تعریف دقیق
پایهٔ نظری آربیتراژ قانون قیمت واحد است: یک دارایی یکسان نباید همزمان در دو جا دو قیمت داشته باشد. اگر داشته باشد، آربیتراژگر ارزانتر را میخرد و گرانتر را میفروشد و همین کار اختلاف را از بین میبرد. به همین دلیل آربیتراژ سازوکاری است که قیمتها را در بازارهای مختلف به هم نزدیک نگه میدارد.
شلایفر و ویشنی (۱۹۹۷) در مقالهٔ مشهور «محدودیتهای آربیتراژ» نشان دادند که آربیتراژ در دنیای واقعی همیشه بیخطر نیست. آربیتراژگران سرمایهٔ محدود دارند و اگر اختلاف قیمت پیش از بسته شدن بزرگتر شود، ممکن است مجبور شوند با زیان خارج شوند. همین محدودیت توضیح میدهد چرا برخی اختلاف قیمتها مدتها باقی میمانند.
در بازار ارز، اختلاف قیمتها معمولاً بسیار کوچک و کوتاهمدتاند و شرکتهای مجهز به سامانههای پرسرعت در کسری از ثانیه آنها را از بین میبرند. برای معاملهگر خرد، هزینهٔ اسپرد، کمیسیون و تأخیر اجرا اغلب از خود اختلاف بیشتر است.
مثال: اختلاف قیمت یک دارایی در دو بازار
فرض کنید طلا در یک لحظه در بازار آتی کمی گرانتر از قیمت نقدی همان مقدار بهاضافهٔ هزینهٔ نگهداری تا سررسید معامله شود. آربیتراژگر میتواند طلای نقدی بخرد و قرارداد آتی بفروشد و تا سررسید صبر کند تا دو قیمت به هم برسند.
اما در عمل او باید هزینهٔ تأمین مالی، کارمزد، شرایط تحویل و ریسک کمبود وثیقهٔ معامله را حساب کند. اگر همهٔ این هزینهها از اختلاف بیشتر باشد، فرصتی که روی کاغذ دیده میشد در واقعیت وجود ندارد.
اشتباه رایج: آربیتراژ را همیشه بیخطر دانستن
آربیتراژ خالص در تئوری بیخطر است، اما در عمل با ریسک اجرا، ریسک طرف معامله و ریسک بزرگتر شدن اختلاف همراه است. بسیاری از ابزارهایی که «ربات آربیتراژ بیزیان» تبلیغ میکنند همین هزینهها و تأخیرها را نادیده میگیرند.
آربیتراژ را با سفتهبازی هم یکی نگیرید. سفتهباز روی جهت قیمت شرط میبندد؛ آربیتراژگر دو طرف را همزمان میگیرد تا به جهت بازار وابسته نباشد. آربیتراژ آماری حالتی میانی است که بر رابطهٔ آماری تکیه دارد، نه همارزی کامل.
خلاصهٔ کاربردی
- آربیتراژ از اختلاف قیمت یک دارایی یا معادل آن بهره میگیرد.
- قانون قیمت واحد پایهٔ نظری آن است.
- محدودیت سرمایه و هزینهها آربیتراژ واقعی را پرخطر میکند.
- در فارکس، اختلافها بسیار کوچک و کوتاهعمرند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
تمرین کن
پرسشهای رایج
آیا معاملهگر خرد میتواند آربیتراژ کند؟
در بازار ارز، اختلافها معمولاً کوچکتر از هزینهٔ اجرای حساب خرد است و با سرعت بسیار زیاد از بین میروند. فرصتهای ظاهری اغلب نتیجهٔ تأخیر قیمت در پلتفرماند و ممکن است در اجرا وجود نداشته باشند.
چرا اختلاف قیمتها گاهی مدتها باقی میماند؟
طبق پژوهش شلایفر و ویشنی، آربیتراژگران با محدودیت سرمایه و ریسک بزرگتر شدن اختلاف روبهرو هستند. وقتی این ریسک زیاد باشد، سرمایهٔ کافی برای بستن اختلاف وارد نمیشود.
منابع
- Shleifer & Vishny (1997), The Limits of Arbitrage, Journal of Finance 52(1)نشان میدهد محدودیت سرمایه و ریسک بزرگتر شدن اختلاف قیمت، آربیتراژ واقعی را پرخطر و ناقص میکند.
- Lamont & Thaler (2003), Anomalies: The Law of One Price in Financial Markets, Journal of Economic Perspectives 17(4)نمونههایی از نقض قانون قیمت واحد و دلایل باقی ماندن آنها.