تعریف دقیق
این فرضیه با نام یوجین فاما، اقتصاددان دانشگاه شیکاگو، شناخته میشود. فاما در مقالهٔ مروری مشهورش در ۱۹۷۰ کارایی بازار را بر پایهٔ نوع اطلاعاتی که در قیمت منعکس میشود به سه شکل تقسیم کرد و در ۲۰۱۳ همراه با لارس پیتر هانسن و رابرت شیلر جایزهٔ نوبل اقتصاد را برای تحلیل تجربی قیمت داراییها گرفت.
در شکل ضعیف، قیمت همهٔ اطلاعات قیمت و حجم گذشته را در خود دارد، پس الگوهای نمودار بهتنهایی برتری پایدار نمیدهند. در شکل نیمهقوی، همهٔ اطلاعات عمومی، از گزارشهای مالی تا دادههای اقتصادی، سریع در قیمت جذب میشود و تحلیل اطلاعات عمومی هم کافی نیست. در شکل قوی حتی اطلاعات غیرعمومی در قیمت هست؛ شکلی که کمتر کسی آن را کاملاً میپذیرد.
آکادمی سلطنتی علوم سوئد در اعلام همان جایزه جمعبندی روشنی داد: قیمت سهام و اوراق قرضه را برای چند روز یا چند هفتهٔ آینده نمیشود پیشبینی کرد، اما مسیر کلی آنها در بازههای طولانیتر، مثل سه تا پنج سال، تا حدی پیشبینیپذیر است.
سه شکل کارایی بازار
- ضعیف: اطلاعات قیمت و حجم گذشته در قیمت فعلی هست
- نیمهقوی: همهٔ اطلاعات عمومی سریع در قیمت جذب میشود
- قوی: حتی اطلاعات غیرعمومی هم در قیمت منعکس است
مثال فرضی: دادهٔ اشتغال و چند ثانیهٔ اول
دادهٔ اشتغال آمریکا بسیار بهتر از پیشبینی منتشر میشود. در چند ثانیهٔ اول، الگوریتمها و معاملهگران حرفهای عدد را خواندهاند و دلار در برابر ین بالا رفته است. معاملهگری که چند دقیقه بعد خبر را در شبکههای اجتماعی میبیند و با همان اطلاعات وارد میشود، با قیمتی معامله میکند که خبر را تا حد زیادی در خود دارد. این تصویر همان شکل نیمهقوی است.
اما اگر در ساعتهای بعد بازار بخشی از حرکت را پس بدهد یا آن را ادامه دهد، هواداران مالی رفتاری میگویند واکنش بیش از حد یا کمتر از حد بوده و کارایی کامل نبوده است.
اشتباه رایج: «کارا یعنی قیمت همیشه درست است»
EMH نمیگوید قیمت همیشه با ارزش ذاتی برابر است یا حباب رخ نمیدهد؛ میگوید پیشبینی نظاممند خطای قیمت با اطلاعات در دسترس دشوار است. اشتباه دیگر این است که بازار را یا کاملاً کارا یا کاملاً ناکارا بدانیم؛ کارایی درجه دارد و میزانش میان بازارها و دورهها فرق میکند.
خلاصهٔ کاربردی
- EMH میگوید قیمت اطلاعات در دسترس را منعکس میکند.
- سه شکل ضعیف، نیمهقوی و قوی بر پایهٔ نوع اطلاعات تعریف شدهاند.
- پیشبینی کوتاهمدت دشوار است، اما مسیر بلندمدت تا حدی پیشبینیپذیر است.
- هر روشی که برتری ادعا میکند باید پس از کسر هزینه و تعدیل ریسک آزموده شود.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
اگر بازار کارا باشد، تحلیل تکنیکال بیفایده است؟
طبق شکل ضعیف، تحلیلی که فقط بر قیمت گذشته تکیه دارد برتری پایدار نمیدهد. بسیاری از معاملهگران این را نمیپذیرند و از تحلیل برای مدیریت ریسک و زمانبندی استفاده میکنند؛ داوری نهایی با آزمون دقیق روش پس از کسر هزینههاست.
بازار فارکس کاراست؟
بازار ارزهای اصلی بسیار پرنقدشونده است و دادههای اقتصادی در آن خیلی سریع قیمتگذاری میشوند. با این حال، پژوهشگران دربارهٔ اندازهٔ کارایی آن همنظر نیستند و بحث میان هواداران EMH و مالی رفتاری همچنان ادامه دارد.
منابع
- NobelPrize.org — The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2013جایزهٔ ۲۰۱۳ به یوجین فاما، لارس پیتر هانسن و رابرت شیلر برای تحلیل تجربی قیمت داراییها.
- Royal Swedish Academy of Sciences — The Prize in Economic Sciences 2013قیمت سهام و اوراق قرضه در چند روز یا چند هفته پیشبینیپذیر نیست، اما مسیر کلی آن در بازههای طولانیتر مثل سه تا پنج سال تا حدی پیشبینیپذیر است.
- Britannica Money — Are markets efficient? How Eugene Fama kicked off a controversyفرضیهٔ بازار کارا، سه شکل ضعیف، نیمهقوی و قوی در کار فاما و نقدهای مالی رفتاری.