تریدپدیادانشنامهٔ تریدآکا
فارکس‌پدیا · اقتصاد کلان و تحلیل بنیادی

مداخلهٔ بانک مرکزی (Central Bank Intervention) چیست؟ (Central Bank Intervention)

مداخلهٔ بانک مرکزی (Central Bank Intervention) خرید یا فروش مستقیم ارز توسط بانک مرکزی یا وزارت دارایی در بازار است تا جلوی نوسان بی‌نظم گرفته شود یا نرخ ارز ملی در جهت مطلوب سیاست‌گذار حرکت کند.

به‌روزرسانی: نام‌های دیگر: Central Bank Intervention، FX Intervention، Currency Intervention، مداخلهٔ ارزی، دخالت بانک مرکزی، مداخله در بازار ارز
نام انگلیسی
Central Bank Intervention
بخش
فارکس‌پدیا
موضوع
اقتصاد کلان و تحلیل بنیادی

تعریف دقیق

برای حمایت از ارز ضعیف، مقام پولی از ذخایر خارجی‌اش ارز خارجی می‌فروشد و ارز ملی می‌خرد. برای مهار ارز بیش از حد قوی، ارز ملی تازه می‌فروشد و ارز خارجی به ذخایرش اضافه می‌کند. در ژاپن تصمیم مداخله با وزارت دارایی است و بانک ژاپن آن را اجرا می‌کند.

طبق مطالعهٔ BIS دربارهٔ مداخلهٔ ارزی، بسیاری از بانک‌های مرکزی اثر مداخله بر نقدینگی داخلی را خنثی (Sterilize) می‌کنند؛ یعنی با عملیات بازار باز جلوی تغییر پایهٔ پولی را می‌گیرند تا نرخ بهرهٔ داخلی از هدفش دور نشود. مداخلهٔ خنثی‌نشده اثر قوی‌تری دارد، چون عرضهٔ پول را هم تغییر می‌دهد.

نمونهٔ نزدیک، مداخلهٔ ژاپن در ۲۰۲۴ است: به گزارش CNBC، وزارت دارایی ژاپن تأیید کرد که در آوریل و مه آن سال حدود ۶۲ میلیارد دلار برای حمایت از ین خرج کرده است. مداخلهٔ سپتامبر ۲۰۲۲ هم نخستین خرید ین پس از ۱۹۹۸ بود.

شکل‌های رایج مداخله

  • مداخلهٔ کلامی: هشدار مقام‌ها دربارهٔ «حرکت‌های بیش از حد»
  • مداخلهٔ واقعی یک‌جانبه با ذخایر یک کشور
  • مداخلهٔ هماهنگ چند بانک مرکزی، که کمیاب‌تر است

مثال فرضی: سقف نانوشته

ارز کشوری فرضی در چند هفته به شدت ضعیف شده و مقام‌ها پیاپی از «نوسان بی‌دلیل» سخن می‌گویند. روزی ناگهان ارز ملی در چند دقیقه چند درصد تقویت می‌شود؛ بعدها آمار رسمی نشان می‌دهد مداخله انجام شده بود.

اگر اختلاف نرخ بهره که عامل اصلی ضعف بود سر جایش بماند، اثر مداخله می‌تواند در هفته‌های بعد کم‌رنگ شود.

اشتباه رایج: مداخله را تغییر سیاست پولی دانستن

مداخله ابزار بازار ارز است و اگر خنثی شود، نرخ بهره را تغییر نمی‌دهد. وقتی عامل بنیادی، مثل اختلاف نرخ بهره، پابرجا باشد، مداخله بیشتر سرعت حرکت را کم می‌کند تا جهت آن را عوض کند.

مداخله را با تثبیت نرخ ارز هم یکی ندانید؛ در نظام شناور مداخله گاه‌به‌گاه است، اما در نرخ تثبیت‌شده دفاع از نرخ تعهد دائمی است.

خلاصهٔ کاربردی

  • مداخله یعنی خرید یا فروش مستقیم ارز توسط مقام پولی.
  • بیشتر مداخله‌ها خنثی می‌شوند تا نرخ بهرهٔ داخلی تغییر نکند.
  • ژاپن در آوریل و مه ۲۰۲۴ حدود ۶۲ میلیارد دلار برای حمایت از ین خرج کرد.
  • بدون تغییر عامل بنیادی، اثر مداخله ممکن است موقت باشد.

اصطلاحات مرتبط

برای یادگیری عمیق‌تر

پرسش‌های رایج

آیا مداخله از قبل اعلام می‌شود؟

معمولاً نه. مقام‌ها پیش از آن هشدار کلامی می‌دهند، اما خود مداخله اغلب بی‌اعلام انجام و بعداً در آمار رسمی تأیید می‌شود.

معامله‌گر خرد در روز مداخله با چه ریسکی روبه‌روست؟

حرکت چنددرصدی در چند دقیقه، اسپرد پهن و لغزش قیمت در اجرای حد ضرر؛ اندازهٔ پوزیشن باید این شکاف را تحمل کند.

منابع

  1. BIS Papers No 24 — Foreign exchange market intervention in emerging markets (2005)روش‌ها و تاکتیک‌های مداخلهٔ ارزی بانک‌های مرکزی و خنثی‌سازی اثر آن بر نقدینگی داخلی.
  2. Wikipedia — Sterilization (economics)مداخلهٔ خنثی‌شده: بانک مرکزی اثر خرید یا فروش ارز بر پایهٔ پولی را با عملیات بازار باز جبران می‌کند.
  3. NBC Washington (CNBC) — Japan confirms first currency intervention since 2022 with $62 billion in spendingوزارت دارایی ژاپن تأیید کرد که در آوریل و مه ۲۰۲۴ حدود ۶۲ میلیارد دلار برای حمایت از ین خرج کرده است.
  4. KVIA (CNN Business) — Japan intervenes to prop up the yen for first time in 24 yearsمداخلهٔ ژاپن برای حمایت از ین در سپتامبر ۲۰۲۲ و نخستین بودنش پس از ۱۹۹۸ را تأیید می‌کند.
  5. BabyPips Forexpedia — Central Bank Interventionمداخله یعنی خرید یا فروش ارز توسط بانک مرکزی برای اثر گذاشتن بر نرخ ارز.
دوره‌های آموزش تریدآکا

دورهٔ بعدی یادگیری‌ات را پیدا کن

دوره‌ها را ببین، سبک‌ها را مقایسه کن و آموزش مناسب خودت را انتخاب کن.

مشاهده همه دوره‌ها
ادامهٔ مسیر تو

قدم بعدی را انتخاب کن

مسیر یادگیریت را پیدا کن

راهنمای شروع، انتخاب سبک و ترتیب یادگیری دوره‌ها را متناسب با هدفت ببین.

دیدن مسیر یادگیری

سبک معامله‌گریت را بشناس

با تست Trader DNA، الگوی تصمیم‌گیری و سبک‌های نزدیک‌تر به خودت را بشناس.

شناخت DNA معاملاتی

مقایسهٔ پلن‌ها

پوشش دوره‌ها و شرایط اشتراک طلایی و الماس را کنار هم مقایسه کن.