سفارش استاپ چیست؟ تعریف، انواع و ریسک اجرا
وقتی روی یک سطح قیمت سفارش استاپ میگذارید، طبیعی است انتظار داشته باشید معامله دقیقاً همانجا انجام شود. اما استاپ فقط یک ماشه است: با رسیدن قیمت فعال میشود و بعد در قیمتی اجرا میشود که بازار در همان لحظه میدهد. سازوکار ماشه، فرق بای استاپ با سل استاپ، فرق سفارش استاپ با استاپ لیمیت و یک نمونهٔ واقعی از فاصلهٔ قیمت استاپ تا قیمت اجرا را در ادامه میبینید.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد سازوکار سفارش استاپ را بشناسد. بعد از آن سراغ سفارش لیمیت و مدیریت ریسک بروید.
در یک نگاه
- سفارش استاپ با رسیدن قیمت به سطح استاپ فعال میشود.
- بای استاپ بالای بازار و سل استاپ پایین بازار است.
- استاپ لیمیت قیمت را کنترل میکند، اما ممکن است اجرا نشود.
- اجرا ممکن است با قیمت استاپ فرق داشته باشد.
- تعریفهای FINRA به سهام آمریکا مربوط است؛ بروکرها فرق دارند.
سفارش استاپ چیست و پس از رسیدن قیمت به استاپ چه میشود؟
سفارش استاپ دستوری برای خرید یا فروش است که تا رسیدن قیمت به سطحی از پیش تعیینشده، به نام قیمت استاپ، غیرفعال میماند. با رسیدن قیمت به آن سطح فعال میشود و معمولاً به سفارش بازار تبدیل میشود؛ پس اجرا در قیمت جاری بازار انجام میشود، که ممکن است با قیمت استاپ فرق کند. فرق اصلی سفارش استاپ (Stop Order) با سفارش بازار (Market Order) در زمان اجراست. سفارش بازار پس از ثبت معمولاً بیدرنگ و در بهترین قیمتی که بازار در آن لحظه میدهد اجرا میشود؛ سفارش استاپ تا رسیدن قیمت به ماشه صبر میکند. طبق تعریف FINRA در قواعد سهام آمریکا، استاپ خرید یا فروش با رسیدن قیمت به قیمت استاپ (Stop Price) به سفارش بازار خرید یا فروش تبدیل میشود. همین نقش ماشه جایگاه این سفارش را میان بقیهٔ انواع سفارش مشخص میکند. یک قیاس روزمره کار را روشن میکند. فرض کنید به نگهبان ساختمان سپردهاید که اگر آب منبع از خط مشخصی پایینتر رفت، پمپ را روشن کند. او تا آن لحظه کاری نمیکند. وقتی آب به خط رسید سراغ کلید میرود، ولی تا دستش به کلید برسد ممکن است آب کمی پایینتر هم رفته باشد. خط همان قیمت استاپ است و فاصلهٔ میان رسیدن آب به خط و روشنشدن پمپ همان فاصلهٔ قیمت استاپ تا قیمت اجراست. برای یک مصداق عددی، فرض کنید نرخ یورو/فرانک سوئیس بالاتر از ۱٫۱۹۸ است و شما سفارش فروش استاپ را روی ۱٫۱۹۸ ثبت کردهاید. تا وقتی نرخ به این سطح نرسیده، سفارش در سیستم بروکر بیحرکت میماند. با رسیدن نرخ به ۱٫۱۹۸ فعال میشود و در نخستین قیمتی که بازار میدهد میفروشد. در نمونهٔ واقعی ژانویهٔ ۲۰۱۵ هم استاپ با افت نرخ به زیر همین سطح فعال میشد. اینکه اجرا در چه نرخی انجام شد، در بخش مثال واقعی آمده است. [S5]
چه چیزی سفارش استاپ را فعال میکند؟
بسته به بازار، استاپ یا با انجام یک معامله در قیمت استاپ یا فراتر از آن فعال میشود، یا در برخی قواعد با قرارگرفتن پیشنهاد قیمت در همان سطح. این تفاوت ظریف به نظر میرسد، ولی تعیین میکند استاپ شما در چه لحظهای بیدار شود. در قاعدهٔ FINRA برای سهام آمریکا، استاپ خرید وقتی فعال میشود که معاملهای در قیمت استاپ یا بالاتر انجام شود و استاپ فروش با معامله در قیمت استاپ یا پایینتر. یعنی دیدهشدن یک قیمت روی تابلو بهتنهایی کافی نیست؛ باید معاملهای واقعاً در آن سطح ثبت شود. بورس CME در یک پروندهٔ ثبت قاعده نزد CFTC ماشه را گستردهتر تعریف کرده است. طبق این پرونده، استاپ خرید وقتی فعال میشود که بازار در قیمت استاپ یا بالاتر معامله شود، یا پیشنهاد خرید (Bid) در آن سطح یا بالاتر قرار بگیرد. استاپ فروش هم با معامله در قیمت استاپ یا پایینتر، یا پیشنهاد فروش (Offer) در آن سطح یا پایینتر فعال میشود. اگر با مفهوم قیمت پیشنهادی خرید و فروش آشنا باشید، میبینید که در این حالت استاپ میتواند پیش از ثبت هر معاملهای در آن سطح هم فعال شود. این پرونده سند ثبت یک قاعدهٔ مشخص است و قاعدهٔ جاری هر بورس را باید در قواعد و مشخصات قرارداد همان بورس دید.
نکته
پیش از ثبت استاپ، قاعدهٔ ماشه را بدانید
در فارکس و کریپتو، سازوکار ماشه ممکن است از بروکری به بروکر دیگر یا از صرافی به صرافی دیگر فرق کند. پیش از انتخاب سطح استاپ، در شرایط حساب یا سیاست اجرای سفارش همان پلتفرم ببینید استاپ با کدام قیمت فعال میشود.
بای استاپ و سل استاپ چه فرقی دارند و کجا گذاشته میشوند؟
بای استاپ (Buy Stop) سفارش خریدی است که بالای قیمت جاری بازار گذاشته میشود و سل استاپ (Sell Stop) سفارش فروشی است که پایین قیمت جاری قرار میگیرد. همین تعریف در پروندهٔ ثبت قاعدهٔ CME هم آمده است که در بخش ماشه دیدید. منطقش هم با ماشه جور است: سل استاپ پایین بازار منتظر افت قیمت میماند و بای استاپ بالای بازار منتظر رشد آن. جهت این دو سفارش با سفارش لیمیت برعکس است. خرید لیمیت معمولاً پایینتر از بازار ثبت میشود، چون قیمت بهتر میخواهد؛ بای استاپ بالاتر از بازار، چون منتظر حرکت قیمت در یک جهت است. همین وارونگی ممکن است باعث شود سفارش در سمت اشتباه بازار ثبت شود. کاربردهای رایج این دو سفارش اینهاست:
- سل استاپ برای محدودکردن زیان: FINRA در راهنمای سرمایهگذاران توضیح میدهد که اگر سهم شما بیش از حدی که میخواهید افت کند، این سفارش میتواند به محدودشدن زیان کمک کند.
- بای استاپ در فروش استقراضی: معاملهگری که دارایی را بهصورت فروش استقراضی (Short Selling) فروخته، با رشد قیمت زیان میکند و بای استاپ بالای بازار میتواند این زیان را محدود کند.
- بای استاپ برای خرید خودکار: وقتی خرید فقط در صورت عبور قیمت از یک آستانه برای شما معنا دارد، این سفارش آن خرید را بدون نیاز به حضور پای نمودار انجام میدهد.
در هر سه حالت، جهت معامله تعیین میکند کدام نوع استاپ به کارتان میآید. منطق دو جهت معامله را در مقالهٔ پوزیشن لانگ و شورت میتوانید ببینید.
سفارش استاپ با استاپ لیمیت چه فرقی دارد؟
فرق در سفارشی است که بعد از ماشه ساخته میشود. سفارش استاپ پس از فعالشدن به سفارش بازار تبدیل میشود، اما استاپ لیمیت (Stop Limit) به سفارش لیمیت در قیمت لیمیت تبدیل میشود. هر دو تعریف در قاعدهٔ FINRA برای سهام آمریکا آمده است. استاپ لیمیت دو قیمت دارد. قیمت استاپ سفارش را فعال میکند و قیمت لیمیت بدترین قیمتی را که میپذیرید تعیین میکند. این طراحی قیمت اجرا را کنترل میکند، ولی بهایی دارد. FINRA هشدار میدهد که چون نتیجهٔ ماشه یک سفارش لیمیت است، این احتمال هست که سفارش اصلاً اجرا نشود. اگر قیمت با یک جهش از روی محدودهٔ لیمیت شما بگذرد، سفارش فعال میشود، ولی بیاجرا در انتظار میماند و پوزیشن شما همچنان باز است. پس انتخاب میان این دو، انتخاب میان دو ریسک است. با استاپ معمولی احتمال اجرا بالاست، ولی قیمت اجرا از پیش معلوم نیست. با استاپ لیمیت قیمت اجرا محدود است، ولی معلوم نیست اجرا اصلاً رخ بدهد. جدول زیر این سه نوع سفارش را کنار هم میگذارد:
مقایسهٔ سفارش استاپ، استاپ لیمیت و سفارش لیمیت از نظر ماشه، کنترل قیمت و قطعیت اجرا
| ویژگی | سفارش استاپ | استاپ لیمیت | سفارش لیمیت |
|---|---|---|---|
| ماشهٔ فعالسازی | قیمت استاپ | قیمت استاپ | ندارد؛ از ابتدا فعال |
| سفارش پس از ماشه | سفارش بازار | سفارش لیمیت در قیمت لیمیت | همان سفارش لیمیت |
| کنترل قیمت اجرا | ندارد | دارد | دارد |
| قطعیت اجرا | بالا، با ریسک لغزش قیمت | ممکن است اجرا نشود | ممکن است اجرا نشود |
چرا سفارش استاپ ممکن است در قیمت استاپ اجرا نشود؟
چون قیمت استاپ فقط ماشه است و اجرا در قیمت جاری بازار انجام میشود. به گفتهٔ FINRA، پس از فعالشدن استاپ ممکن است قیمتی را که دیده بودید یا در ابتدا به شما اعلام شده بود نگیرید، بهویژه در بازارهای پرشتاب. به این اختلاف لغزش قیمت (Slippage) میگویند. دو وضعیت این فاصله را بزرگ میکند. اولی بازار پرنوسان است: میان لحظهٔ فعالشدن و لحظهٔ اجرا، قیمت چند پله جابهجا میشود. دومی گپ قیمتی (Gap) است، یعنی پرشی که در آن قیمت بدون معامله در سطوح میانی به سطحی دور میرود. در گپ، نخستین قیمت قابلاجرا ممکن است فاصلهٔ زیادی با قیمت استاپ داشته باشد. به گفتهٔ BaFin، ناظر مالی آلمان، سفارش حد ضرر راه مطمئنی برای محافظت سرمایهگذاران در برابر زیانهای بزرگ نیست، چون قیمتی که چنین سفارشی معمولاً در آن اجرا میشود ممکن است بهطور چشمگیری با قیمت موردنظر فرق کند. برخی بروکرها برای این مشکل استاپ تضمینشده (Guaranteed Stop) پیشنهاد میکنند. ESMA در پرسشوپاسخ شمارهٔ ۱۹۸۶، منتشرشده در ۲۰۱۸-۰۶-۰۱، توضیح میدهد که استاپ تضمینشده در رویداد گپ بازار همچنان ارزش دارد. نتیجهٔ منطقیاش این است که استاپ معمولی در گپ چنین تضمینی برای اجرا در قیمت استاپ ندارد. استاپ تضمینشده را همهٔ بروکرها ارائه نمیدهند و ممکن است هزینهٔ جداگانه داشته باشد. نحوهٔ رسیدگی به سفارش پس از فعالشدن هم میان بروکرها یکسان نیست؛ این تفاوت را در مقالهٔ مدلهای اجرای سفارش بروکر ببینید.
در ۱۵ ژانویه ۲۰۱۵ استاپ یک مشتری یورو/فرانک کجا اجرا شد؟
در نرخ ۰٫۹۶۲۵ فرانک بهازای هر یورو، در حالی که قرار بود استاپ او با افت نرخ به زیر ۱٫۱۹۸ فعال شود. این نمونه نشان میدهد فاصلهٔ قیمت استاپ تا قیمت اجرا در یک پرش ناگهانی چقدر میتواند بزرگ شود. در ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۵ بانک ملی سوئیس کف ۱٫۲۰ فرانک را که برای نرخ یورو/فرانک حفظ میکرد برداشت. به گزارش Finance Magnates، یکی از مشتریان Saxo Bank سفارش حد ضرری داشت که با افت نرخ به زیر ۱٫۱۹۸ فعال میشد. پس از برداشتهشدن کف، معاملات او در نرخ ۰٫۹۶۲۵ فرانک بهازای هر یورو بسته شد. فاصلهٔ میان ۱٫۱۹۸ و ۰٫۹۶۲۵ برابر ۰٫۲۳۵۵ فرانک بهازای هر یورو است. اختلاف مشتری و بروکر به دادگاه رسید و دیوان عالی دانمارک در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ به نفع بروکر رأی داد. از زاویهٔ سازوکار، ماجرا همان چیزی است که در بخش قبل آمد: استاپ فعال شد، اما معاملات در نرخی بسیار دورتر از ماشه اجرا شدند. وقتی یک تصمیم سیاستی نرخ را با یک پرش جابهجا میکند، ممکن است در سطوح میانی معاملهای انجام نشود و سفارشی که روی این سطوح نشسته در نخستین نرخ موجود اجرا شود. [S5]
مهم
مرز تعمیم این نمونه
این گزارش از یک منبع خبری ثانویه است و به قرارداد خاص یک مشتری با یک بروکر مربوط است. حکم دادگاه دربارهٔ همان پرونده صادر شد و قاعدهای عمومی برای همهٔ بروکرها یا همهٔ کشورها به حساب نمیآید. ارزش آموزشی این نمونه در نشاندادن فاصلهٔ ممکن میان قیمت استاپ و قیمت اجراست.
چه اشتباههایی در استفاده از سفارش استاپ رایج است؟
بیشتر خطاها در کار با سفارش استاپ از برداشت نادرست دربارهٔ نقش ماشه میآیند:
- تضمیندانستن قیمت استاپ: سطح استاپ قیمت قطعی خروج نیست و چراییاش در بخش لغزش قیمت آمد.
- یکیگرفتن استاپ لیمیت با استاپ معمولی: استاپ لیمیت ممکن است فعال شود و هرگز اجرا نشود؛ اگر برای خروج از زیان به آن تکیه کنید، ممکن است پوزیشن باز بماند.
- جابهجاکردن جهت: بای استاپ بالای بازار و سل استاپ پایین بازار است؛ سل استاپی که بالای قیمت جاری ثبت شود با منطق این سفارش نمیخواند.
خطای دیگر یکیگرفتن دو مفهوم است. حد ضرر هدفی در مدیریت معامله است، یعنی سطحی که میخواهید در آن از معاملهٔ زیانده خارج شوید؛ سفارش استاپ یکی از ابزارهای اجرای آن است. FINRA سل استاپ را سفارشی توصیف میکند که میتواند به محدودکردن زیان کمک کند. از این تعبیر نباید نتیجه گرفت که استاپ سدی قطعی در برابر زیان است.
هشدار
استاپ سقف قطعی زیان نیست
اگر اندازهٔ پوزیشن را با این فرض تعیین کنید که زیان دقیقاً در قیمت استاپ متوقف میشود، در گپ یا بازار پرشتاب ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید. اگر با اهرم معامله میکنید و حساب شما حفاظت از تراز منفی ندارد، زیان ممکن است از موجودی حساب هم بیشتر شود.
محدودیتهای سفارش استاپ و تفاوت بروکرها چیست؟
بیشتر تعریفهای دقیق این مقاله از قواعد FINRA آمده است. این قواعد برای سهام آمریکا نوشته شدهاند و خودبهخود به بازارهای دیگر تعمیم نمییابند؛ وضع فارکس و کریپتو در نکتهٔ بخش ماشه آمد. محدودیت بعدی در دسترسبودن است. به گفتهٔ FINRA، کارگزار ممکن است روی برخی اوراق بهادار اجازهٔ سفارش استاپ یا لیمیت ندهد، یا برای آنها کارمزد بالاتری بگیرد. پس وجود این گزینه در یک پلتفرم را نمیتوان به همهٔ ابزارهای همان پلتفرم تعمیم داد. محدودیت سوم در خود ماهیت سفارش است. استاپ یک تصمیم را خودکار میکند، ولی شرایط بازار در لحظهٔ اجرا را تغییر نمیدهد. هشدار BaFin که در بخش لغزش قیمت آمد به همین برمیگردد. جز قاعدهٔ ماشه، دو چیز دیگر را هم در شرایط بروکر بررسی کنید: اینکه استاپ تضمینشده ارائه میشود یا نه و با چه هزینهای؛ و اینکه سفارش استاپ برای کدام ابزارها مجاز است. به همین دلیل سفارش استاپ را باید یک جزء از مدیریت ریسک دید، نه جانشین آن. اندازهٔ پوزیشن، اهرم و ریسک گپ در کنار سطح استاپ تعیین میکنند زیان واقعی چقدر میتواند باشد.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
فرق استاپ لاس و سفارش استاپ چیست؟
استاپ لیمیت چیست؟
بای استاپ چیست؟
سل استاپ چیست؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.