تعریف دقیق
Britannica تعصب در تأیید را گرایش افراد به ترجیح اطلاعاتی تعریف میکند که باورها یا ارزشهای فعلیشان را تقویت میکند. ریموند نیکرسون در مرور مشهور خود در Review of General Psychology (۱۹۹۸) این سوگیری را «پدیدهای همهجایی با چهرههای گوناگون» نامید و نشان داد که هم در جمعآوری شواهد، هم در تفسیر آنها و هم در یادآوری دیده میشود.
یکی از نخستین شواهد تجربی آزمایش پیتر واسون در دههٔ ۱۹۶۰ بود. شرکتکنندگان برای کشف یک قاعدهٔ ساده دربارهٔ سه عدد، بیشتر نمونههایی را آزمودند که حدس خودشان را تأیید میکرد و کمتر سراغ نمونهای رفتند که بتواند حدسشان را رد کند.
در بازار، این سوگیری معمولاً پس از باز کردن پوزیشن قویتر میشود. Capital.com توضیح میدهد که معاملهگر ممکن است فقط تحلیلها و خبرهای همجهت با پوزیشنش را بخواند، نشانههای مخالف را «نویز» بنامد و دیرتر از برنامه زیان را بپذیرد.
سه جای ظهور این سوگیری
- جستوجو: خواندن فقط منبعها و تحلیلهای همنظر.
- تفسیر: خبر مبهم را به نفع پوزیشن خود معنا کردن.
- یادآوری: به خاطر سپردن معاملههایی که دیدگاه را تأیید کردهاند و فراموش کردن بقیه.
مثال فرضی: باور به رشد طلا
فرض کنید معاملهگری پوزیشن خرید طلا دارد و باور دارد قیمت باید بالا برود. او هر روز تحلیلهایی را میخواند که همین دیدگاه را دارند، ولی وقتی دادهٔ تورم آمریکا بالاتر از انتظار منتشر میشود و بازدهی اوراق قرضه بالا میرود، این خبر را موقتی میداند.
اگر او پیش از معامله نوشته بود چه شواهدی دیدگاهش را رد میکند، میتوانست همین خبر را با معیار از پیش تعیینشده بسنجد، نه با احساس لحظه.
اشتباه رایج: یکی گرفتن تعصب در تأیید با اعتماد بیش از حد
اعتماد بیش از حد دربارهٔ برآورد بیش از اندازهٔ توانایی و دقت خود است؛ تعصب در تأیید دربارهٔ شیوهٔ انتخاب و تفسیر اطلاعات. این دو اغلب با هم دیده میشوند ولی یکی نیستند.
داشتن دیدگاه هم سوگیری نیست. مشکل وقتی است که دیدگاه پیش از دیدن شواهد قطعی شده باشد و معیار مشخصی برای کنار گذاشتنش وجود نداشته باشد.
خلاصهٔ کاربردی
- تعصب در تأیید یعنی ترجیح اطلاعات موافق با باور قبلی.
- در جمعآوری، تفسیر و یادآوری شواهد دیده میشود.
- پس از باز کردن پوزیشن معمولاً شدیدتر میشود.
- نوشتن شرط ابطال دیدگاه پیش از معامله اثر آن را کم میکند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
چطور تعصب در تأیید را کم کنیم؟
پیش از معامله بنویسید چه شواهدی دیدگاه شما را رد میکند، عمداً تحلیل مخالف را بخوانید و تصمیمها را در ژورنال ثبت و بعداً بازبینی کنید.
آیا معاملهگران حرفهای هم دچار آن میشوند؟
بله. نیکرسون نشان میدهد این سوگیری در متخصصان رشتههای گوناگون هم دیده میشود؛ تجربه آن را حذف نمیکند.
منابع
- Britannica — Confirmation biasگرایش به ترجیح اطلاعاتی که باورهای فعلی را تقویت میکند؛ آزمایشهای واسون.
- Nickerson (1998), Confirmation Bias: A Ubiquitous Phenomenon in Many Guises, Review of General Psychology 2(2)مرور جامع: سوگیری در جمعآوری، تفسیر و یادآوری شواهد، حتی در متخصصان.
- Capital.com — Confirmation biasاثر سوگیری تأیید بر معاملهگر پس از باز کردن پوزیشن.