تریدپدیادانشنامهٔ تریدآکا

اثر لنگر در ترید: تعریف، منشأ و نمود در بازار

اشتراک‌گذاری:

فروشنده در بازار اول قیمتی می‌گوید و چانه‌زنی شما از همان عدد شروع می‌شود، حتی اگر آن عدد ربطی به ارزش جنس نداشته باشد. در بازار مالی هم یک قیمت برجسته، مثل اوج قبلی یا قیمت خرید، می‌تواند همین نقش را بگیرد. این صفحه سازوکار اثر لنگر، شواهد پژوهشی آن در بازار سهام و مرز این شواهد را باز می‌کند.

مسیر خواندن

این مقاله برای معامله‌گری است که می‌خواهد سازوکار لنگر را بشناسد. بعد از آن سوگیری شناختی و روان‌شناسی معامله‌گری را بخوانید.

در یک نگاه

  • تکیهٔ بیش‌ازحد بر یک عدد یا یک تکه اطلاعات
  • ریشه در پژوهش تورسکی و کانمن، ۱۹۷۴
  • در سهام، اوج ۵۲ هفته لنگر شناخته‌شده است
  • با اثر تمایلی یکی نیست
  • شواهد این مقاله از بازار سهام است

اثر لنگر در ترید دقیقا چیست؟

اثر لنگر (anchoring bias) گرایش به تکیهٔ بیش‌ازحد بر یک تکه اطلاعات، مثل یک قیمت یا عدد برجسته، هنگام تصمیم‌گیری است. طبق پژوهش جورج، هوانگ و لی روی بازار سهام، سرمایه‌گذاران اوج ۵۲ هفتهٔ قیمت را لنگر می‌گیرند و نزدیک آن اوج، به خبر مثبت سود کمتر از لازم واکنش نشان می‌دهند. به بیان دقیق‌تر، فرد برای برآورد کمیتی که نمی‌داند، یک آمارهٔ برجسته را مبنا می‌گیرد. کشتی لنگرانداخته را تصور کنید: با موج جابه‌جا می‌شود، اما طناب نمی‌گذارد از نقطهٔ لنگر زیاد دور شود. برآورد ذهن هم با اطلاعات تازه تکان می‌خورد، ولی دور همان عدد اول می‌ماند. این پدیده یکی از شکل‌های سوگیری شناختی است، یعنی خطایی تکرارشونده در قضاوت که از میان‌برهای ذهن می‌آید.

این سوگیری از کجا آمده است؟

آموس تورسکی و دنیل کانمن در سال ۱۹۷۴ در مقالهٔ «قضاوت در شرایط عدم قطعیت: میان‌برها و سوگیری‌ها» در مجلهٔ Science (جلد ۱۸۵، شمارهٔ ۴۱۵۷) سه میان‌بر ذهنی برای قضاوت را توصیف کردند: بازنمایی، دسترس‌پذیری و تعدیل از لنگر. میان‌بر سوم به برآورد عددی مربوط است: برآورد از یک عدد آغازین، یعنی همان لنگر، شروع می‌شود و از آن تعدیل می‌شود.

لنگرهای رایج معامله‌گر و نمودشان در معامله

لنگر می‌تواند هر عددی باشد که پیش از تصمیم جلوی چشم معامله‌گر قرار می‌گیرد. جدول زیر این سوگیری را فیلد به فیلد خلاصه می‌کند و نشان می‌دهد کدام بخش شاهد پژوهشی دارد و کدام فقط یک احتمال است.

اثر لنگر در یک نگاه؛ ردیف لنگرهای رایج، لنگر مستند را از لنگر ممکن جدا می‌کند

فیلدشرح
تعریفتکیهٔ بیش‌ازحد بر یک تکه اطلاعات هنگام تصمیم‌گیری
منشأمیان‌بر «تعدیل از لنگر» در مقالهٔ تورسکی و کانمن، ۱۹۷۴
لنگرهای رایجمستند: اوج ۵۲ هفته در سهام؛ ممکن (بی‌شاهد مستقیم): قیمت ورود، اوج قبلی، عدد گرد
نمود در معاملهکم‌واکنشی به خبر مثبت سود نزدیک اوج ۵۲ هفته؛ اثر تمایلی در پژوهش آندرسن
شواهدشواهد بازار: پژوهش جورج، هوانگ و لی روی سهام، نه فارکس یا کریپتو
نشانه‌هایک عدد آشنا، به‌جای اطلاعات تازه، جهت تصمیم را تعیین می‌کند
راه کاهشپرسش‌های خودسنجی بخش پایانی؛ پژوهش‌های یادشده اثرشان را نسنجیده‌اند
محدودیتبه گفتهٔ تورسکی و کانمن، میان‌برهای ذهنی معمولاً مؤثرند؛ هر استفاده از عدد مرجع خطا نیست

قیمت ورود ممکن است لنگر شود، چون معامله‌گر هر حرکت قیمت را با آن می‌سنجد. اوج قبلی و عددهای گرد هم ممکن است همین نقش را بگیرند؛ برای نقش عددهای گرد در نمودار، سطوح روانی قیمت را ببینید. این سه لنگر فرضیهٔ معقول‌اند، نه یافتهٔ ثابت‌شده.

در عمل: اوج ۵۲ هفته و واکنش به خبر سود

روشن‌ترین نمونهٔ مستند از بازار سهام می‌آید. طبق خلاصه‌ای که مدرسهٔ کسب‌وکار جاج دانشگاه کمبریج از پژوهش جورج، هوانگ و لی منتشر کرده، سرمایه‌گذاران سهام اوج ۵۲ هفته را لنگر می‌گیرند. منظور از اوج ۵۲ هفته بالاترین قیمتی است که سهم در یک سال منتهی به همان روز ثبت کرده است. این لنگر هنگام اعلام سود شرکت بیشتر خودش را نشان می‌دهد. وقتی قیمت نزدیک اوج است، سرمایه‌گذاران به خبر مثبت سود کمتر از لازم واکنش نشان می‌دهند، چون به گفتهٔ نویسندگان باور ندارند قیمت از آن اوج بالاتر برود. الگوی قرینه هم در همین پژوهش آمده است: وقتی قیمت از اوج دور است، واکنش به خبر منفی سود هم کمتر از لازم است. نویسندگان برای برجستگی این عدد توضیحی هم دارند. سایت‌های مالی اوج ۵۲ هفته را نمایش می‌دهند و سرمایه‌گذاران طوری رفتار می‌کنند که گویی قیمت آینده نباید از آن زیاد فاصله بگیرد. وضعیت شبیه خریداری است که قیمت دفعهٔ قبل یک جنس در ذهنش مانده و هر قیمت بالاتر را گران می‌بیند، حتی اگر شرایط عوض شده باشد.

نکته

یافته الگوی رفتاری است، نه پیش‌بینی قیمت

این پژوهش الگویی در رفتار سرمایه‌گذاران سهام را توصیف می‌کند. از آن نمی‌توان نتیجه گرفت که یک سهم مشخص نزدیک اوج خود چه مسیری می‌رود، و هیچ قاعدهٔ خرید یا فروشی از آن بیرون نمی‌آید.

محدودیت شواهد و اشتباه ممکن: خلط لنگر با اثر تمایلی

مرز اول دامنهٔ شواهد است. یافته‌های بالا از بازار سهام‌اند و برای فارکس، کریپتو یا کالا پژوهش مستقیمی در این صفحه نیامده؛ تعمیم این یافته‌ها به آن بازارها فرض است، نه نتیجه. مرز دوم به خود میان‌برها برمی‌گردد. تورسکی و کانمن این میان‌برها را بسیار صرفه‌جو و معمولاً مؤثر دانستند، هرچند خطاهای نظام‌مند و قابل‌پیش‌بینی هم می‌سازند. پس هر بار که عددی مرجع تصمیم شما می‌شود، الزاماً با سوگیری روبه‌رو نیستید؛ مشکل وقتی است که آن عدد جای اطلاعات تازه را بگیرد. یک اشتباه ممکن، یکی دانستن اثر لنگر و اثر تمایلی است. اثر تمایلی گرایش به فروش دارایی‌هایی است که ارزششان بالا رفته، همراه با نگه‌داشتن دارایی‌هایی که ارزش از دست داده‌اند. آندرسن در پژوهش خود این رفتار را یکی از نمودهای لنگر در بازار مالی می‌داند. در این چارچوب، لنگر سازوکار تکیه بر یک عدد مرجع است و اثر تمایلی یکی از رفتارهایی که ممکن است از آن بیرون بیاید. سوگیری‌های نزدیک دیگر، مثل اجتناب از زیان و سوگیری تأیید، مفهوم‌های جداگانه‌ای‌اند.

هشدار

قیمت خرید به‌تنهایی دلیل نگه‌داشتن نیست

اگر بازگشت قیمت به نقطهٔ ورود را تنها دلیل نگه‌داشتن یک موقعیت زیان‌ده کنید، تصمیم به عددی بسته شده که فقط برای شما معنا دارد. در این حالت ممکن است زیان بزرگ‌تر شود و بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید.

مؤسسهٔ CFA در گفت‌وگویی ویدیویی در ۵ ژانویهٔ ۲۰۱۶ بحث سوگیری‌های رفتاری را از «تشخیص» به «نسخه» برد، ولی آن گفت‌وگو به سوگیری‌ها به‌طور کلی می‌پردازد و دستور خاصی برای لنگر نمی‌دهد.

چطور نشانه لنگر را در تصمیم خودتان تشخیص بدهید؟

تشخیص با پرسیدن از خود شروع می‌شود؛ هدف پیدا کردن عددی است که بی‌صدا تصمیم را می‌گیرد. پیش از هر تصمیم این پرسش‌ها را مرور کنید:

  • کدام عدد این تصمیم را جهت می‌دهد: قیمت خرید، اوج قبلی، یک عدد گرد یا اطلاعات تازه؟
  • اگر این عدد را ندیده بودید، باز همین تصمیم را می‌گرفتید؟
  • آیا خبری تازه را کم‌وزن می‌کنید، فقط چون قیمت به عددی آشنا نزدیک است؟
  • آیا دلیل ورود و خروج را پیش از دیدن قیمت لحظه‌ای نوشته‌اید؟

ثبت دلیل هر تصمیم در طرح معاملاتی به شما امکان می‌دهد بعداً ببینید کدام عدد واقعاً مبنا بوده است. این پرسش‌ها ابزار خودسنجی‌اند و پژوهش‌های نام‌برده در این صفحه اثرشان را نسنجیده‌اند؛ پس جای مدیریت ریسک را نمی‌گیرند. برای دیدن جای این سوگیری در تصویر کلی‌تر، روان‌شناسی معامله‌گری را بخوانید.

یک تذکر لازم

هرچه اینجا می‌خوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.

پرسش‌های پرتکرار

اثر لنگر در معامله‌گری چگونه ضرر می‌سازد؟
اثر لنگر وقتی هزینه دارد که یک عدد آشنا جای اطلاعات تازه را در تصمیم بگیرد. در پژوهش جورج، هوانگ و لی روی سهام، سرمایه‌گذاران نزدیک اوج ۵۲ هفته تمایل دارند به خبر مثبت سود کمتر از لازم واکنش نشان دهند. در معامله هم اگر فقط امید بازگشت قیمت به نقطهٔ ورود، موقعیت زیان‌ده را باز نگه دارد، ممکن است زیان بزرگ‌تر شود و بخشی از سرمایه یا همهٔ آن از دست برود.
تفاوت اثر لنگر و اثر تمایلی چیست؟
اثر لنگر گرایشی کلی است: تکیهٔ بیش‌ازحد بر یک عدد یا تکه اطلاعات مرجع. اثر تمایلی گرایشی مشخص‌تر است؛ سرمایه‌گذاران تمایل دارند دارایی سودده را بفروشند و دارایی زیان‌ده را نگه دارند. آندرسن در پژوهشی دربارهٔ بازارهای مالی، اثر تمایلی را یکی از نمودهای لنگر می‌داند. در این نگاه، این دو به هم مربوط‌اند، اما یک مفهوم نیستند و جای هم به کار نمی‌روند.
قیمت خرید چطور روی تصمیم معامله‌گر اثر می‌گذارد؟
قیمت خرید ممکن است به لنگر تبدیل شود، چون معامله‌گر سود و زیان هر موقعیت را از همان نقطه حساب می‌کند. اگر این عدد جای اطلاعات تازه را بگیرد، تصمیم‌ها دور آن می‌چرخند؛ مثلاً انتظار برای بازگشت قیمت به نقطهٔ ورود. این سازوکار احتمالی است و از تعریف کلی لنگر می‌آید، نه از یافتهٔ پژوهشی مستقیم.

واژه‌های این مقاله

منابع

این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبت‌شده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه

دیدگاه خود را ارسال کن

ارسال دیدگاه

مطالب مرتبط

دیدگاه‌ها (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.

ارسال دیدگاه

دیدگاه‌ها پیش از انتشار بررسی می‌شوند. به پرسش‌های معاملاتی پاسخ نمی‌دهیم و سیگنال نمی‌دهیم.

دوره‌های آموزش تریدآکا

دورهٔ بعدی یادگیری‌ات را پیدا کن

دوره‌ها را ببین، سبک‌ها را مقایسه کن و آموزش مناسب خودت را انتخاب کن.

مشاهده همه دوره‌ها
ادامهٔ مسیر تو

قدم بعدی را انتخاب کن

مسیر یادگیریت را پیدا کن

راهنمای شروع، انتخاب سبک و ترتیب یادگیری دوره‌ها را متناسب با هدفت ببین.

دیدن مسیر یادگیری

سبک معامله‌گریت را بشناس

با تست Trader DNA، الگوی تصمیم‌گیری و سبک‌های نزدیک‌تر به خودت را بشناس.

شناخت DNA معاملاتی

مقایسهٔ پلن‌ها

پوشش دوره‌ها و شرایط اشتراک طلایی و الماس را کنار هم مقایسه کن.