال دقیق
همین پژوهش هشدار میدهد که بازارها همهجا به یک اندازه خوب نیستند: برای رویدادهای کماحتمال اغلب تنظیم ضعیفی دارند و در رویدادهای پیچیده یا رویدادهایی که اطلاعاتشان دست افراد درونی است، معمولاً نقدینگی کافی جذب نمیکنند. نویسندگان این بازارها را مکمل نظرسنجی، هیئت کارشناسان و کمیتهها میدانند، نه جانشین آنها.
بازار پیشبینی را با قرارداد آتی روی یک دارایی هم یکی ندانید. در قرارداد آتی پرداخت به قیمت دارایی وابسته است؛ در بازار پیشبینی به نتیجهٔ یک رویداد، و سقف پرداخت از پیش معلوم است.
خلاصهٔ کاربردی
- قیمت قرارداد «برنده همه را میبرد» برآورد بازار از احتمال رویداد است.
- سه نوع اصلی قرارداد: برنده همه را میبرد، شاخصی و اسپرد.
- نسخههای دیفای با قرارداد هوشمند و اوراکل نتیجه را تسویه میکنند.
- در رویدادهای کماحتمال و بازارهای با نقدینگی پایین، قیمت را با احتیاط بخوانید.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
نتیجهٔ بازار پیشبینی بلاکچینی را چه کسی اعلام میکند؟
یک اوراکل، یعنی منبع داده یا سازوکاری که نتیجهٔ دنیای بیرون را به قرارداد هوشمند میرساند. قوانین حل اختلاف هر بازار را پیش از معامله بخوانید، چون تعریف دقیق رویداد گاهی محل اختلاف میشود.
آیا بازار پیشبینی همیشه از نظرسنجی دقیقتر است؟
نه. شواهدی مثل بازار آیووا دقت خوبی نشان دادهاند، اما به گفتهٔ ولفرز و زیتزویتز دقت به طراحی بازار، نقدینگی و نوع رویداد بستگی دارد.
منابع
- Wolfers & Zitzewitz (2004), Prediction Markets, Journal of Economic Perspectives 18(2): 107–126سه نوع قرارداد (برنده همه را میبرد، شاخصی، اسپرد) و رابطهٔ قیمت با احتمال و انتظار بازار.
- NBER Digest (2004) — Can Markets Predict the Future?بازار الکترونیکی آیووا از ۱۹۸۸؛ خطای میانگین حدود ۱٫۵ واحد درصد در برابر ۲٫۱ درصد گالوپ؛ ضعف در رویدادهای کماحتمال و نقدینگی پایین.
- ethereum.org — Decentralized finance (DeFi)خدمات دیفای (وام، مبادلهٔ توکن، استیبلکوین، بازار پیشبینی) و ریسک خطا و سوءاستفاده از کد.