تعریف دقیق
در مالی رفتاری، اعتماد بیش از حد معمولاً به سه شکل توضیح داده میشود: برآورد بیش از اندازهٔ توانایی خود، باور به اینکه از دیگران بهتر هستیم و اطمینان بیش از حد به دقت پیشبینیها. Morningstar این سوگیری را از رایجترین رفتارهای پرهزینهٔ سرمایهگذاران میداند، چون فرد را به معاملهٔ بیشتر و تنوع کمتر میکشاند.
برد باربر و ترنس اودین در مقالهٔ «Boys Will Be Boys» در Quarterly Journal of Economics (۲۰۰۱) حسابهای کارگزاری خانوارهای آمریکایی را بررسی کردند. آنها با تکیه بر یافتههای روانشناسی که مردان را در امور مالی مطمئنتر از زنان نشان میدهد، دیدند مردان حدود ۴۵ درصد بیشتر از زنان معامله کردهاند و معاملههای اضافه بازده خالص آنها را بیشتر کاهش داده است. همین دو پژوهشگر در مقالهای دیگر (۲۰۰۰) نشان دادند پرمعاملهترین خانوارها کمترین بازده خالص را داشتند، چون هزینهٔ معاملههای اضافه از ارزش اطلاعاتشان بیشتر بود.
نشانههای رایج
- بزرگ کردن حجم پس از چند معاملهٔ سودده پشت سر هم.
- حذف حد ضرر چون «این بار مطمئنم».
- نسبت دادن سود به مهارت و زیان به بدشانسی.
مثال فرضی: پس از یک ماه خوب در یورو/دلار
فرض کنید معاملهگری در یک ماه چند معاملهٔ پیاپی سودده روی EUR/USD داشته است. او نتیجه میگیرد که حرکت این جفتارز را «میفهمد»، ریسک هر معامله را چند برابر میکند و پیش از انتشار دادهٔ اشتغال آمریکا بدون حد ضرر وارد بازار میشود.
اگر عدد منتشرشده با انتظار بازار فاصله داشته باشد، یک حرکت تند میتواند سود چند هفته را از بین ببرد. ژورنال معاملاتی نشان میداد آن سودها در بازاری کمنوسان به دست آمده بودند و چند معامله برای قضاوت دربارهٔ مهارت نمونهٔ کافی نبود.
اشتباه رایج: یکی گرفتن اعتماد بیش از حد با اعتماد به نفس
اعتماد به نفس یعنی اجرای برنامه بدون تردید فلجکننده؛ اعتماد بیش از حد یعنی برآورد نادرست از دقت و توانایی خود. معاملهگر با اعتماد به نفس حد ضرر و اندازهٔ پوزیشن را طبق برنامه نگه میدارد، ولی معاملهگر دچار این سوگیری قاعده را برای «ایدهٔ مطمئن» کنار میگذارد.
این سوگیری با تعصب در تأیید هم فرق دارد. تعصب در تأیید به شیوهٔ انتخاب اطلاعات مربوط است و اعتماد بیش از حد به برآورد فرد از دقت خودش.
خلاصهٔ کاربردی
- اعتماد بیش از حد یعنی برآورد بیش از واقع از دانش و دقت پیشبینی خود.
- پژوهش باربر و اودین آن را با معاملهٔ بیشتر و بازده خالص کمتر مرتبط میداند.
- سقف ریسک هر معامله و حد ضرر از پیش تعیینشده اثرش را محدود میکند.
- ثبت پیشبینیها در ژورنال، دقت واقعی را بهجای حس دقت نشان میدهد.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
چطور بفهمم دچار اعتماد بیش از حد شدهام؟
پیش از هر معامله پیشبینی و میزان اطمینان خود را بنویسید و پس از چند ده معامله مقایسه کنید؛ اطمینانی که مدام از دقت واقعی بالاتر است نشانهٔ این سوگیری است.
آیا تجربهٔ بیشتر این سوگیری را از بین میبرد؟
نه لزوماً. چند سود پیاپی حتی ممکن است آن را قویتر کند؛ معیار عینی مثل سقف ریسک و بازبینی آماری ژورنال از تجربهٔ صرف مؤثرتر است.
منابع
- Barber & Odean (2001), Boys Will Be Boys: Gender, Overconfidence, and Common Stock Investment, Quarterly Journal of Economicsاعتماد بیش از حد با معاملهٔ بیشتر همراه است؛ مردان حدود ۴۵ درصد بیشتر از زنان معامله کردند و بازده خالصشان بیشتر کاهش یافت.
- Barber & Odean (2000), Trading Is Hazardous to Your Wealth: The Common Stock Investment Performance of Individual Investors, Journal of Finance 55(2)۶۶٬۴۶۵ خانوار در ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۶؛ پرمعاملهترینها ۱۱٫۴ درصد در برابر ۱۷٫۹ درصد بازار؛ بیشاطمینانی بهعنوان توضیح.
- Morningstar — Investors Behaving Badly: Overconfidenceاعتماد بیش از حد از رفتارهای پرهزینهٔ سرمایهگذاران؛ معاملهٔ زیاد و تنوع کم.