تعریف دقیق
صندوق بینالمللی پول رژیمهای ارزی را از تثبیت سخت تا شناور آزاد طبقهبندی میکند. در یک سر طیف، کشورهای بی پول ملی جداگانه یا دارای هیئت پولی (Currency Board) هستند؛ پس از آن تثبیت متعارف که نرخ را حول یک نرخ مرکزی در باند باریکی نگه میدارد.
سازوکار دفاع ساده است: بانک مرکزی متعهد میشود در مرز باند، ارز لنگر را بخرد یا بفروشد. سازمان پولی هنگکنگ متعهد است دلار آمریکا را در ۷٫۷۵ دلار هنگکنگ بخرد و در ۷٫۸۵ بفروشد. بانک ملی دانمارک کرون را با نرخ مرکزی ۷۴۶٫۰۳۸ کرون برای ۱۰۰ یورو و باند ۲٫۲۵ درصدی در سازوکار ERM II نگه میدارد.
هزینهٔ این ثبات، استقلال سیاست پولی است. بر پایهٔ «سهگانهٔ ناممکن» در اقتصاد بینالملل، کشوری که نرخ ارز ثابت و جریان آزاد سرمایه دارد، نمیتواند همزمان نرخ بهرهای مستقل از کشور لنگر داشته باشد.
انواع رایج تثبیت
- هیئت پولی: پول ملی با پشتوانهٔ کامل ارز لنگر و نرخ تبدیل قانونی
- تثبیت متعارف: نرخ مرکزی با باند نوسان باریک
- تثبیت در باند افقی: باندی پهنتر حول نرخ مرکزی
- حداقل یا حداکثر نرخ: فقط یک سوی حرکت محدود میشود
نمونهٔ واقعی: پایان حداقل نرخ فرانک سوئیس
بانک ملی سوئیس چند سال حداقل نرخ ۱٫۲۰ فرانک برای هر یورو را اعمال میکرد و برای دفاع از آن ارز خارجی میخرید. در ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۱۵ این بانک اعلام کرد حداقل نرخ را کنار میگذارد و نرخ بهره را به منفی ۰٫۷۵ درصد رساند. فرانک در چند دقیقه بهشدت تقویت شد.
درس این رویداد برای معاملهگر این است که نوسان کم یک جفتارز تثبیتشده ریسک را حذف نمیکند، بلکه آن را در یک لحظهٔ نادر متمرکز میکند. شکست تثبیت میتواند گپ بزرگ بسازد و حد ضرر را با قیمتی بسیار دورتر اجرا کند.
اشتباه رایج: ثابت یعنی تغییرناپذیر
نرخ ثابت تعهد سیاستی است. وقتی فشار بازار از ذخایر یا ارادهٔ بانک مرکزی بیشتر شود، نرخ ممکن است با دیویلوشن، پهن کردن باند یا رها کردن کامل تغییر کند.
نرخ ارز ثابت را با تثبیت خزنده (Crawling Peg) هم یکی ندانید. در تثبیت خزنده، نرخ مرکزی طبق قاعدهای از پیش اعلامشده کمکم جابهجا میشود؛ در نرخ ثابت، سطح مرکزی ثابت میماند.
خلاصهٔ کاربردی
- در نرخ ثابت، بانک مرکزی ارز را در برابر لنگر در سطح یا باند معینی نگه میدارد.
- دفاع از نرخ با خرید و فروش ذخایر ارزی و تنظیم نرخ بهره انجام میشود.
- بهای ثبات، از دست رفتن سیاست پولی مستقل در شرایط آزادی سرمایه است.
- نوسان کم، ریسک شکست ناگهانی و گپ را از بین نمیبرد.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
آیا روی جفتارزهای تثبیتشده هم میشود معامله کرد؟
در بسیاری از پلتفرمها نماد آنها هست، اما نوسان روزانهٔ کم معمولاً با اسپرد نسبی بالاتر همراه است و ریسک اصلی، تغییر ناگهانی سیاست ارزی است.
تفاوت نرخ ثابت و شناور مدیریتشده چیست؟
در نرخ ثابت، سطح یا باند مشخص و اعلامشده است. در شناور مدیریتشده، بازار نرخ را تعیین میکند و بانک مرکزی فقط گاهی برای کم کردن نوسان مداخله میکند.
منابع
- IMF — Classification of Exchange Rate Arrangements and Monetary Policy Frameworksطبقهبندی رژیمهای ارزی کشورها از تثبیت سخت تا شناور آزاد.
- Hong Kong Monetary Authority — Refinements to the Operation of the Linked Exchange Rate System (18 May 2005)تعهد خرید دلار آمریکا در ۷٫۷۵ و فروش آن در ۷٫۸۵ دلار هنگکنگ.
- Danmarks Nationalbank — Questions regarding fixed exchange rate policyنرخ مرکزی ۷۴۶٫۰۳۸ کرون برای ۱۰۰ یورو و باند ۲٫۲۵ درصدی کرون در ERM II.
- Swiss National Bank — Press release, 15 January 2015: SNB discontinues minimum exchange rate and lowers interest rate to -0.75%SNB حداقل نرخ ۱٫۲۰ فرانک در برابر یورو را که در سپتامبر ۲۰۱۱ و در دورهٔ ارزشگذاری بیش از حد فرانک برقرار کرده بود، کنار گذاشت و همزمان بهرهٔ حسابهای جاری بالاتر از آستانه را به منفی ۰٫۷۵ درصد رساند.
- BIS — Thomas Jordan: The rationale for discontinuing the minimum exchange rate and lowering interest ratesکنار گذاشتن حداقل نرخ ۱٫۲۰ فرانک برای یورو و کاهش نرخ بهره توسط بانک ملی سوییس در ژانویهٔ ۲۰۱۵ را تأیید میکند.