ریسک هر معامله چیست و چقدر باشد؟
وقتی کسی میگوید «در این معامله کل حسابم را درگیر کردم»، معمولاً از حجم پوزیشن حرف میزند، نه از ریسک. این دو یکی نیستند. ریسک هر معامله مبلغی است که اگر حد ضرر اجرا شود از دست میرود و پیش از ورود قابل محاسبه است. تعریف، فرمول، مثال عددی و خطاهایی که این حساب را به هم میزنند، به ترتیب آمدهاند.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد مبلغ ریسک هر معامله را حساب کند. بعد از آن میتواند سراغ مدیریت ریسک در ترید برود.
در یک نگاه
- ریسک یعنی زیان در صورت اجرای حد ضرر، نه حجم پوزیشن
- قانون ۱ درصد: سقف ریسک هر معامله، یک درصد حساب
- اندازهٔ پوزیشن = ریسک مجاز ÷ زیان هر واحد
- همبستگی و لغزش، ریسک واقعی را از برنامه بیشتر میکنند
- درصد مناسب به حساب، بازار و تحمل افت بستگی دارد
ریسک هر معامله دقیقا چه مبلغی است و با اندازه پوزیشن چه فرقی دارد؟
ریسک هر معامله مبلغی است که اگر حد ضرر در قیمت برنامهریزیشده اجرا شود، از حساب شما کم میشود. این مبلغ با اندازهٔ پوزیشن یا مارجین یکی نیست. قانون ۱ درصد آن را به ۱ درصد از ارزش حساب محدود میکند و قاعدهٔ سرانگشتی رایج است، نه حد بهینهٔ اثباتشده. سه مقدار را از هم جدا کنید. اندازهٔ پوزیشن (Position size) حجم چیزی است که خریده یا فروختهاید، مثلاً تعداد قرارداد. مارجین پولی است که بروکر بهعنوان وثیقه از حساب شما کنار میگذارد تا پوزیشن باز بماند. ریسک اما فقط زیانی است که از پیش پذیرفتهاید: فاصلهٔ قیمت ورود تا حد ضرر، ضرب در ارزش هر واحد حرکت قیمت و تعداد واحدها. یک قیاس ساده این فرق را روشن میکند. مغازهداری را در نظر بگیرید که یک بار بزرگ جنس میخرد. حجم بار شبیه اندازهٔ پوزیشن است. بیعانهای که به پخشکننده میدهد شبیه مارجین است. ریسک او مبلغی است که اگر مجبور شود بار را با پایینترین قیمتی که از قبل پذیرفته بفروشد، از دست میدهد. بار میتواند بزرگ باشد و این مبلغ کوچک، یا برعکس. به همین دلیل دو معامله با حجم یکسان میتوانند ریسک بسیار متفاوتی داشته باشند. حد ضرر نزدیک یعنی ریسک کمتر و حد ضرر دور یعنی ریسک بیشتر. ریسک هر معامله یک جزء از مدیریت ریسک است، نه همهٔ آن. [S2]
نکته
بدون حد ضرر، ریسک عدد ندارد
اگر برای معامله قیمت خروج مشخص نکرده باشید، مبلغ ریسک را نمیتوان از پیش حساب کرد و زیان احتمالی تا هر جا که بازار برود باز میماند.
قانون ۱ درصد چیست و چرا ۱ تا ۲ درصد رایج است؟
قانون ۱ درصد میگوید در هیچ معاملهٔ تکی بیش از ۱ درصد از ارزش حساب را در معرض ریسک نگذارید. منظور از ارزش حساب، موجودی واقعی حساب است، نه ارزش پوزیشن. پس سقف دلاری ریسک ثابت نیست و همراه حساب تغییر میکند. این همان فرق ریسک درصدی با ریسک ثابت دلاری است. وقتی حساب رشد میکند، ۱ درصد آن مبلغ بزرگتری میشود. وقتی حساب کوچک میشود، همان ۱ درصد مبلغ کوچکتری است. اندازهٔ معامله خودبهخود با وضع حساب هماهنگ میماند و لازم نیست هر بار سقف تازهای تعیین کنید. در آموزشهای ترید، بازهٔ ۱ تا ۲ درصد رایج است و ۱ درصد سر محافظهکارانهٔ این بازه است. دلیل رواجش منطقی ساده است، نه اثبات ریاضی. وقتی سهم هر معامله کوچک باشد، یک ضرر یا حتی چند ضرر پشتسرهم حساب را از کار نمیاندازد و فرصت ادامه باقی میماند. این عدد را باید همان چیزی دید که هست: قاعدهای سرانگشتی که ساده حساب میشود و جا برای خطا باز میگذارد. کسی که ۱ درصد را رعایت میکند، فقط اندازهٔ هر زیان برنامهریزیشده را محدود کرده است، نه احتمال زیان را. [S2]
اندازه پوزیشن از ریسک مجاز و فاصله حد ضرر چطور حساب میشود؟
اندازهٔ پوزیشن از تقسیم مبلغ ریسک مجاز بر زیان هر واحد به دست میآید. یعنی اول تصمیم میگیرید حاضرید چقدر از دست بدهید، بعد حجم را طوری تنظیم میکنید که با اجرای حد ضرر دقیقاً همان مبلغ یا کمتر از دست برود. ترتیب کار این است:
- مبلغ ریسک مجاز را حساب کنید: ارزش حساب ضرب در درصد ریسک.
- فاصلهٔ ورود تا حد ضرر را بر حسب پوینت، پیپ یا دلار بسنجید.
- زیان هر واحد را حساب کنید: همین فاصله ضرب در ارزش هر واحد حرکت قیمت.
- مبلغ ریسک مجاز را بر زیان هر واحد تقسیم کنید و نتیجه را به پایین گرد کنید.
کرایهٔ تاکسی را در نظر بگیرید. کرایه برابر مسافت ضرب در نرخ هر کیلومتر است. اگر بودجهتان ثابت باشد و مسیر طولانیتر شود، باید ماشینی با نرخ کمتر بگیرید یا اصلاً سوار نشوید. در ترید، بودجه همان ریسک مجاز است، مسافت همان فاصلهٔ حد ضرر و نرخ همان ارزش هر واحد. فرض کنید ریسک مجاز شما ۱۰۰ دلار است و حد ضرر را ۴ پوینت دورتر از ورود در قرارداد آتی شاخص سهام ES گذاشتهاید. هر پوینت ES چهار تیک دارد و هر تیک ۱۲٫۵۰ دلار ارزش دارد. زیان هر قرارداد ۴ × ۱۲٫۵۰ × ۴ = ۲۰۰ دلار است و اندازهٔ پوزیشن ۱۰۰ ÷ ۲۰۰ = ۰٫۵ قرارداد میشود. نیم قرارداد وجود ندارد. پس با این حد ضرر، ES در بودجهٔ ریسک شما جا نمیشود. نسخهٔ میکرو همین قرارداد (MES) واحد کوچکتری دارد و همان ۱۰۰ دلار ریسک با ۵ قرارداد MES پوشش داده میشود. در فارکس همین منطق با لات و ارزش پیپ کار میکند.
یک مثال عددی: حساب ۵۰٬۰۰۰ دلاری و دو قرارداد ES چه ریسکی دارد؟
فرض کنید حساب شما ۵۰٬۰۰۰ دلار است و قانون ۱ درصد را رعایت میکنید. سقف ریسک هر معامله ۵۰۰ دلار میشود. حالا یک معاملهٔ آموزشی را در نظر بگیرید: خرید ۲ قرارداد ES در ۵٬۰۰۰ با حد ضرر در ۴٬۹۹۶. این قیمتها فقط برای تمرین حساباند و دادهٔ تاریخی بازار یا پیشنهاد معامله نیستند. فاصلهٔ ورود تا حد ضرر ۴ پوینت است و هر پوینت ES برای یک قرارداد ۵۰ دلار ارزش دارد. پس هر قرارداد با اجرای حد ضرر ۲۰۰ دلار زیان میدهد و دو قرارداد ۴۰۰ دلار. جدول زیر همین حساب را مرحلهبهمرحله نشان میدهد. [S2]
مثال آموزشی محاسبهٔ ریسک دو قرارداد ES در حساب ۵۰٬۰۰۰ دلاری
| مورد | مقدار |
|---|---|
| ارزش حساب | ۵۰٬۰۰۰ دلار |
| سقف ریسک با قانون ۱ درصد | ۵۰۰ دلار |
| قیمت ورود و حد ضرر | ۵٬۰۰۰ و ۴٬۹۹۶ |
| فاصلهٔ حد ضرر | ۴ پوینت |
| ارزش هر پوینت ES | ۵۰ دلار |
| تعداد قرارداد | ۲ |
| ریسک معامله | ۴ × ۵۰ × ۲ = ۴۰۰ دلار |
ریسک این معامله ۴۰۰ دلار است و ۱۰۰ دلار زیر سقف میماند. اگر یک قرارداد دیگر اضافه میشد، ۴ × ۵۰ = ۲۰۰ دلار ریسک تازه میآورد و مجموع از سقف ۵۰۰ دلاری بالاتر میرفت. پس در این مثال دو قرارداد حداکثر حجم مجاز است. نکتهٔ مهمتر در فاصلهٔ دو عدد است. ارزش اسمی دو قرارداد ES، یعنی قیمت ضرب در ارزش هر پوینت و تعداد قرارداد، چند برابر کل حساب است. با این حال ریسک معامله کمتر از ۱ درصد حساب است. همین فاصله نشان میدهد چرا اندازهٔ پوزیشن بهتنهایی چیزی دربارهٔ ریسک نمیگوید. [S2]
چه درصدی مناسب است و به چه چیزهایی بستگی دارد؟
عدد واحدی برای همه وجود ندارد. درصد مناسب به چند عامل بستگی دارد که فقط خود شما از آنها خبر دارید. اندازهٔ حساب یکی از آنهاست، ولی بیشتر روی انتخاب ابزار اثر میگذارد. در حساب کوچک، مبلغ ۱ درصد گاهی از زیان کوچکترین واحد معامله هم کمتر است. در این حالت ابزار کوچکتر لازم میشود، نه لزوماً درصد بالاتر. فاصلهٔ معمول حد ضرر در سبک معاملهٔ شما عامل دیگری است. تعداد معاملههای همزمان هم مهم است، چون ریسک پوزیشنهای باز روی هم جمع میشود. عامل آخر تحمل افت است، یعنی اینکه حساب چقدر کوچک شود و شما هنوز طبق برنامه کار کنید. جدول زیر نشان میدهد تغییر درصد روی حساب ۵۰٬۰۰۰ دلاری چه اثری دارد. [S2]
سقف دلاری ریسک در حساب ۵۰٬۰۰۰ دلاری با ریسک ۱ درصد و ۲ درصد
| درصد ریسک | سقف ریسک هر معامله |
|---|---|
| ۱ درصد | ۵۰۰ دلار |
| ۲ درصد | ۱٬۰۰۰ دلار |
دو برابر شدن درصد یعنی هر ضرر هم دو برابر عمیقتر است. هیچکدام از این دو عدد توصیه نیست؛ هر دو سرهای همان بازهٔ رایجاند. ریاضیات پاسخ دیگری هم پیشنهاد میکند. معیار کلی (Kelly criterion) اندازهٔ هر شرط را طوری انتخاب میکند که رشد لگاریتمی انتظاری ثروت بیشینه شود. به زبان ساده، هدفش سریعترین رشد مرکب حساب در بلندمدت است. اما هسیه و بارمیش در مقالهای که سال ۲۰۱۷ در arXiv منتشر شد، محدودیتهای این معیار را بررسی کردند. پس عددی که فقط رشد را بهینه کند، لزوماً با تحمل افت شما جور نیست.
کدام اشتباهها ریسک واقعی را از ریسک برنامهریزیشده بیشتر میکنند؟
سه اشتباه رایج زیان واقعی را از عددی که روی کاغذ حساب کردهاید بزرگتر میکنند: نادیدهگرفتن همبستگی، فراموشکردن لغزش قیمت و بالا بردن ریسک پس از ضرر.
چرا ریسک موقعیتهای همبسته را باید یک ریسک دید؟
همبستگی مثبت یعنی دو دارایی معمولاً همجهت حرکت میکنند. اگر چند پوزیشن باز دارید که هر کدام ۱ درصد ریسک دارد و همه به یک خبر واکنش مشابه نشان میدهند، در عمل یک شرط بزرگ بستهاید. اگر آن خبر خلاف انتظار باشد، احتمال دارد همه با هم به حد ضرر برسند. به همین دلیل مجموع ریسک این موقعیتها را باید مثل ریسک یک پوزیشن دید. [S2]
لغزش قیمت چطور زیان واقعی را بزرگتر میکند؟
لغزش قیمت (Slippage) فاصلهٔ قیمت اجرای واقعی با قیمتی است که سفارش دادهاید. حد ضرر در ۴٬۹۹۶ تضمین نمیکند که معامله دقیقاً در ۴٬۹۹۶ بسته شود. در بازار پرشتاب، سفارش ممکن است در قیمت بدتری اجرا شود. پس در مثال قبل، زیان واقعی دو قرارداد ممکن است از ۴۰۰ دلار محاسبهشده بیشتر شود.
هشدار
حد ضرر سقف قطعی زیان نیست
اگر بازار با شکاف یا سرعت زیاد از حد ضرر عبور کند، زیان شما ممکن است از مبلغ برنامهریزیشده بیشتر شود. در معاملهٔ اهرمی ممکن است همهٔ سرمایه را از دست بدهید و زیان حتی از کل موجودی حساب بیشتر شود، طوری که حساب به ماندهٔ منفی برسد.
چرا بزرگکردن ریسک پس از ضرر خطرناک است؟
پس از چند ضرر، وسوسهٔ جبران سریع قابلفهم است. اما بالا بردن درصد ریسک درست وقتی حساب کوچکتر شده، هر ضرر بعدی را عمیقتر میکند. برگشت از افت هم سختتر از رسیدن به آن است. حسابی که بخشی از ارزشش را از دست داده، برای رسیدن به نقطهٔ قبل باید درصدی بیشتر از همان افت رشد کند. قاعدهٔ ثابت درصدی برعکس عمل میکند: وقتی حساب کوچک میشود، مبلغ دلاری ریسک هم خودبهخود کوچک میشود.
آمار ناظر بازار استرالیا درباره زیان مشتریان خرد CFD چه میگوید؟
آمار نهاد ناظر بازار مالی استرالیا نشان میدهد بیشتر مشتریان خرد در معاملهٔ CFD زیان کردهاند. قرارداد مابهالتفاوت (CFD) ابزاری است که با آن روی تغییر قیمت یک دارایی معامله میکنید، بیآنکه مالک خود دارایی شوید. مشتری خرد در این آمار همان مشتری غیرحرفهای در دستهبندی ناظر است. طبق گزارش ۸۲۸ ایاسآیسی (ASIC)، فقط در سال مالی ۲۰۲۳–۲۴ (FY24)، ۱۳۳٬۶۷۴ مشتری خرد در معاملهٔ CFD زیان کردند. زیان خالص آنها از ۴۵۸ میلیون دلار استرالیا گذشت و ۷۳ میلیون آن کارمزد بود. این عددها فقط به CFD در استرالیا و همان دوره مربوطاند و به کل بازار تعمیم پیدا نمیکنند. بررسیهای همین نهاد در ۲۰۱۷، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ هم نشان دادند بیشتر مشتریان خرد در CFD زیان میکنند. در مارس و آوریل ۲۰۲۰، مشتریان خرد در نمونهٔ ۱۳ ارائهدهنده بیش از ۷۷۴ میلیون دلار استرالیا زیان خالص داشتند. بیش از ۱۵٬۰۰۰ حساب هم به ماندهٔ منفی رسید، یعنی زیان از کل موجودی حساب فراتر رفت؛ مجموع این بدهیها ۱۰٫۹ میلیون دلار استرالیا بود. یکی از پاسخهای ناظر، محدود کردن اهرم بود. [S1,S2]
مهم
سقف اهرم جای ریسک هر معامله را نمیگیرد
ایاسآیسی در اکتبر ۲۰۲۰ با دستور مداخلهٔ محصول، اهرم CFD مشتری خرد در استرالیا را محدود کرد: ۳۰:۱ برای جفتارزهای اصلی، ۲۰:۱ برای جفتارزهای فرعی، طلا و شاخصهای اصلی سهام، ۱۰:۱ برای سایر کالاها و شاخصهای فرعی، ۵:۱ برای سهام و ۲:۱ برای رمزارز، با اجرا از ۲۹ مارس ۲۰۲۱. این ارقام هماناند که دستور هنگام صدور تعیین کرد و ممکن است بعداً تمدید یا تغییر کرده باشند؛ پیش از اتکا، آخرین وضعیت را در وبسایت ایاسآیسی ببینید. چنین سقفی فقط میگوید پوزیشن چقدر میتواند بزرگ باشد؛ مبلغی را که با اجرای حد ضرر از دست میدهید، خود شما تعیین میکنید.
این قاعده کجا به کارتان نمیآید و چه محدودیتی دارد؟
قانون ۱ درصد شرایط شما را نمیشناسد. هدف، سبک، تحمل افت و ابزار معامله را در نظر نمیگیرد و فقط یک سقف عددی میدهد. رعایتش نه سود را تضمین میکند و نه امنیت حساب را؛ فقط اندازهٔ هر زیان برنامهریزیشده را محدود میکند. بخشی از ریسک قابلکنترل است و بخشی نیست. اندازهٔ پوزیشن و جای حد ضرر دست شماست. لغزش و شکاف قیمت دست شما نیست و هیچ درصدی آن را حذف نمیکند، فقط اثرش را کوچکتر نگه میدارد. عدد ۱ درصد وقتی معنا دارد که حد ضرر جای منطقی داشته باشد. اگر حد ضرر را فقط برای جا شدن در سقف نزدیک بگذارید، ممکن است با نوسان عادی قیمت اجرا شود و ضررهای کوچک پشتسرهم بسازد. ریسک واقعی به ساختار هزینه هم بستگی دارد: کارمزد و اسپرد جدا از حرکت قیمت از حساب کم میشوند. گام بعد این است که درصد ریسک را همراه با قاعدهٔ ورود، خروج و حداکثر معاملههای همزمان در یک طرح معاملاتی بنویسید تا تصمیم دربارهٔ آن پیش از باز شدن پوزیشن گرفته شود، نه وسط آن. [S2]
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
با حساب کوچک چقدر ریسک کنم؟
فرق قانون ۱ درصد و ۲ درصد چیست؟
اگر فاصلهٔ حد ضرر زیاد باشد و قرارداد کامل از ریسک مجاز بیشتر شود، چه کنم؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.