تحلیل تکنیکال چیست؟ تعریف، ابزارها و شواهد پژوهشی
دو نفر به یک نمودار قیمت نگاه میکنند. یکی در آن الگوی «سر و شانه» میبیند و دیگری فقط چند نوسان پراکنده. هر دو یک کار میکنند: تحلیل تکنیکال. این مقاله نشان میدهد این روش دقیقاً چه چیزی را میخواند، چه ابزارهایی دارد، پژوهشها دربارهٔ کارکردش چه گفتهاند و مرزهایش کجاست.
این مقاله ستون اصلی تحلیل تکنیکال است. بعد از آن میتوانید از هر خوشه به مقالهٔ تخصصیاش بروید یا مسیر شروع یادگیری را دنبال کنید.
در یک نگاه
- تحلیل تکنیکال قیمت آینده را از حرکت گذشته میخواند.
- ورودی اصلی آن نمودار قیمت و گاهی حجم است.
- سه فرض پایه چارچوب آموزشی است، نه فرضیهٔ رسمی داو.
- شواهد پژوهشی مختلط است و شناسایی الگوها اغلب ذهنی است.
- نتایج پژوهش سهام و آتی آمریکا به فارکس و کریپتو تعمیم ندارد.
تحلیل تکنیکال دقیقا چیست و چه ورودیهایی دارد؟
تحلیل تکنیکال روشی برای پیشبینی حرکت آیندهٔ قیمت بر پایهٔ حرکت گذشتهٔ آن است. تحلیلگر نمودار قیمت و گاهی حجم معاملات را بررسی میکند و با ابزارهایی مثل روند، حمایت و مقاومت، الگوهای نموداری و اندیکاتورها دنبال الگوهای تکرارشونده میگردد. شواهد پژوهشی دربارهٔ سودمندی آن مختلط است.
به زبان ساده، تحلیل تکنیکال (Technical Analysis) یعنی خواندن رفتار خود قیمت. «تکنیکال» در این ترکیب به معنای «فنی» است و به شیوهٔ کار اشاره دارد. تحلیلگر نمیپرسد یک شرکت یا یک ارز واقعاً چقدر میارزد؛ میپرسد قیمتش تا اینجا چطور حرکت کرده است. هستهٔ این روش، به تعریف آموزش ChartSchool در سایت StockCharts، پیشبینی حرکتهای آیندهٔ قیمت از روی حرکتهای گذشتهٔ آن است.
ورودی اصلی این روش دادهٔ قیمت است. برای هر دوره، چه یک دقیقه باشد چه یک روز یا یک هفته، قیمت باز شدن، بالاترین قیمت، پایینترین قیمت و قیمت بسته شدن ثبت میشود. ورودی دوم حجم معاملات است، یعنی اینکه در همان دوره چه مقدار از دارایی دستبهدست شده است. زمان هم محور افقی نمودار را میسازد. باقی ابزارها، از خط روند تا اندیکاتور، از همین ورودیها ساخته میشوند.
یک رانندهٔ تاکسی باتجربه را در نظر بگیرید. او از روزهای گذشته میداند کدام خیابان در کدام ساعت شلوغ میشود و مسیرش را بر همین اساس انتخاب میکند. دانش او از تماشای رفتار گذشتهٔ ترافیک میآید، نه از نقشههای شهرداری. با این حال یک تصادف یا یک تعطیلی ناگهانی میتواند حسابش را به هم بریزد. تحلیل تکنیکال هم همین منطق را دارد: از رفتار گذشتهٔ قیمت انتظاری برای آینده میسازد، اما تکرار آن رفتار را تضمین نمیکند.
این روش به یک بازار خاص محدود نیست و در هر نوع ترید که قیمتش روی نمودار ثبت شود به کار میرود. تفاوت اصلی آن با روشهای دیگر در نوع داده است. تحلیل تکنیکال فقط به آنچه بازار انجام داده نگاه میکند و دلیل آن رفتار را در گزارشهای مالی یا خبرها جستوجو نمیکند.
نکته
پیشبینی، نه پیشگویی
خروجی تحلیل تکنیکال برداشتی دربارهٔ احتمال است، نه خبر قطعی از آینده. نمودار نشان میدهد قیمت چه کرده است؛ اینکه شما از آن چه نتیجهای برای آینده میگیرید، تفسیر است و میتواند غلط باشد.
ابزارهای تحلیل تکنیکال کداماند؟ نقشه شش خوشه
ابزارهای تحلیل تکنیکال را میشود در شش خوشه جا داد و هر خوشه به یک پرسش جواب میدهد. این فهرست نقشهٔ همین مقاله هم هست. پنج خوشهٔ اول پایینتر بخش خودشان را دارند و مدیریت ریسک در بخشهای محدودیتها و شروع یادگیری میآید.
- روند: قیمت در کدام جهت حرکت میکند و این حرکت چقدر منظم است؟
- حمایت و مقاومت: قیمت در گذشته کجا مکث کرده یا برگشته است؟
- الگوهای نموداری و کندلی: آیا شکل حرکت قیمت به شکلی آشنا شباهت دارد؟
- اندیکاتورها: یک محاسبهٔ ریاضی روی قیمت چه چیزی را برجستهتر نشان میدهد؟
- حجم: پشت حرکت قیمت چه مقدار معامله انجام شده است؟
- مدیریت ریسک: اگر برداشت شما غلط از آب دربیاید، چقدر ضرر میکنید؟
پنج خوشهٔ اول بازار را میخوانند و ورودی همهٔ آنها همان قیمت و حجم است. روند جهت کلی را نشان میدهد و حمایت و مقاومت نقطههای مهم مسیر را. الگوها شکلهای تکرارشونده را برجسته میکنند. اندیکاتورها همین داده را با فرمول خلاصه میکنند و حجم میزان مشارکت را کنارشان میگذارد. خوشهٔ ششم کار دیگری میکند: بازار را نمیخواند، بلکه هزینهٔ اشتباه را محدود میکند. حتی اگر خوانش شما بارها درست باشد، یک اشتباه بزرگ بدون مدیریت ریسک میتواند نتیجهٔ همهٔ آن خوانشهای درست را از بین ببرد.
نقشهٔ شش خوشهٔ تحلیل تکنیکال: پنج خوشه از قیمت و حجم ساخته میشوند و مدیریت ریسک هزینهٔ اشتباه را محدود میکند.
بعضی مکتبها چند خوشه را با هم ترکیب میکنند. پرایس اکشن روند، سطحها و الگوها را مستقیم از خود قیمت میخواند و کمتر سراغ اندیکاتور میرود. متد وایکوف قیمت و حجم را کنار هم تفسیر میکند و امواج الیوت حرکت قیمت را به موجهای پیاپی تقسیم میکند. برای خوشهٔ اول، مقالههای روند و ساختار بازار نقطهٔ شروعاند. برای شناخت خوشهٔ چهارم، از مقالهٔ اندیکاتور شروع کنید. برای خوشهٔ ششم، طرح معاملاتی جایی است که قاعدههای مدیریت ریسک پیش از معامله نوشته میشوند.
تفاوت تحلیل تکنیکال و تحلیل بنیادی چیست؟
فرض کنید میخواهید یک آپارتمان بخرید. یک راه این است که خود ساختمان را بررسی کنید: محله، کیفیت ساخت و اجارهای که میتواند بیاورد. راه دیگر این است که قیمت معاملههای گذشتهٔ همان محله را ورق بزنید و ببینید قیمتها چطور بالا و پایین رفتهاند. راه اول شبیه تحلیل بنیادی است و راه دوم شبیه تحلیل تکنیکال.
تحلیل بنیادی (Fundamental Analysis) روشی است که ارزش یک دارایی را از عوامل پشت آن برآورد میکند. برای سهام یک شرکت، این عوامل سود، بدهی و چشمانداز کسبوکارند. برای یک ارز، نرخ بهره، تورم و وضع اقتصاد کشور اهمیت دارد. برای یک کالا، عرضه و تقاضای واقعی آن مهم است. تحلیل تکنیکال این پرسشها را کنار میگذارد و فقط به رفتار گذشتهٔ قیمت و حجم نگاه میکند.
این دو رویکرد رقیب مطلق نیستند، چون به دو پرسش متفاوت جواب میدهند. بنیادی میپرسد دارایی چقدر میارزد. تکنیکال میپرسد بازار تا اینجا با قیمت آن چه کرده است. به همین دلیل میشود آنها را مکمل هم دید: یکی تصویری از ارزش میدهد و دیگری تصویری از رفتار بازار. انتخاب بین آنها، یا ترکیبشان، به پرسشی بستگی دارد که میخواهید به آن جواب بدهید.
دو رویکرد با دو پرسش متفاوت؛ هیچکدام جای دیگری را کامل نمیگیرد.
| معیار | تحلیل تکنیکال | تحلیل بنیادی |
|---|---|---|
| پرسش اصلی | قیمت تا اینجا چطور رفتار کرده است؟ | دارایی چقدر میارزد؟ |
| ورودی | قیمت، حجم و زمان | گزارش مالی، دادهٔ اقتصادی، عرضه و تقاضا |
| ابزار | نمودار، روند، سطحها، الگو، اندیکاتور | نسبتهای مالی، مدل ارزشگذاری، تقویم اقتصادی |
| نقطهٔ ضعف | تشخیص الگوها اغلب ذهنی است | برآورد ارزش به فرضهای مدل وابسته است |
سه فرض پایه تحلیل تکنیکال کدام است؟
سه فرضی که در منابع آموزشی تحلیل تکنیکال تکرار میشوند اینها هستند: بازار همهچیز را در قیمت لحاظ میکند، قیمت در روند حرکت میکند و تاریخ تمایل به تکرار دارد. این فهرست را گاهی با فرضیههای رسمی نظریهٔ داو یکی میدانند. این دو فهرست همپوشانی دارند، اما یکی دانستنشان دقیق نیست.
- فرض اول، همهچیز در قیمت: خبر، انتظار و ترس فعالان بازار در نهایت به شکل خرید و فروش در قیمت دیده میشود. پس تحلیلگر تکنیکال خودش را موظف نمیداند این عوامل را جداگانه بررسی کند.
- فرض دوم، حرکت در روند: قیمت بهجای پرشهای کاملاً تصادفی، دورههایی از حرکت در یک جهت دارد و این جهت معمولاً یکشبه عوض نمیشود.
- فرض سوم، تکرار تاریخ: رفتار جمعی خریداران و فروشندگان در موقعیتهای مشابه شبیه هم است، پس شکلهای مشابهی در نمودار تکرار میشوند.
این سه جمله چارچوبی آموزشی است، یعنی نقطهٔ شروعی برای فهم منطق روش، نه قانونی که با آزمون ثابت شده باشد.
نظریهٔ داو مجموعهای از ایدهها دربارهٔ روند بازار است که به نام چارلز داو شناخته میشود. ریا، که ایدههای داو را به شکل فرضیههای رسمی تدوین کرد، در سال ۱۹۳۲ سه فرضیه برای آن نوشت. فرضیهٔ اول میگوید روند اصلی بازار را نمیشود دستکاری کرد. فرضیهٔ دوم میگوید میانگینهای شاخص بازار همهچیز را در خود لحاظ میکنند. فرضیهٔ سوم میگوید نظریهٔ داو خطاناپذیر نیست. فرضیهٔ دوم به فرض آموزشی اول شبیه است و فرض آموزشی دوم، حرکت قیمت در روند، هم با خود نظریهٔ داو که دربارهٔ روند بازار است همپوشانی دارد. همین همپوشانیها سرچشمهٔ اشتباه است.
مهم
فرضهای آموزشی قانون نیستند
اگر جایی خواندید که سه اصل تحلیل تکنیکال همان اصول نظریهٔ داو است، این دو را از هم جدا کنید. فرضهای آموزشی ابزار فهماند، نه حکم قطعی. ریا خودش یکی از فرضیههایش را به این اختصاص داد که نظریه خطاناپذیر نیست.
روند در تحلیل تکنیکال چیست؟
وقتی قیمت در موجهای پیاپی سقفها و کفهای بالاتری میسازد، به آن روند صعودی میگویند. وقتی سقفها و کفها پایینتر میآیند، روند نزولی است. اگر قیمت بین یک سقف و یک کف تقریباً ثابت رفتوبرگشت کند، به آن بازار رنج (Range) میگویند.
روند همان فرض دوم بخش قبل است که روی نمودار دیده میشود. معنای سادهاش برای شما این است: تحلیلگر تکنیکال تا وقتی نشانهٔ روشنی از تغییر ندیده، جهت موجود را مبنای خوانش خود میگیرد.
روند به بازهٔ زمانی بستگی دارد. نموداری که در بازهٔ روزانه صعودی است ممکن است در بازهٔ هفتگی بخشی از یک روند نزولی بزرگتر باشد. پس پرسش «روند چیست؟» همیشه یک پرسش همراه دارد: در کدام بازهٔ زمانی؟
برای دیدن روند، تحلیلگران معمولاً از خط روند کمک میگیرند؛ خطی که کفها یا سقفها را به هم وصل میکند. ابزار رایج دیگر میانگین متحرک است که نوسانهای کوچک را صاف میکند تا جهت کلی بهتر دیده شود.
روند همهجا کار نمیکند. در بازار رنج، ابزارهای روند خوانشهای متناقض میدهند و جهت ظاهری مدام عوض میشود. پایان یک روند هم معمولاً فقط بعد از وقوع روشن میشود؛ در لحظه، یک اصلاح موقت و تغییر واقعی جهت شبیه هماند. آنچه نمودار نشان میدهد ترتیب سقفها و کفهای گذشته است. ادامهٔ روند برداشتی است که معاملهگر از آن ترتیب دارد.
حمایت و مقاومت چگونه سطحهای قیمتی را نشان میدهند؟
حمایت (Support) سطحی است که قیمت در گذشته هنگام پایین آمدن در آن مکث کرده یا برگشته است. مقاومت (Resistance) همین نقش را هنگام بالا رفتن قیمت دارد. این سطحها در شکل کلاسیک از جای برگشتهای قبلی روی نمودار به دست میآیند.
بازار اجارهٔ یک محله را در نظر بگیرید. اگر هر بار اجارهها تا حدود معینی پایین آمدهاند، مستأجرهای زیادی سراغ خانهها آمدهاند و افت بیشتر متوقف شده است. مستأجرها و صاحبخانهها آن حدود را به خاطر میسپارند و دفعهٔ بعد هم به آن واکنش نشان میدهند. برعکس، اگر اجارهها هر بار در حد معینی آنقدر گران شدهاند که مشتری کم شده، آن حد سقفی شبیه مقاومت است. توضیح رایج این است که حمایت و مقاومت در نمودار همین حافظهٔ جمعی خریداران و فروشندگان است.
این سطحها بیشتر ناحیهاند تا خط دقیق. قیمت ممکن است کمی زیر حمایت برود و دوباره برگردد، یا کمی بالای مقاومت برود و بماند. وقتی سطحی شکسته میشود، تحلیلگران گاهی آن را با نقش معکوس دنبال میکنند، یعنی مقاومت قبلی را حمایت احتمالی میبینند. رفتار قیمت پس از عبور از یک سطح در مقالههای شکست و پولبک جداگانه آمده است.
این ابزار هم مرز دارد. هیچ قاعدهای نمیگوید قیمت حتماً به یک سطح واکنش نشان میدهد و سطحها بارها بدون مکث شکسته میشوند. تعیین اینکه کدام برگشت قبلی «مهم» بوده، به انتخاب تحلیلگر بستگی دارد. آنچه نمودار نشان میدهد محل برگشتهای گذشته است؛ اینکه قیمت دوباره همانجا برگردد، برداشت معاملهگر است.
الگوهای نموداری و کندلی چه جایگاهی دارند؟
الگوها زبان توصیف شکل حرکت قیمتاند و بحثبرانگیزترین بخش تحلیل تکنیکال هم هستند. الگوی نموداری شکلی است که قیمت در طول چندین دوره میسازد، مثل سر و شانه یا کف دوقلو. الگوی کندلی شکل یک یا چند کندل کنار هم است. هر کندل (Candlestick) قیمت باز شدن، بالاترین، پایینترین و بسته شدن یک دوره را در یک شکل نشان میدهد. مقالهٔ گپ قیمتی یکی دیگر از شکلهای رایج نمودار را جداگانه توضیح میدهد.
مشکل اصلی شناسایی است. دو نفر ممکن است به یک نمودار نگاه کنند و یکی الگو ببیند و دیگری نبیند. لو، مامایسکی و وانگ برای همین مشکل روشی خودکار ساختند. روش آنها آماری بود و بر رگرسیون کرنل ناپارامتری تکیه داشت. این روش بدون فرض شکلی از پیش تعیینشده، نوسانهای ریز قیمت را صاف میکرد تا شکل کلی دیده شود. سپس الگوهایی مثل سر و شانه و کف دوقلو را روی همین منحنی صاف پیدا میکرد.
آنها این روش را روی شمار زیادی از سهام آمریکایی در بازهٔ ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۶ آزمودند. نتیجه این بود که در این بازه چند شاخص تکنیکال اطلاعات افزایشی داشتند، یعنی چیزی به اطلاعات موجود اضافه میکردند. طبق همین نتیجه، این شاخصها ممکن است ارزش عملی داشته باشند. این نتیجه فقط دربارهٔ سهام آمریکا در همان دوره است و به فارکس یا کریپتو تعمیم ندارد.
وجود شکلهای هندسی در نمودارهای تاریخی قیمت اغلب در چشم بیننده است.
لو، مامایسکی و وانگ، «بنیادهای تحلیل تکنیکال»، NBER، مارس ۲۰۰۰
همین پژوهشگران ذهنی بودن را یکی از موانع اصلی پذیرش تحلیل تکنیکال در دانشگاه میدانند. معنای سادهاش برای شما این است: اگر الگو را فقط با چشم پیدا میکنید، احتمال دارد همان چیزی را ببینید که انتظارش را دارید. پرایس اکشن تکیهٔ زیادی بر همین خوانش شکل قیمت دارد، پس این مرز برای آن مکتب هم برقرار است.
اندیکاتورها چه میکنند؟ مثال میانگین متحرک
فرض کنید فروش روزانهٔ یک مغازه را یادداشت میکنید و هر شب میانگین پنج روز آخر را حساب میکنید. هر شب فروش روز تازه اضافه میشود و قدیمیترین روز کنار میرود. این میانگین نوسانهای روزبهروز را صاف میکند و جهت کلی فروش را نشان میدهد. میانگین متحرک ساده دقیقاً همین کار را با قیمت میکند.
اندیکاتور (Indicator) فرمولی است که روی قیمت یا حجم اجرا میشود و نتیجهاش را به شکل خط یا عدد روی نمودار میگذارد. چون از همان قیمت ساخته میشود، دادهٔ تازهای به بازار اضافه نمیکند. کارش برجستهتر نشاندادن جنبهای از قیمت است، مثل جهت یا سرعت حرکت.
میانگین متحرک ساده (SMA) میانگین قیمت در تعداد معینی دوره است. قیمتهای بسته شدن پنج روز را ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ در نظر بگیرید. این اعداد نمونهٔ آموزشیاند، نه دادهٔ بازار.
فرمول SMA
SMA = (11 + 12 + 13 + 14 + 15) / 5 = 13
در این فرمول، اعداد داخل پرانتز قیمتهای بسته شدن هستند و ۵ تعداد دوره است. وقتی قیمت روز بعد اضافه میشود، قدیمیترین قیمت از پنجره بیرون میرود:
مثال آموزشی میانگین متحرک ساده پنجدورهای؛ اعداد نمونهاند، نه دادهٔ بازار.
| گام | قیمتهای داخل پنجره | میانگین متحرک ساده |
|---|---|---|
| پنجرهٔ اول | ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵ | ۱۳ |
| افزودهشدن ۱۶، کنار رفتن ۱۱ | ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶ | ۱۴ |
| افزودهشدن ۱۷، کنار رفتن ۱۲ | ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۷ | ۱۵ |
میانگین متحرک نمایی (EMA) به قیمتهای تازهتر وزن بیشتری میدهد. وزن قیمت تازه با یک ضریب تعیین میشود:
فرمول k
k = 2 / (n + 1)
در این فرمول k ضریب وزن و n تعداد دوره است. برای ۱۰ دوره:
فرمول k
k = 2 / (10 + 1) = 0.1818
یعنی در میانگین نمایی دهدورهای، قیمت تازه ۱۸٫۱۸ درصد از وزن محاسبه را میگیرد. هر دو مثال از آموزش ChartSchool سایت StockCharts آمدهاند. [S3]
آنچه این ابزار نشان میدهد فقط یک میانگین است. اینکه معاملهگر از عبور قیمت از این خط چه برداشتی میکند، تفسیر است و بخشی از محاسبه نیست. میانگین متحرک از قیمتهای گذشته ساخته میشود، پس همیشه از قیمت عقبتر است. در بازار رنج، قیمت مدام از دو طرفش رد میشود و خوانش روشنی نمیدهد. اندیکاتورهای دیگر مثل اندیکاتور RSI، اندیکاتور MACD، باند بولینگر، استوکاستیک و ایچیموکو هم همین منطق را دارند: هرکدام محاسبهای روی قیمت است که جنبهٔ دیگری از آن را برجسته میکند.
حجم معاملات در تحلیل تکنیکال چه نقشی دارد؟
حجم معاملات ورودی دوم تحلیل تکنیکال است و نشان میدهد پشت حرکت قیمت چه مقدار معامله انجام شده است. دو مغازه را در نظر بگیرید که هر دو قیمت یک کالا را بالا بردهاند. جلوی یکی صف بلندی است و دیگری خالی است. افزایش قیمت در هر دو یکی است، اما معنایش فرق دارد. تحلیلگر تکنیکال حجم را برای سنجیدن همین تفاوت به کار میبرد، یعنی اینکه حرکت قیمت با مشارکت گسترده همراه بوده یا نه.
متد وایکوف از مکتبهایی است که قیمت و حجم را همیشه کنار هم میخواند.
دسترسی به حجم در همهٔ بازارها یکسان نیست. در بورسهای متمرکز سهام و بازارهای آتی، حجم معاملهها بهطور متمرکز گزارش میشود و حجم کل در دسترس است. فارکس نقدی بازار غیرمتمرکز است و یک مرکز واحد همهٔ معاملهها را ثبت نمیکند. پس حجمی که روی پلتفرم میبینید معمولاً فقط بخشی از فعالیت بازار را نشان میدهد. در بسیاری از پلتفرمها هم این عدد شمار تغییرهای قیمت (حجم تیک) است، نه مقدار معاملهشده. در کریپتو هم معاملهها بین صرافیهای زیادی پخش است. این تفاوت را پیش از تکیه بر حجم در نظر بگیرید.
شواهد پژوهشی درباره کارکرد تحلیل تکنیکال چه میگویند؟
پاسخ کوتاه این است که شواهد مختلط است و به بازار، دوره و سختگیری آزمون بستگی دارد. پارک و ایروین در گزارش مروری ۲۰۰۴ خود ۹۲ مطالعهٔ مدرن دربارهٔ سودآوری قاعدههای معاملاتی تکنیکال را بررسی کردند. از این ۹۲ مطالعه، ۵۸ مطالعه نتیجهٔ مثبت گزارش کردند، ۲۴ مطالعه نتیجهٔ منفی و ۱۰ مطالعه نتیجهٔ مختلط. همین مرور میگوید بیشتر این مطالعات مشکل آزمون دارند: دادهکاوی، انتخاب قاعده پس از واقعه و دشواری برآورد ریسک و هزینه.
لو، مامایسکی و وانگ با روش خودکار شناسایی الگو، روی سهام آمریکایی در بازهٔ ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۶ نشانههایی از اطلاعات افزایشی در چند شاخص تکنیکال یافتند. سرمپینیس (Sermpinis) و همکاران بیش از ۲۱٬۰۰۰ قاعدهٔ تکنیکال را روی ۱۲ شاخص دستهای و کشوری MSCI در بازهٔ ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۵ آزمودند. آنها برای کنترل سوگیری دادهکاوی روشی آماری به کار بردند. نتیجهشان این بود که تحلیل تکنیکال در بازارهای پیشرفته، نوظهور و مرزی ارزش کوتاهمدت داشت، اما سودآوریاش متغیر بود و به استرس مالی و بلوغ بازار بستگی داشت. [S4]
پارک و ایروین در پژوهشی دیگر ۱۴ سیستم تکنیکال را روی ۱۷ بازار آتی آمریکا در بازهٔ ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۴ آزمودند. آنها آزمونهایی به کار بردند که اثر دادهکاوی را کنترل میکند. فقط در ۲ بازار از ۱۷ بازار، سود اقتصادی معنادار از نظر آماری دیده شد. معنادار از نظر آماری یعنی اگر قاعده در واقع برتری نداشت، رسیدن به چنین نتیجهای از سر شانس بعید بود.
چهار پژوهش دربارهٔ کارکرد تحلیل تکنیکال، هرکدام با نمونه و قید خودش.
| پژوهش | نمونه و بازه | یافتهٔ اصلی | قید مهم |
|---|---|---|---|
| لو، مامایسکی و وانگ | سهام آمریکایی، ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۶ | اطلاعات افزایشی در چند شاخص تکنیکال | فقط سهام آمریکا |
| سرمپینیس و همکاران | بیش از ۲۱٬۰۰۰ قاعده، ۱۲ شاخص MSCI، ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۵ | ارزش کوتاهمدت با سودآوری متغیر | وابسته به استرس مالی و بلوغ بازار |
| پارک و ایروین، گزارش ۲۰۰۴ | ۹۲ مطالعهٔ مدرن | ۵۸ مثبت، ۲۴ منفی، ۱۰ مختلط | بیشتر مطالعات مشکل آزمون دارند |
| پارک و ایروین، آزمون بازارهای آتی | ۱۴ سیستم، ۱۷ بازار آتی آمریکا، ۱۹۸۵ تا ۲۰۰۴ | سود معنادار فقط در ۲ بازار از ۱۷ | داده تا ۲۰۰۴، نه فارکس یا کریپتو |
کنار هم دیدن این پژوهشها یک نتیجهٔ روشن دارد. شواهد به نفع یا علیه تحلیل تکنیکال یکدست نیست و هر نتیجه به نمونهٔ خودش محدود است. این پژوهشها دربارهٔ گذشتهٔ بازارهای مشخصی حرف میزنند و دربارهٔ نتیجهٔ معاملههای آیندهٔ شما چیزی نمیگویند.
محدودیتهای تحلیل تکنیکال: ذهنی بودن، دادهکاوی و هزینه
تحلیل تکنیکال سه محدودیت شناختهشده دارد که در همان پژوهشهای بخش قبل هم دیده میشوند.
ذهنی بودن شناسایی الگو
لو، مامایسکی و وانگ ذهنی بودن را یکی از موانع اصلی پذیرش این روش در دانشگاه میدانند. وقتی شناسایی یک الگو به چشم تحلیلگر بستگی دارد، دو نفر از یک نمودار دو نتیجهٔ متفاوت میگیرند. نگاه به نمودار گذشته این مشکل را بزرگتر میکند، چون بعد از وقوع حرکت، الگو معمولاً واضحتر به نظر میرسد.
دادهکاوی و انتخاب قاعده پس از واقعه
دادهکاوی (Data Snooping) یعنی آزمودن قاعدههای فراوان روی یک مجموعه داده. وقتی قاعدههای زیادی آزموده شوند، بعضی فقط از سر شانس خوب به نظر میرسند. انتخاب قاعده پس از واقعه هم یعنی برگزیدن قاعدهای که روی همان داده جواب داده است. پارک و ایروین این دو را از مشکلات اصلی مطالعات سودآوری تحلیل تکنیکال میدانند. به همین دلیل پژوهش آنها روی بازارهای آتی آمریکا و پژوهش سرمپینیس و همکاران روشهایی برای کنترل این سوگیری به کار بردند.
ریسک و هزینهٔ معامله
پارک و ایروین دشواری برآورد ریسک و هزینه را هم از مشکلات آزمونها میشمارند. در معاملهٔ واقعی، اسپرد، یعنی فاصلهٔ قیمت خرید و قیمت فروش و کارمزد از هر نتیجه کم میشوند. مقالهٔ هزینههای واقعی ترید این هزینهها را جزءبهجزء توضیح میدهد. اهرم مالی اثر هر اشتباه را چند برابر میکند.
هشدار
برداشت غلط، ضرر واقعی
اگر شما بر پایهٔ خوانش نمودار معامله کنید، هر برداشت غلط مستقیم به حساب شما میخورد و هزینهٔ معامله هم به آن اضافه میشود. با اهرم، این ضرر بزرگتر میشود و ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید. اگر بروکر حفاظت از تراز منفی نداشته باشد، زیان میتواند از موجودی حساب شما هم بیشتر شود.
در کدام بازارها و بازههای زمانی از تحلیل تکنیکال استفاده میشود؟
تحلیل تکنیکال در هر بازاری به کار میرود که قیمتش پیوسته ثبت شود و نمودار داشته باشد، چون ورودی اصلی آن قیمت است. چهار بازار رایج برای معاملهگران اینها هستند:
- فارکس: جفتارزها نمودار قیمت پیوسته دارند، اما همانطور که در بخش حجم گفته شد، دادهٔ حجم مرکزی ندارند.
- کریپتو: قیمت در صرافیهای متعدد ثبت میشود و ممکن است بین صرافیها کمی فرق کند.
- سهام: قیمت و حجم بهطور متمرکز گزارش میشود و بخش بزرگی از پژوهشهای یادشده در این مقاله روی همین بازار انجام شده است.
- کالا: طلا، نفت و کالاهای دیگر از طریق بازارهای آتی و نقدی نمودار قیمت دارند.
برای آشنایی با خود این بازارها، مقالههای فارکس و ارز دیجیتال نقطهٔ شروعاند.
بازهٔ زمانی (Timeframe) مدتی است که هر کندل نمودار نشان میدهد. نمودار دقیقهای و ساعتی جزئیات حرکت کوتاهمدت را نشان میدهد و نمودار روزانه و هفتگی تصویر بزرگتر را. ابزارها در همهٔ بازهها یکساناند، اما خوانش بازههای مختلف ممکن است با هم تعارض داشته باشد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران پیش از تصمیم چند بازهٔ زمانی را کنار هم نگاه میکنند.
یک قید مهم دربارهٔ شواهد باقی میماند. سه پژوهش آزمونی بخش شواهد روی سهام آمریکا با بازده روزانه، بازارهای آتی آمریکا و شاخصهای MSCI انجام شدهاند. نتیجهٔ آنها را نمیشود بیقید به فارکس یا کریپتو تعمیم داد، چون ساختار، ساعت معامله و نوع فعالان این بازارها فرق دارد.
یادگیری تحلیل تکنیکال از کجا شروع میشود؟
یادگیری تحلیل تکنیکال از خواندن نمودار شروع میشود، نه از اندیکاتورها. اگر از ابزار شروع کنید، فرمول را میبینید ولی نمیدانید از چه دادهای آمده است. این ترتیب ساده کمک میکند هر گام روی گام قبلی بنا شود:
- خواندن نمودار را یاد بگیرید: کندل، محور زمان و تفاوت بازههای زمانی.
- روند و سطحهای حمایت و مقاومت را روی نمودارهای گذشته پیدا کنید و ببینید کجا درست و کجا غلط از آب درآمدهاند.
- یک اندیکاتور ساده مثل میانگین متحرک را یک بار دستی حساب کنید تا بفهمید از کجا میآید.
- تمرین را در حساب دمو با پول مجازی ادامه دهید.
- پیش از هر معاملهٔ واقعی، قاعدههای مدیریت ریسک را در یک طرح معاملاتی بنویسید.
حساب دمو جای خوبی برای آزمودن فهم شماست، چون اشتباه در آن پول واقعی نمیگیرد. با این حال فشار روانی و شرایط اجرای حساب واقعی را کامل بازسازی نمیکند. گام آخر را جدی بگیرید: طرح معاملاتی جایی است که مشخص میکنید در هر معامله حداکثر چقدر حاضرید از دست بدهید.
برای مسیر کاملتر، نقشهٔ راه یادگیری ترید جای تحلیل تکنیکال را در کنار مهارتهای دیگر نشان میدهد. مقالهٔ چگونه ترید را شروع کنیم هم گامهای عملی پیش از اولین معامله را توضیح میدهد. هیچ بازهٔ زمانی ثابتی برای یادگیری وجود ندارد. معیار پیشرفت فهمیدن سازوکار هر ابزار و مرزهای آن است، نه شمردن روزها.
خطاهای رایج در استفاده از تحلیل تکنیکال
سه خطا بیش از بقیه تکرار میشوند و هر سه از نادیده گرفتن مرز یک گزاره میآیند.
خطای اول اشتباه گرفتن فرضهای آموزشی با نظریهٔ داو است. سه فرض رایج چارچوبی برای فهماند، در حالی که ریا، صورتبند فرضیههای رسمی داو، در سال ۱۹۳۲ فهرست دیگری نوشت که با آنها همپوشانی دارد ولی یکی نیست. یکی دانستن این دو، به یک چارچوب آموزشی اعتبار یک نظریهٔ تاریخی را میدهد.
خطای دوم تعمیم نتیجهٔ پژوهش است. یافتههای لو، مامایسکی و وانگ دربارهٔ سهام آمریکا در بازهٔ ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۶ است. نتیجهٔ پارک و ایروین دربارهٔ ۱۷ بازار آتی آمریکا تا ۲۰۰۴ است. هیچکدام دربارهٔ فارکس یا کریپتو حکمی نمیدهند.
خطای سوم قطعی دانستن الگوهاست. وقتی شناسایی الگو اغلب در چشم بیننده است، دیدن یک الگو یعنی یک برداشت، نه یک واقعیت. این خطا در هر مکتبی ممکن است، از پرایس اکشن کلاسیک تا اسمارت مانی.
نکته
یک پرسش پیش از هر برداشت
پیش از اینکه به یک خوانش نمودار تکیه کنید، از خودتان بپرسید: این گزاره برای کدام بازار، کدام دوره و با چه آزمونی ثابت شده است؟ اگر جواب روشن نیست، آن را فرضیه بدانید.
تحلیل تکنیکال ابزاری برای منظم دیدن رفتار قیمت است، نه دستگاه پیشبینی قطعی. گام بعد این است که یکی از خوشهها را انتخاب کنید و مقالهٔ تخصصیاش را با همین نگاه انتقادی بخوانید.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
تکنیکال یعنی چه؟
حمایت و مقاومت چیست؟
آیا تحلیل تکنیکال کار میکند؟
تحلیل تکنیکال در چه بازارهایی کاربرد دارد؟
تحلیل تکنیکال را از کجا شروع کنیم؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.