رگولاتوری بروکر چیست؟ مجوز، نهاد ناظر و پوشش جبران خسارت
برندی که شمارهٔ مجوز اروپایی در پاورقی سایتش دارد، ممکن است قرارداد شما را با شرکت دیگری از همان گروه ببندد. این مقاله نشان میدهد مجوز دقیقاً چه تکلیفهایی برای بروکر میآورد، پوشش جبران خسارت تا کجا میرسد و چطور میتوانید وضعیت یک شرکت را خودتان در رجیستر نهاد ناظر بررسی کنید.
این مقاله ستون خوشهٔ رگولاتوری است: اگر تازه شروع کردهاید از تعریف و استعلام بخوانید، و اگر دنبال سقفها و پوششها هستید به جدول تطبیقی بروید.
در یک نگاه
- مجوز فهرست الزام است، نه تضمین سود
- سقف اهرم فقط یکی از پنج جزء بسته است
- پوشش جبران خسارت به موجودیت طرف قرارداد بسته است
- پاسپورت اروپایی مجوز تازه نمیسازد
- شمارهٔ مجوز پاورقی ممکن است قرارداد شما نباشد
رگولاتوری بروکر چیست؟
رگولاتوری بروکر یعنی نظارت یک نهاد ناظر رسمی بر شرکتی که به آن مجوز داده است. تکلیفهای بروکر دارای مجوز به حوزهٔ صادرکننده بستگی دارد؛ در حوزههایی مثل اتحادیهٔ اروپا، بریتانیا و استرالیا این تکلیفها شامل تفکیک وجوه، سقف اهرم مشتری خرد و مرجع مشخص شکایت است. این مجوز سودی را تضمین نمیکند و فقط چارچوب الزامها را تعیین میکند.
مجوز را بهتر است یک قرارداد اجرایی ببینید تا یک برچسب. نهاد ناظر پیش از صدور، سرمایهٔ حداقلی شرکت، صلاحیت مدیران و ساختار نگهداری وجوه را میسنجد. پس از صدور هم تکلیفهای پیوستهای بر شرکت میگذارد: تفکیک پول مشتری از پول شرکت، طبقهبندی هر مشتری به خرد یا حرفهای، سقف اهرم و بستن اجباری برای مشتری خرد، حفاظت از موجودی منفی، هشدار ریسک استاندارد و گزارشدهی دورهای.
خروجی این سازوکار برای شما دو چیز است. اولی رجیستر عمومی است که هر کسی میتواند وضعیت مجوز را در آن استعلام کند. دومی زنجیرهٔ جبران است: داور مالی برای اختلاف و طرح جبران خسارت برای ورشکستگی، با سقف و شرایطی که در هر حوزهٔ قضایی فرق میکند. این قاعدهها در بازار فارکس و بازار قرارداد مابهالتفاوت (CFD) بیشترین کاربرد را دارند.
رگوله چیست و با رگولاتور چه فرقی دارد؟
رگولاتور خود نهاد ناظر است، یعنی سازمانی که مجوز صادر میکند و بر رفتار دارندهٔ مجوز نظارت دارد. رگوله صفت شرکتی است که از آن نهاد مجوز گرفته و زیر نظارتش کار میکند. پس جملهٔ «این بروکر رگولاتوری دارد» دقیق نیست؛ درستش این است که بروکر از یک رگولاتور مشخص مجوز دارد.
همین تفکیک پرسش اصلی را هم عوض میکند. بهجای «رگوله است یا نه» سه پرسش بپرسید: کدام نهاد ناظر، کدام موجودیت حقوقی و کدام تکلیفها. پاسخ هر سه را باید در متن قرارداد و رجیستر خود نهاد پیدا کرد، نه در صفحهٔ تبلیغاتی سایت.
این مقاله را از کجا بخوانید؟
هر بخش این مقاله خودبسنده نوشته شده تا بتوانید مستقیم سراغ بخشی بروید که لازم دارید. اگر تازه با این موضوع روبهرو شدهاید، به همین ترتیب جلو بروید:
- تعریف و اهمیت: معنای مجوز، و اینکه چه ریسکی را مهار میکند و چه ریسکی را نه.
- نهادهای ناظر و جدول تطبیقی: نام نهادها، کشورشان و الزامهای هر حوزه همراه با مرجع مصوبه.
- سازوکار حمایت از مشتری: بستهٔ مشتری خرد، مداخلهٔ محصول، طبقهبندی مشتری، تفکیک وجوه و جبران خسارت.
- کار عملی: استعلام مجوز، شناختن شرکت بدل و پیدا کردن موجودیت طرف قرارداد.
- زمینهٔ ایران و موضوعهای مرتبط: لایههای حقوقی قرارداد کاربر ایرانی و مقالههای مرتبط.
اگر حساب باز کردهاید و فقط میخواهید بدانید قراردادتان زیر کدام چتر است، از بخش «کدام موجودیت طرف قرارداد شماست؟» شروع کنید و بعد سراغ استعلام مجوز بروید.
چرا رگولاتوری برای معاملهگر مهم است؟
رایجترین خطا این است که مجوز را سپر زیان بدانید. مجوز ریسک بازار را حذف نمیکند؛ ریسک رفتار بروکر و ریسک نگهداری وجوه را مهار میکند. آمار خود نهادهای ناظر این مرز را روشن نشان میدهد: به گفتهٔ نهاد ناظر استرالیا (ASIC)، ۶۸ درصد سرمایهگذاران خرد قرارداد مابهالتفاوت در سال مالی ۲۰۲۴ زیان کردند، آن هم در بازاری که ناشرانش مجوز داشتند.
ارزش مجوز در جای دیگری است. وقتی بروکر قاعدهای را زیر پا میگذارد، مرجعی هست که بتوان سراغش رفت. وقتی شرکت ورشکسته میشود، پول مشتری قرار است جدا از دارایی شرکت مانده باشد. وقتی سقف اهرم یا بستن اجباری اجرا نمیشود، تخلف قابل پیگیری است. هیچکدام از اینها دربارهٔ جهت قیمت چیزی نمیگوید، ولی همه دربارهٔ رفتار طرف مقابل شما در معاملهگری حرف میزنند.
نبود مجوز هم پیامد مشخصی دارد. نهاد ناظر بریتانیا (FCA) تصریح میکند اگر با شرکت بدون مجوز معامله کنید، در صورت شکایت زیر پوشش سرویس داور مالی نخواهید بود. یعنی همان مرجعی که اختلاف را بیرون از دادگاه بررسی میکند، از دسترس شما بیرون میرود.
نکته
مجوز چه چیزی را تعیین نمیکند
مجوز کیفیت اجرای سفارش، سرعت برداشت و نتیجهٔ معاملات شما را تعیین نمیکند. رجیستر عمومی فقط وضعیت مجوز را نشان میدهد و این مقولهها را باید جداگانه سنجید.
نهادهای ناظر مشهور کداماند و در کدام کشورند؟
نام چند نهاد در تقریباً هر بحثی دربارهٔ بروکر تکرار میشود. هر کدام در حوزهٔ قضایی خودش اختیار دارد و نقشش با بقیه یکی نیست:
- ESMA · اتحادیهٔ اروپا: نهاد ناظر بازارهای اوراق بهادار اروپا. مجوز را نهاد ملی کشور عضو صادر میکند، اما ESMA بستهٔ مداخلهٔ محصول قرارداد مابهالتفاوت را برای مشتری خرد در سطح اتحادیه وضع کرد و سقف اهرم را از ۳۰:۱ تا ۲:۱ پلکانی کرد.
- FCA · بریتانیا: همان محدودیتها را با قواعد PS19/18 از ۱ اوت ۲۰۱۹ دائمی کرد و رجیستر خدمات مالی بریتانیا را نگه میدارد.
- CySEC · قبرس: نهاد ناظر قبرس، یکی از کشورهای عضو اتحادیه؛ صندوق جبران سرمایهگذار این کشور سقف غرامت هر ادعا را کمترینِ ۹۰٪ ادعا و ۲۰٬۰۰۰ یورو گذاشته است.
- ASIC · استرالیا: در ۲۰۲۲ دستور مداخلهٔ محصول قرارداد مابهالتفاوت را تا ۲۳ مه ۲۰۲۷ تمدید کرد؛ وضعیت پس از این تاریخ را در سایت ASIC ببینید.
- CFTC · آمریکا: کمیسیون معاملات آتی کالا؛ شرکتی که میخواهد طرف قرارداد فارکس خرد باشد باید نزد آن ثبت شود و حداقل سرمایهٔ خالص مقرر را داشته باشد.
- NFA · آمریکا: انجمن ملی آتی؛ پایگاه BASIC این انجمن وضعیت ثبت، عضویت و سابقهٔ انضباطی شرکتها را نشان میدهد. [S1,S2,S3,S5,S6,S4]
پیمایش سازمان بینالمللی کمیسیونهای اوراق بهادار (IOSCO) نشان میدهد سقف اهرم یا حداقل مارجین در چند حوزه اجرا شده است، از جمله آمریکا، لهستان، هنگکنگ، سنگاپور، ترکیه و ژاپن. عددها فرق میکنند، ولی منطق یکی است: محدود کردن اندازهٔ زیانی که مشتری خرد میتواند در یک حساب بسازد.
این بخش فقط جای هر نهاد را در ساختار رگولاتوری بروکر نشان میدهد. معرفی تفصیلی تکتک نهادها، دامنهٔ اختیار و سابقهشان موضوع مقالهٔ جداگانهای دربارهٔ نهادهای ناظر است.
درجهٔ یک و دو چیست و رسمی است؟
در بسیاری از مقایسهها نهادهای ناظر به «درجهٔ یک» و «درجهٔ دو» تقسیم میشوند. در اسناد رسمی همین نهادها، که در این مقاله به آنها ارجاع شده، چنین رتبهبندیای دیده نمیشود؛ این برچسب ساختهٔ مقایسههای تجاری است.
اگر میخواهید دو حوزه را مقایسه کنید، بهجای برچسب درجه، معیارهای قابل سنجش را کنار هم بگذارید: سقف اهرم مشتری خرد، حفاظت از موجودی منفی، سقف و شرط طرح جبران، مرجع رسیدگی به اختلاف و دسترسی به رجیستر عمومی. جدول بخش بعد از میان این معیارها سقف اهرم مشتری خرد و سقف و شرط طرح جبران را برای هر حوزه کنار هم میگذارد.
هر حوزه چه چیزی را الزام میکند؟
بهجای برچسب درجه، معیار را ببینید. جدول زیر پارامترهای هر حوزه را همانطور که در متن مصوبهٔ خود نهاد آمده میآورد، همراه با مرجع و تاریخ مصوبه:
پارامترهای اصلی رگولاتوری بروکر در حوزههای پرارجاع، هر مقدار کنار نام نهاد و مرجع مصوبه
| حوزه و نهاد | سقف اهرم یا ودیعهٔ مشتری خرد | پوشش یا پارامتر مالی | مرجع و تاریخ مصوبه یا اعتبار |
|---|---|---|---|
| اتحادیهٔ اروپا · ESMA | پلکانی از ۳۰:۱ تا ۲:۱ در بستهٔ ۲۰۱۸ | حفاظت از موجودی منفی بهازای هر حساب | بستهٔ مداخلهٔ محصول ESMA، تصویب ژوئن ۲۰۱۸، اجرا از ۱ اوت ۲۰۱۸؛ وضعیت اعتبار را در سایت ESMA ببینید |
| بریتانیا · FCA | همان پلکان، با اوراق دولتی ۳۰:۱ | FSCS تا ۸۵٬۰۰۰ پوند برای ورشکستگی از ۱ آوریل ۲۰۱۹ | سقف اهرم: PS19/18، اجرا از ۱ اوت ۲۰۱۹ · جبران: طرح FSCS، ورشکستگی از ۱ آوریل ۲۰۱۹ |
| قبرس · CySEC | — | کمترینِ ۹۰٪ ادعا و ۲۰٬۰۰۰ یورو، فقط خدمات درون اتحادیه | صندوق جبران سرمایهگذار قبرس، قانون ۱۴۴(I)/۲۰۰۷ |
| استرالیا · ASIC | ۳۰:۱ و ۲۰:۱ و ۱۰:۱ | اعتبار دستور تا ۲۳ مه ۲۰۲۷ | دستور مداخلهٔ محصول ASIC، تمدید ۲۰۲۲ |
| آمریکا · CFTC و NFA | ودیعهٔ ۲٪ ارز اصلی و ۵٪ سایر ارزها | سرمایهٔ خالص ۲۰ میلیون دلار بهعلاوهٔ ۵٪ مازاد بدهی خرد بر ۱۰ میلیون دلار | قاعدهٔ نهایی فارکس خرد CFTC، ۲۰۱۰ |
در خواندن این جدول سه نکته اهمیت دارد. نخست، معیارها ثابتاند و مقدارها با مصوبهٔ تازه عوض میشوند؛ به همین دلیل هر عدد کنار نام نهاد و مرجعش آمده است. عددی که بدون نام نهاد و تاریخ نقل شود، نمیگوید به کدام قرارداد مربوط است.
دوم، ردیفها همجنس نیستند. در اروپا، بریتانیا و استرالیا الزام اهرم بهصورت سقف نسبت بیان میشود و در بریتانیا و قبرس طرح جبران سرمایهگذار هم کنارش هست. در آمریکا همین الزام بهصورت درصد ودیعهٔ تضمین بیان میشود (ودیعهٔ ۲٪ معادل ۵۰:۱ است) و مقرره از سمت سرمایهٔ شرکت هم وارد شده است. ودیعهٔ تضمین درصدی از ارزش اسمی معامله است که باید کنار گذاشته شود و ارزش اسمی هم به حجم معامله بستگی دارد. همان قاعدهٔ CFTC تعیین دقیق سطوح در این دامنه و بازبینی دورهای آن را به NFA سپرده است. [S1,S5,S6,S2,S3]
سوم، اختلاف عددی بریتانیا با اروپا فقط در یک ردیف است. FCA سقف قرارداد مابهالتفاوت روی اوراق دولتی را ۳۰:۱ گذاشت، در حالی که ESMA آن را ۵:۱ تعیین کرده بود. در PS19/18، بقیهٔ پلکان FCA با بستهٔ ۲۰۱۸ ESMA یکسان بود. [S1,S2,S3,S5,S6]
مجوز بروکر با ثبت شرکت چه فرقی دارد؟
در پاورقی بسیاری از سایتها دو شماره کنار هم میآیند و شبیه هم به نظر میرسند: شمارهٔ ثبت شرکت و شمارهٔ مجوز. فرق این دو بنیادی است. ثبت شرکت یک فرایند اداری است که وجود حقوقی میسازد؛ شرکت نام، نشانی و شمارهٔ ثبت پیدا میکند، اما تکلیفهای نظارتی ویژهٔ خدمات مالی همراه آن نمیآید.
مجوز فعالیت چیز دیگری است. نهاد ناظر پیش از صدور، سرمایه و صلاحیت مدیران را میسنجد و پس از صدور نظارت پیوسته دارد: تفکیک وجوه، طبقهبندی مشتری، هشدار ریسک و گزارشدهی. شمارهٔ ثبت شرکت شمارهٔ مجوز فعالیت مالی نیست و تکلیفهای نظارتی مجوز، یعنی تفکیک وجوه، طبقهبندی مشتری و هشدار ریسک، را با خود نمیآورد.
خطای رایج دیگر، اعتماد به لوگوی نهاد ناظر در پایین صفحه است. لوگو یک ادعاست و تنها استعلام معتبر، جستوجوی نام و شمارهٔ مجوز در رجیستر خود نهاد است. خطای سوم این است که فقط وجود مجوز را چک کنید. مجوز دامنه دارد و باید شامل همان خدمتی باشد که به شما پیشنهاد شده؛ نهاد ناظر بریتانیا این بررسی را گام مستقلی در روش استعلام گذاشته است.
بسته مقرراتی مشتری خرد چند جزء دارد؟
بیشتر بحثها دربارهٔ بروکر رگوله به سقف اهرم ختم میشود، در حالی که سقف اهرم فقط یکی از ۵ جزء است. ESMA محدودیت قرارداد مابهالتفاوت برای مشتری خرد را با این اجزا تعریف کرد:
- سقف اهرم در زمان باز کردن پوزیشن، پلکانی بر حسب نوسان دارایی پایه.
- بستن اجباری پوزیشن در سطح مارجین معین، بهازای هر حساب.
- حفاظت از موجودی منفی، بهازای هر حساب.
- ممنوعیت مشوق برای جذب مشتری به معامله.
- هشدار ریسک استانداردشده.
پلکان اهرم بر حسب نوسان چیده شده است: ۳۰:۱ برای جفتارزهای اصلی؛ ۲۰:۱ برای جفتارزهای فرعی، طلا و شاخصهای اصلی؛ ۱۰:۱ برای کالاهای غیر از طلا و شاخصهای فرعی؛ ۵:۱ برای سهام تکی و ۲:۱ برای رمزارز. هرچه دارایی پرنوسانتر باشد، سقف اهرم پایینتر است. [S1,S2,S3,S5,S6]
بستن اجباری هم عدد مشخص دارد. قواعد FCA شرکت را موظف میکند وقتی وجه مشتری به ۵۰٪ مارجین لازم برای نگهداشتن پوزیشنهای باز برسد، پوزیشن را ببندد. این تکلیف شرکت است، نه اختیارش. سقف اهرم تعیین میکند با چه مارجینی وارد شوید، بستن اجباری تعیین میکند تا کجا در زیان بمانید و حفاظت از موجودی منفی مانع میشود زیان از موجودی حساب فراتر برود. مقایسهٔ دو بروکر فقط با سقف اهرم، بقیهٔ این زنجیره را نادیده میگیرد.
هشدار ریسک و درصد حسابهای زیانده چیست؟
درصدی که در هشدار ریسک بروکرهای بریتانیایی میبینید تزئینی نیست. قواعد FCA شرکت را موظف میکند درصد حسابهای مشتری خرد خودش را که زیان کردهاند در هشدار ریسک استاندارد اعلام کند. این درصد باید هر ۳ ماه یکبار و بر پایهٔ دورهٔ ۱۲ ماههٔ منتهی به تاریخ محاسبه بهروز شود.
دو قید روی این عدد هست. عدد مال همان شرکت است، نه میانگین صنعت؛ پس دو شرکت میتوانند دو عدد متفاوت اعلام کنند و هر دو درست باشند. همچنین عدد سهم حسابهای زیانده در یک بازهٔ گذشته را میسنجد، نه احتمال زیان یک حساب مشخص در آینده.
مداخله محصول چه تفاوتی با خود مجوز دارد؟
مجوز و مداخلهٔ محصول دو ابزار جدا هستند که اغلب یکی گرفته میشوند. مجوز شرط ورود به بازار است و تا وقتی لغو نشود باقی میماند. مداخلهٔ محصول ابزاری است که نهاد ناظر با آن روی یک محصول مشخص، مثل قرارداد مابهالتفاوت، سقف و قید میگذارد و میتواند تاریخ انقضا داشته باشد.
نمونهٔ روشنش استرالیاست. دستور مداخلهٔ محصول ASIC برای قرارداد مابهالتفاوت تا ۲۳ مه ۲۰۲۷ تمدید شد. این دستور سقف ۳۰:۱ برای جفتارز اصلی، ۲۰:۱ برای جفتارز فرعی، طلا و شاخص اصلی و ۱۰:۱ برای کالای غیر از طلا و شاخص فرعی را نگه داشت. [S1,S2,S3,S5,S6]
وجود قاعده با رعایت آن یکی نیست. ASIC در بازبینی ۵۲ ناشر دارای مجوز قرارداد مابهالتفاوت دید بیش از نیمی از فعالان این صنعت دستور را نقض کرده بودند؛ آنها به مشتریانی که همزمان پوزیشن خرید و فروش داشتند تخفیف مارجین داده بودند. نتیجهٔ اقدام ASIC بازگرداندن نزدیک به ۴۰ میلیون دلار استرالیا به بیش از ۳۸٬۰۰۰ سرمایهگذار خرد بود.
دامنهٔ مداخله هم ثابت نمیماند. ESMA در بیانیهٔ ESMA35-243228190-8024 به ابزارهایی پرداخت که با عنوان «فیوچرز دائمی» عرضه میشوند و اکسپوژر اهرمی به دارایی پایه، از جمله رمزارز، میدهند. به یادآوری این نهاد، چنین ابزارهایی به احتمال زیاد مصداق قرارداد مابهالتفاوتاند و مشمول سقف اهرم، هشدار ریسک، بستن اجباری مارجین، حفاظت از موجودی منفی و ممنوعیت مشوق میشوند.
هشدار
عدد اهرم تاریخ مصرف دارد
هر سقفی که از یک دستور مداخلهٔ محصول نقل میشود، به اعتبار همان دستور وابسته است. پیش از استناد به سقف اهرم یک حوزه، وضعیت دستور و تاریخ اعتبارش را در سایت خود نهاد ببینید.
مشتری خرد و حرفهای چه فرقی دارند؟
فرض کنید بروکر پیشنهاد میدهد حسابتان را «حرفهای» کنید تا اهرم بالاتری بگیرید. برای سنجیدن این پیشنهاد باید بدانید طبقهبندی مشتری یک دستهبندی مقرراتی است، نه سطح مهارت.
در چارچوب FCA، مشتری خرد بهصورت سلبی تعریف میشود: مشتریای که نه مشتری حرفهای است و نه طرف مقابل واجد شرایط. مشتری حرفهای هم یا ذاتاً حرفهای است یا حرفهای انتخابی. این ترتیب یک پیامد دارد: حمایتهای مشتری خرد پیشفرضاند و با ارتقا برداشته میشوند، نه اینکه با ارتقا چیزی به حساب اضافه شود.
ارتقا به حرفهای انتخابی خودکار نیست. شرکت باید آزمون کیفی انجام دهد: ارزیابی کافی از تخصص، تجربه و دانش مشتری که اطمینان معقول بدهد او با توجه به ماهیت معاملات پیشبینیشده میتواند خودش تصمیم بگیرد و ریسکها را درک میکند. این آزمون در بند COBS 3.5.3R هندبوک FCA آمده و جای قضاوت در آن زیاد است.
FCA هشدار داده است مصرفکنندهای که به وضعیت مشتری حرفهای ارتقا مییابد، بخشی از حمایتهای مشتری خرد از جمله حفاظت از موجودی منفی را از دست میدهد. همین نهاد اعلام کرده نگران است شرکتها با فشار فروش مشتری را به این ارتقا سوق دهند.
مهم
ارتقا یعنی کنار رفتن محافظ
سقف اهرم در حساب حرفهای بالاتر است چون محافظ برداشته شده، نه چون شرکت به مهارت شما اعتماد کرده است. پیش از پذیرش، فهرست حمایتهایی را که با ارتقا حذف میشود بهصورت مکتوب از شرکت بخواهید.
تفکیک وجوه مشتری یعنی چه؟
عبارت «حساب جدا» در تبلیغ بروکرها زیاد دیده میشود، ولی آنچه اهمیت دارد وضعیت حقوقی پول است، نه فقط جای نگهداریاش. در فصل CASS 7 هندبوک FCA، پول مشتری تحت «تراست قانونی» (statutory trust) نگهداری میشود. مالکیت حقوقی با شرکت است، مالکیت انتفاعی با مشتری میماند و شرکت نقش امین را دارد. این قاعده در بند CASS 7.17 آمده است.
معنای عملی این ترتیب در ورشکستگی ظاهر میشود. پولی که در تراست است جزو دارایی شرکت شمرده نمیشود. حساب جدا یک ترتیب عملیاتی است، اما تراست یک وضعیت حقوقی است که در متن قاعده تعریف شده و میشود به آن استناد کرد.
مسیر واریز هم قاعده دارد. در روش متعارف CASS 7، پول دریافتی از مشتری باید مستقیماً به حساب بانکی مشتری واریز شود، نه اینکه اول به حساب خود شرکت برود و بعد تفکیک شود. قاعدهٔ واریز مستقیم مانع میشود پول مشتری حتی موقتاً با پول شرکت مخلوط شود. جزئیات بیشتر این لایه را در مقالهٔ جداگانهٔ امنیت وجوه در بروکر میتوانید بخوانید.
نکته
تفکیک پیشگیرانه است، جبران پسگیرانه
تفکیک وجوه پول مشتری را از ترازنامهٔ شرکت بیرون نگه میدارد و پیش از هر بحرانی کار میکند. طرح جبران خسارت وقتی فعال میشود که شرکت از ایفای تعهد ناتوان شده باشد. این دو سازوکار جای هم را نمیگیرند.
اگر شرکت ورشکسته شود چه پوششی هست؟
طرح جبران خسارت برای ناتوانی مالی شرکت طراحی شده است. با این قید، سقفها را میشود دقیق خواند.
در طرح جبران خدمات مالی بریتانیا (FSCS)، سقف پوشش ادعاهای سرمایهگذاری برای ورشکستگی شرکت در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۱۹ به بعد، ۸۵٬۰۰۰ پوند بهازای هر شخص واجد شرایط و هر شرکت است. برای ورشکستگی بین ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۰ تا ۳۱ مارس ۲۰۱۹ این سقف ۵۰٬۰۰۰ پوند بود. [S3]
عدد دیگری هم از همین طرح نقل میشود که به سرمایهگذاری ربطی ندارد. سقف پوشش سپرده در FSCS از ۱ دسامبر ۲۰۲۵ به ۱۲۰٬۰۰۰ پوند رسید، اما این افزایش فقط سپردهٔ بانک و مؤسسهٔ اعتباری را در بر میگیرد و سقف ادعاهای سرمایهگذاری تغییر نکرد.
در قبرس، صندوق جبران سرمایهگذار سقف غرامت هر ادعا را کمترینِ دو مقدار گذاشته است: ۹۰٪ مجموع ادعاهای تحت پوشش مشتری، یا ۲۰٬۰۰۰ یورو. این پوشش فقط مشتریان غیرحرفهای عضو صندوق را در بر میگیرد و ادعاهای تحت پوشش هم به خدماتی محدودند که درون اتحادیهٔ اروپا ارائه شده باشند. [S4]
هشدار
سقف جبران، سقف پرداخت است
سقف یعنی حداکثر مبلغ قابل پرداخت، نه مبلغی که حتماً پرداخت میشود. در صندوق قبرس اگر ۹۰٪ ادعای شما از ۲۰٬۰۰۰ یورو کمتر باشد، همان ۹۰٪ ملاک است. سقف سپردهٔ بانکی را هم با سقف ادعای سرمایهگذاری یکی نگیرید.
داور مالی با طرح جبران چه فرقی دارد؟
این دو مرجع برای دو وضعیت متفاوت ساخته شدهاند. داور مالی به اختلاف شما با شرکتی رسیدگی میکند که هنوز فعال است و مجوز دارد، مثلاً اختلاف بر سر اجرای یک دستور یا بستن یک پوزیشن. طرح جبران خسارت وقتی وارد میشود که شرکت ورشکسته شده و توان پرداخت تعهداتش را ندارد.
دسترسی به هر دو مشروط است. طرف قرارداد بودن با شرکت فاقد مجوز، به گفتهٔ FCA، شما را از پوشش سرویس داور مالی بیرون میگذارد. دامنهٔ پوشش طرح جبران و داور مالی هم به این بستگی دارد که خدمت از کدام موجودیت و از کدام کشور ارائه شده باشد؛ خدمتی که از شعبهٔ بریتانیایی ارائه شود ممکن است پوشش داشته باشد و همان خدمت از کشور مبدأ شرکت، نه.
چطور مجوز بروکر را استعلام کنید؟
استعلام مجوز چند دقیقه وقت میگیرد و از سمت رجیستر شروع میشود، نه از سمت سایت بروکر. روشی که FCA توصیه میکند ۴ گام دارد:
- نام شرکت را در ابزار Firm Checker جستوجو کنید.
- همان محصول یا خدمتی را انتخاب کنید که به شما پیشنهاد شده است.
- بررسی کنید شرکت مجوز دارد و مجوزش شامل همان خدمت میشود.
- اطلاعات تماس ثبتشده در رجیستر را با اطلاعاتی که به شما دادهاند تطبیق دهید.
رجیستر خدمات مالی FCA سابقهٔ عمومی شرکتها و اشخاصی است که مجوز FCA یا PRA دارند یا داشتهاند. یعنی شرکتی که مجوزش لغو یا محدود شده هم در آن دیده میشود. همین رجیستر شرکتهای بدون مجوز و شرکتهای بدل را هم مشخص میکند.
در آمریکا معادل این ابزار پایگاه BASIC نزد NFA است. این پایگاه وضعیت ثبت نزد CFTC، عضویت NFA و اقدامات انضباطی NFA و CFTC و بورسهای آتی آمریکا را نشان میدهد. شرکت ارائهدهندهٔ فارکس خرد موظف است نشانی این پایگاه را هنگام افتتاح حساب به هر مشتری بدهد. وضعیت ثبت و سابقهٔ انضباطی دو دستهٔ جدا از اطلاعاتاند و هر دو را باید دید.
اگر نام موجودیتی که در قرارداد آمده با نامی که در رجیستر پیدا کردهاید یکی نیست، همان اختلاف را پیش از هر واریزی روشن کنید.
شرکت بدل چیست؟
«شرکت بدل» نسخهٔ جعلی یک شرکت واقعاً دارای مجوز است. کلاهبردار نام و نشانی شرکت اصلی و گاهی حتی شمارهٔ مرجع آن را عیناً کپی میکند. پس اگر شمارهٔ مجوز را در رجیستر بزنید، نتیجه درست به نظر میرسد؛ شماره واقعی است، ولی طرف مقابل شما آن شرکت نیست.
به همین دلیل تطبیق شمارهٔ مجوز بهتنهایی کافی نیست و گام چهارم روش FCA، یعنی تطبیق اطلاعات تماس، وزن اصلی را دارد. اگر تلفن یا ایمیل سایت با رجیستر نمیخواند، اطلاعات رجیستر ملاک است؛ تماس را از همان مسیر برقرار کنید.
کدام موجودیت طرف قرارداد شماست؟
یک برند میتواند چند موجودیت حقوقی در چند کشور داشته باشد و پوشش مقرراتی به موجودیت بسته است، نه به نام برند. شمارهٔ مجوزی که در پاورقی سایت میبینید ممکن است مال موجودیتی باشد که اصلاً طرف قرارداد شما نیست.
لایهٔ اول، پاسپورت اروپایی است. طبق مادهٔ ۳۴ MiFID II، شرکت سرمایهگذاری دارای مجوز از نهاد ناظر یک کشور عضو میتواند همان خدمات مندرج در مجوزش را آزادانه در سراسر اتحادیه ارائه دهد. نهاد ناظر کشور مبدأ ظرف یک ماه اطلاعات را به کشور میزبان میفرستد. پاسپورت مجوز تازه نیست و همان یک مجوز است که دامنهاش گسترده شده. پس فهرست چند نهاد ناظر اروپایی در یک سایت ممکن است همه به یک مجوز برگردد.
لایهٔ دوم، موجودیت همگروه بیرون از اتحادیه است. ESMA در بیانیهٔ ESMA35-36-1743 هشدار داد بعضی ارائهدهندگان قرارداد مابهالتفاوت دارای مجوز اتحادیه، امکان انتقال حساب مشتری خرد به یک شرکت همگروه در کشور ثالث را تبلیغ میکنند. ESMA این کار را دور زدن مقررات مداخلهٔ محصول دانست. همان بیانیه یادآوری میکند شرکت کشور ثالث بدون مجوز یا ثبت در اتحادیه فقط زمانی میتواند به مشتری اتحادیه خدمت بدهد که ابتکار عمل فقط از خود مشتری آمده باشد.
لایهٔ سوم، پوشش است. صندوق جبران قبرس فقط خدمات ارائهشده درون اتحادیهٔ اروپا را پوشش میدهد و FCA هم پوشش را تابع موجودیت و محل ارائهٔ خدمت میداند. حوزهای که حساب زیر آن باز میشود در توافقنامه مشخص است و ممکن است با حوزهٔ نمایشدادهشده در سایت فرق کند.
یک برند و چند موجودیت: پوشش مقرراتی دنبال موجودیت طرف قرارداد میرود، نه نام برند.
نام موجودیت طرف قرارداد را از متن توافقنامهٔ مشتری بردارید، نه از پاورقی سایت و همان نام را در رجیستر نهاد ناظرش جستوجو کنید.
قرارداد کاربر ایرانی زیر کدام چتر است؟
برای کاربر ساکن ایران دو لایهٔ حقوقی همزمان وجود دارد و هیچکدام دیگری را جبران نمیکند.
لایهٔ داخلی به اطلاعیهٔ بانک مرکزی برمیگردد. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیهٔ ۳۱ مرداد ۱۴۰۲ موضع یک کارگروه را اعلام کرد: کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانهٔ دادستانی کل کشور «هرگونه معاملات غیرمجاز ارزی در فضای مجازی» بدون مجوز بانک مرکزی را مصداق محتوای مجرمانه دانسته است. این عنوان خرید و فروش، حواله، صلح، معاملات فردایی ارز، کارگزاری ارزی و تبلیغ این امور را در بر میگیرد.
لایهٔ بیرونی، خود قرارداد است. هیچ نهاد ناظر ایرانی بر موجودیت خارجی طرف قرارداد نظارت یا مرجعیت رسیدگی به اختلاف ندارد؛ این لایه از اطلاعیهٔ بانک مرکزی بالا جداست. در عنوانهایی که از آن اطلاعیه نقل شد، معاملهٔ مارجینی یا قرارداد مابهالتفاوت با موجودیت خارجی نام برده نشده و اینکه چنین قراردادی مصداق «معاملات غیرمجاز ارزی در فضای مجازی» هست یا نه، در این مقاله بررسی نشده است. طرف حقوقی شما موجودیتی است که در توافقنامهٔ مشتری نامش آمده. اگر آن موجودیت در حوزهای خارج از رژیمهای این مقاله باشد، حمایتهای FSCS، ICF و داور مالی بریتانیا شامل آن نمیشود؛ وضعیت مرجع رسیدگی را باید در رجیستر و قواعد همان حوزه دید.
این دو لایه به بخش قبل گره میخورند. پوشش صندوق جبران قبرس به خدمات ارائهشده درون اتحادیه محدود است. هشدار ESMA هم دربارهٔ انتقال مشتری خرد اتحادیه به موجودیت کشور ثالث است. اینکه قرارداد یک کاربر مشخص زیر کدام پوشش است فقط از نام موجودیت در توافقنامه معلوم میشود. پذیرش ساکن ایران از سوی هر موجودیت هم تابع قواعد تحریم، احراز هویت و شرط اقامت همان حوزه است که این مقاله آنها را بررسی نمیکند.
مهم
شمارهٔ مجوز برند، چتر قرارداد شما نیست
آنچه برای کاربر ایرانی قابل بررسی است متن توافقنامه و رجیستر عمومی همان حوزه است. نام موجودیت طرف قرارداد تعیین میکند کدام نهاد، کدام قاعده و کدام مرجع شکایت به قرارداد شما مربوط میشود.
نقشه خوشه رگولاتوری
این مقاله نمای کلی موضوع است: سازوکار مجوز را توضیح میدهد و هر شاخهٔ تفصیلی را به مقالهٔ خودش میسپارد. مرز این مقاله با مقالههای مرتبط اینطور است:
- نهادهای ناظر معتبر: معرفی تکتک نهادها، دامنهٔ اختیار و سابقهشان.
- امنیت وجوه در بروکر: حساب تفکیکشده و آنچه در ورشکستگی رخ میدهد.
- بروکر آفشور: موجودیت بیرون از حوزههای اصلی و معنای عملیاش.
- نشانههای بروکر جعلی و کلاهبرداری در فارکس: الگوهای فریب و راه شناختنشان.
- انتخاب بروکر و انواع حساب: معیارهای ارزیابی و تفاوت حسابها.
رگولاتوری بروکر با نحوهٔ اجرای سفارش مرز مشترک دارد ولی یکی نیست. مجوز تکلیفهای رفتاری و مالی را تعیین میکند؛ مسیر سفارش و طرف مقابل معامله موضوع مدلهای اجرای سفارش و حسابهای ECN و STP است. برای مفاهیم پایهای که در این مقاله به کار رفت، اهرم و پیپ را ببینید.
نقشهٔ موضوعهای رگولاتوری: این مقاله در مرکز و مقالههای تفصیلی مرتبط در شاخهها.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
رگوله بودن بروکر یعنی چه؟
چطور بفهمم بروکر رگوله است؟
اگر بروکر ورشکسته شود پول من چه میشود؟
چرا اهرم بروکرهای رگوله کم است؟
آیا رگوله بودن یعنی سرمایهام تضمین است؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.