تعریف دقیق
در فارکس هر نرخ ارز به شکل یک جفتارز نوشته میشود. ارز اول ارز پایه و ارز دوم ارز مظنه است و عدد نشان میدهد برای خرید یک واحد ارز پایه چند واحد ارز مظنه لازم است. وقتی EURUSD بالا میرود، یورو در برابر دلار ارزش پیدا کرده و همزمان دلار در برابر یورو ارزش از دست داده است.
بانک مرکزی اروپا در توضیح نقش نرخ ارز یادآوری میکند که نرخ ارز بر قیمت کالاهای وارداتی، رقابتپذیری صادرکنندگان و در نتیجه بر تورم اثر میگذارد. این بانک هر روز کاری نرخهای مرجع یورو را منتشر میکند، اما آن نرخها برای اطلاعرسانیاند و نرخ معاملهٔ بازار نیستند. نرخ واقعی معامله در بازار فرابورس از برخورد سفارشهای بانکها، صندوقها و شرکتها شکل میگیرد.
دو تمایز کاربردی وجود دارد. نرخ اسمی همان عددی است که روی نمودار میبینید؛ نرخ حقیقی آن را با سطح قیمتها در دو کشور تعدیل میکند و قدرت خرید را میسنجد. شیوهٔ تعیین نرخ هم در همهٔ کشورها یکسان نیست: صندوق بینالمللی پول رژیمهای ارزی را از تثبیت سخت تا شناور آزاد طبقهبندی میکند.
مثال فرضی: یک نرخ، دو طرف ماجرا
فرض کنید EURUSD از ۱٫۱۰۰۰ به ۱٫۱۲۲۰ برسد. یورو در برابر دلار حدود ۲ درصد گرانتر شده است، چون ۰٫۰۲۲ تقسیم بر ۱٫۱۰ برابر ۰٫۰۲ است. شرکتی آمریکایی که کالایی به ارزش ۱ میلیون یورو از اروپا میخرد، اکنون بهجای ۱٫۱۰ میلیون دلار باید ۱٫۱۲۲ میلیون دلار بپردازد.
از نگاه صادرکنندهٔ اروپایی همین تغییر یعنی کالایش برای خریدار آمریکایی گرانتر شده است. معاملهگری هم که روی این جفتارز موضع دارد، سود یا زیانش را از همین تغییر میگیرد. اعداد فرضیاند و فقط سازوکار را نشان میدهند.
اشتباه رایج: «عدد بزرگتر یعنی ارز قویتر»
اینکه نرخ یک جفتارز صدها واحد و نرخ جفتارز دیگری نزدیک یک باشد، چیزی دربارهٔ قدرت آن ارزها نمیگوید؛ فقط واحد شمارش پولها فرق دارد. آنچه اهمیت دارد تغییر نرخ در طول زمان است، نه اندازهٔ خود عدد.
اشتباه دیگر یکی دانستن نرخ ارز با نرخ تبدیل صرافی یا کارت بانکی است. این نرخها معمولاً اسپرد و کارمزد را هم در خود دارند و با نرخ میانبازار فرق میکنند.
خلاصهٔ کاربردی
- نرخ ارز قیمت یک ارز بر حسب ارز دیگر است و به شکل جفتارز نوشته میشود.
- بالا رفتن نرخ یعنی تقویت ارز پایه و تضعیف ارز مظنه.
- نرخ بهره، تورم، تراز تجاری و احساسات ریسک بر نرخ ارز اثر دارند.
- نرخ مرجع بانک مرکزی برای اطلاع است و نرخ معامله نیست.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
نرخ ارز در فارکس چطور تعیین میشود؟
در ارزهای شناور، نرخ از برآیند عرضه و تقاضای شرکتکنندگان بازار شکل میگیرد و هیچ نهاد واحدی آن را اعلام نمیکند. در کشورهایی که نرخ را تثبیت کردهاند، بانک مرکزی با خرید و فروش ارز نرخ را در محدودهٔ اعلامشده نگه میدارد.
نرخ ارز اسمی و حقیقی چه فرقی دارند؟
نرخ اسمی همان قیمت روی نمودار است. نرخ حقیقی آن را با تفاوت سطح قیمتها در دو کشور تعدیل میکند و نشان میدهد کالاهای یک کشور در عمل چقدر گرانتر یا ارزانتر از کشور دیگر شدهاند.
منابع
- European Central Bank — What is the role of exchange rates? (Explainer)اثر نرخ ارز بر قیمت واردات، رقابتپذیری و تورم از نگاه بانک مرکزی اروپا.
- IMF — Classification of Exchange Rate Arrangements and Monetary Policy Frameworksطبقهبندی رژیمهای ارزی کشورها از تثبیت سخت تا شناور آزاد.
- Kathy Lien, Day Trading and Swing Trading the Currency Market, 3rd ed. (2015)نامهای رایج جفتارزها، نرخهای کراس و رفتار ارزها در برابر دادههای اقتصادی.