شاخصهای آمریکا چیست؟ داوجونز، نزدک و اساندپی ۵۰۰
گزارش بازار ممکن است در یک جمله بگوید داوجونز پایین آمد و نزدک بالا رفت. پس «بازار آمریکا» کدام است؟ هیچکدام بهتنهایی؛ هر شاخص سبد و قاعدهٔ وزندهی خودش را دارد. این مقاله نشان میدهد سه شاخص اصلی آمریکا چه چیزی را میسنجند، چرا همیشه همجهت نیستند و معاملهگر از چه راهی به آنها دسترسی پیدا میکند.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد ساختار سه شاخص اصلی آمریکا را بفهمد. بعد از آن میتواند سراغ مفهوم شاخص سهام و قراردادهای CFD و آتی برود.
در یک نگاه
- اساندپی ۵۰۰ شامل ۵۰۰ شرکت و بر پایهٔ ارزش بازار است.
- داوجونز صنعتی ۳۰ سهم دارد و قیمتمحور است.
- ناسداک-۱۰۰ فقط ۱۰۰ شرکت غیرمالی را شامل میشود.
- نزدک کامپوزیت همهٔ سهام عادی بازار ناسداک را دربر میگیرد.
- ضریب قرارداد آتی ES پنجاه دلار بهازای هر پوینت است.
شاخصهای اصلی آمریکا کدامند و هرکدام چه چیزی را میسنجند؟
شاخصهای آمریکا سبدهایی از سهام فهرستشده در بورسهای آمریکا هستند که حرکت بخشی از بازار سهام این کشور را با یک عدد نشان میدهند. شاخصهای اصلی اساندپی ۵۰۰، داوجونز صنعتی و شاخصهای ناسداکاند؛ هرکدام اجزا و روش وزندهی متفاوتی دارند و به همین دلیل گاهی یک روز را متفاوت گزارش میکنند.
شاخص سهام عددی است که تغییر ارزش یک سبد مشخص از سهام را در طول زمان خلاصه میکند. به زبان ساده، به جای اینکه قیمت صدها سهم را جدا دنبال کنید، یک عدد را نگاه میکنید. پرسش اصلی دربارهٔ هر شاخص این است که چه سهمهایی در سبد آن هست و هر سهم چه وزنی میگیرد.
اساندپی ۵۰۰ (S&P 500) نمای گستردهای از شرکتهای بزرگ آمریکایی است و تصویر کلیتری از بازار میدهد. داوجونز صنعتی (Dow Jones Industrial Average) سبد کوچکی دارد و قیمتمحور است. نزدک یا ناسداک دو شاخص شناختهشده دارد: ناسداک-۱۰۰ (Nasdaq-100) بزرگترین شرکتهای غیرمالی فهرستشده در بورس ناسداک را میسنجد و نزدک کامپوزیت (Nasdaq Composite) همهٔ سهام عادی فهرستشده در آن بازار را.
حالا که فهرست روشن شد، تفاوت واقعی در دو قاعده است: کدام شرکتها وارد سبد میشوند و وزن هر شرکت چگونه تعیین میشود. همین دو قاعده توضیح میدهد چرا شاخصهای آمریکا در یک روز معاملاتی ممکن است جهت یا شدت حرکت متفاوتی گزارش کنند.
اساندپی ۵۰۰، داوجونز و ناسداک از چند شرکت تشکیل شدهاند و چگونه انتخاب میشوند؟
تعداد اجزا از ۳۰ سهم در داوجونز تا همهٔ سهام عادی بازار ناسداک در نزدک کامپوزیت فرق میکند. شیوهٔ انتخاب هم یکسان نیست و از تصمیم کمیته تا شمول کامل را دربر میگیرد.
مقایسهٔ ساختار چهار شاخص
| شاخص | تعداد اجزا | شیوهٔ ورود به سبد | وزندهی |
|---|---|---|---|
| اساندپی ۵۰۰ | ۵۰۰ شرکت | معیارهای ورود ناشر شاخص | ارزش بازار تعدیلشده با سهام شناور |
| داوجونز صنعتی | ۳۰ سهم | انتخاب کمیته | قیمتمحور |
| ناسداک-۱۰۰ | ۱۰۰ شرکت | بزرگترین شرکتهای غیرمالی فهرستشده در ناسداک | ارزش بازار اصلاحشده |
| نزدک کامپوزیت | همهٔ سهام عادی فهرستشده در ناسداک | شمول کامل، بدون گزینش | ارزش بازار |
عدد ۸۰٪ که کنار نام اساندپی ۵۰۰ میآید مخرج مشخصی دارد. ناشر شاخص در سندی آموزشی میگوید این ۵۰۰ شرکت در زمان انتشار آن سند حدود ۸۰٪ ارزش بازار سرمایهپذیر (investable) بازار سهام آمریکا را نمایندگی میکردند. ارزش بازار سرمایهپذیر یعنی آن بخش از ارزش سهام که سرمایهگذار عمومی واقعاً میتواند بخرد، نه ارزش همهٔ شرکتهای آمریکا. پس جملهٔ «اساندپی ۵۰۰ یعنی کل بازار آمریکا» دقیق نیست؛ این شاخص بخش بزرگی از بازار است، نه همهٔ آن.
در داوجونز، انتخاب ۳۰ جزء کار یک کمیته است. در نزدک کامپوزیت گزینشی در کار نیست؛ برای همین تعداد اجزایش با ورود و خروج شرکتها از بازار ناسداک تغییر میکند.
وزندهی قیمتمحور با وزندهی ارزش بازار چه فرقی دارد؟
در شاخص قیمتمحور، سهم گرانتر اثر بیشتری دارد؛ در شاخص ارزشبازاری، شرکت بزرگتر. داوجونز روش اول را به کار میبرد و اساندپی ۵۰۰ و دو شاخص ناسداک روش دوم را.
سازوکار داوجونز ساده است: قیمت ۳۰ سهم جمع میشود و حاصل بر عددی به نام مقسومعلیه (divisor) تقسیم میشود. مقسومعلیه عددی ثابت نیست و در طول زمان تغییر میکند، اما نقشش در اصل روش عوض نمیشود. پیامد این روش آن است که اندازهٔ شرکت در داوجونز اثری ندارد و فقط قیمت هر سهم مهم است. اگر یک سهم گران و یک سهم ارزان به یک نسبت بالا بروند، سهم گران دلار بیشتری به مجموع قیمتها اضافه میکند و شاخص را بیشتر جابهجا میکند.
ارزش بازار حاصل ضرب قیمت سهم در تعداد سهام شرکت است و در روش دوم وزن هر شرکت را تعیین میکند. اساندپی ۵۰۰ نسخهٔ دقیقتری از آن را به کار میبرد که به آن ارزش بازار تعدیلشده با سهام شناور (float-adjusted market capitalization) میگویند. در این روش فقط سهامی شمرده میشود که در بازار عمومی قابل معامله است. ناسداک-۱۰۰ ارزش بازار «اصلاحشده» را به کار میبرد و نزدک کامپوزیت خود ارزش بازار را.
یک قیاس روزمره تفاوت را روشن میکند. روش قیمتمحور شبیه این است که حال یک فروشگاه را از جمع برچسب قیمت کالاهای قفسه بسنجید، بیتوجه به اینکه از هر کالا چند عدد در انبار هست. روش ارزش بازار همان فروشگاه را با ارزش کل موجودی هر کالا میسنجد، یعنی قیمت ضرب در تعداد.
نکته
پرسشی برای تشخیص اثر یک سهم
اگر میخواهید بدانید حرکت یک سهم چقدر روی شاخص اثر میگذارد، در داوجونز به قیمت آن سهم نگاه کنید و در اساندپی ۵۰۰ یا ناسداک به ارزش بازار شرکت.
ناسداک کامپوزیت با ناسداک-۱۰۰ چه فرقی دارد؟
فرق اصلی دامنه است: یکی تقریباً کل بازار ناسداک را میشمارد و دیگری سبدی گزینششده از بزرگترین شرکتهای غیرمالی آن است. در گزارشهای بازار نام «نزدک» گاهی برای هر دو به کار میرود، پس پیش از مقایسهٔ هر عدد باید روشن باشد منظور کدام است. سه تفاوت ساختاری این دو شاخص را از هم جدا میکند:
- دامنه: کامپوزیت با نماد COMP همهٔ سهام عادی داخلی و بینالمللی فهرستشده در بازار ناسداک را دربر میگیرد، اما ناسداک-۱۰۰ فقط ۱۰۰ شرکت دارد.
- بخش مالی: ناسداک-۱۰۰ شرکتهای مالی را کنار میگذارد، در حالی که کامپوزیت چنین استثنایی ندارد.
- وزندهی: کامپوزیت بر ارزش بازار وزندهی میشود؛ ناسداک-۱۰۰ بر ارزش بازار اصلاحشده (modified market capitalization)، یعنی ارزش بازاری که بر پایهٔ سهام شناور شرکت تعدیل میشود؛ جزئیات این تعدیل در روششناسی ناسداک آمده است.
قواعد ناسداک-۱۰۰ هم ثابت نمیماند. ناسداک برای این شاخص سند روششناسیای با تاریخ اثر ۱ مه ۲۰۲۶ منتشر کرده است. اگر به عدد دقیق نیاز دارید، مرجع همان قواعد رسمی جاری ناسداک است.
معاملهگر چگونه به شاخصهای آمریکا دسترسی دارد؟
خود شاخص فقط عددی محاسبهشده است و خریدنی نیست. معاملهگر از راه ابزاری به آن دسترسی پیدا میکند که قیمتش از شاخص پیروی میکند. قرارداد آتی و قرارداد مابهالتفاوت دو نمونه از مسیرهای رایجاند و هرکدام مشخصات خودش را دارد.
قرارداد آتی (futures) توافقی استاندارد در بورس است که ارزشش به سطح شاخص گره خورده است. نمونهٔ شناختهشده برای اساندپی ۵۰۰ قرارداد ایمینی (E-mini S&P 500) با نماد ES در بورس CME است.
قرارداد مابهالتفاوت (CFD) قراردادی میان شما و ارائهدهنده است که سود یا زیانش از تغییر قیمت شاخص میآید. نام نماد، اندازهٔ قرارداد و هزینهاش را هر ارائهدهنده خودش تعیین میکند، پس این مشخصات را باید از سند همان ارائهدهنده خواند. اگر CFD با اهرم معامله شود، همان سازوکار اهرمی که در مثال ES میآید دربارهٔ آن هم صدق میکند، و چون ارائهدهنده طرف مقابل شماست، ریسک آن به شرایط همان ارائهدهنده هم وابسته است.
به گفتهٔ CME Group (تا اکتبر ۲۰۲۶)، قرارداد ES یکشنبه تا جمعه از ۵ بعدازظهر تا ۴ بعدازظهر روز بعد به وقت مرکزی آمریکا (CT) معامله میشود. به بیان دیگر، بازار هر روز میان ۴ تا ۵ بعدازظهر به وقت مرکزی وقفه دارد و بقیهٔ روز، تقریباً ۲۳ ساعت، باز است. برای مقایسه با دیگر ساعات معاملاتی بازارها، این بازه را به وقت محلی خودتان تبدیل کنید.
ضریب و تیک قرارداد ES چقدر است؟
ضریب ES برابر ۵۰ دلار بهازای هر پوینت شاخص است؛ یعنی ارزش یک قرارداد از ضرب سطح شاخص در ۵۰ دلار به دست میآید. کوچکترین حرکت قیمت را تیک (tick) میگویند و اندازه و ارزش آن را خود بورس اعلام کرده است:
«حداقل حرکت قیمت در قرارداد آتی ایمینی اساندپی ۵۰۰ برابر ۰٫۲۵ پوینت شاخص است، معادل ۱۲٫۵۰ دلار برای هر قرارداد.»
CME Group، پرسشهای متداول قراردادهای ایمینی
[S1,S2]
مشخصات اعلامشدهٔ CME Group برای قرارداد آتی ایمینی اساندپی ۵۰۰، تا اکتبر ۲۰۲۶
| قرارداد | ضریب بهازای هر پوینت | اندازهٔ تیک | ارزش هر تیک |
|---|---|---|---|
| ایمینی اساندپی ۵۰۰ (ES) | ۵۰ دلار | ۰٫۲۵ پوینت | ۱۲٫۵۰ دلار |
ارزش اسمی یک قرارداد ES در یک مثال چقدر میشود؟
ارزش اسمی (notional value) ارزش کل داراییای است که یک قرارداد نمایندگی میکند. برای ES این ارزش از ضرب سطح شاخص در ۵۰ دلار به دست میآید. این عدد با پولی که برای باز کردن موقعیت کنار میگذارید یکی نیست. همین فاصله منشأ سوءبرداشتهای رایجی است.
فرض کنید سطح اساندپی ۵۰۰ نزدیک ۶٬۸۰۰ پوینت باشد. این سطح فرضی است و قیمت هیچ روز مشخصی نیست؛ فقط برای دیدن سازوکار آمده است. حساب را گامبهگام دنبال کنید:
- ارزش اسمی یک قرارداد ES برابر ۶٬۸۰۰ × ۵۰ = ۳۴۰٬۰۰۰ دلار است.
- اگر شاخص یک پوینت جابهجا شود، ارزش قرارداد ۱ × ۵۰ = ۵۰ دلار تغییر میکند.
- یک تیک برابر ۰٫۲۵ × ۵۰ = ۱۲٫۵۰ دلار است.
- چهار تیک برابر ۴ × ۱۲٫۵۰ = ۵۰ دلار است، یعنی همان یک پوینت. [S1,S2]
نتیجهٔ این حساب ساده است: تغییری که روی نمودار شاخص کوچک به نظر میرسد، با ضرب در ۵۰ به عدد دلاری بزرگتری تبدیل میشود. در قرارداد آتی معمولاً فقط بخشی از ارزش اسمی را بهعنوان وجه تضمین میپردازید، اما سود و زیان بر پایهٔ کل ارزش اسمی حساب میشود. این همان سازوکار اهرم است.
هشدار
زیان بهازای هر پوینت حساب میشود
اگر شاخص خلاف موقعیت شما حرکت کند، زیان برای هر قرارداد ES بهازای هر پوینت ۵۰ دلار است و با کل ارزش اسمی سنجیده میشود، نه با پولی که کنار گذاشتهاید. پس زیان شما میتواند از همهٔ وجه تضمین فراتر برود. این مثال فقط سازوکار را نشان میدهد و هیچ سطحی برای ورود یا خروج پیشنهاد نمیکند.
کدام اشتباهها درباره شاخصهای آمریکا رایج است؟
بیشتر خطاها از یکیگرفتن دو چیز متفاوت میآید. چهار اشتباه زیر رایج است:
- یکیگرفتن نزدک کامپوزیت با ناسداک-۱۰۰: دامنهٔ این دو شاخص فرق دارد، پس عدد و درصد تغییرشان یکسان نیست.
- ارزشبازاری دانستن داوجونز: این شاخص قیمتمحور است.
- یکیگرفتن شاخص با ابزار معاملاتی: شاخص عددی محاسبهشده است و قرارداد آتی یا CFD روی آن ضریب، ساعت معاملاتی و هزینهٔ جداگانه دارد.
- مقایسهٔ مستقیم سطح عددی دو شاخص: هر شاخص فرمول و مبنای خودش را دارد، پس بزرگتر بودن عدد یکی به معنای ارزش بیشتر سبدش نیست.
خطای سوم میتواند پرهزینه باشد، چون معاملهگر ممکن است مشخصات یک CFD را به قرارداد آتی نسبت دهد یا برعکس. درس مشترک هر چهار خطا یکی است: پیش از تفسیر هر عدد بپرسید کدام سبد و کدام قاعدهٔ وزندهی پشت آن است، و اگر پای معامله در میان است، مشخصات کدام ابزار.
محدودیتهای این شاخصها و دانستههای این مقاله چیست؟
هر شاخص فقط همان چیزی را نشان میدهد که قاعدهاش اجازه میدهد. داوجونز فقط ۳۰ جزء دارد و وزندهی قیمتمحورش اندازهٔ شرکت را نادیده میگیرد؛ پس تصویری که میدهد باریکتر از اساندپی ۵۰۰ است.
رقم حدود ۸۰٪ اساندپی ۵۰۰ از سند آموزشی ناشر شاخص آمده که تاریخ انتشارش روشن نیست. سهم واقعی با تغییر ارزش شرکتها جابهجا میشود، پس این رقم را تقریبی بخوانید. دربارهٔ ناسداک-۱۰۰ هم آستانهها و جزئیات هر قاعده را باید از روششناسی رسمی جاری ناسداک خواند. سطح ۶٬۸۰۰ در مثال ES نیز فرضی است و قیمت روز نیست.
این مقاله ساختار شاخصها را توضیح میدهد، نه جهت بازار را. گام بعد برای کسی که میخواهد با این شاخصها کار کند، خواندن مشخصات رسمی همان ابزاری است که معامله میکند. دلیلش این است که ضریب، تیک و ساعت معاملاتی هر ابزار با خود شاخص فرق دارد.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
اس اند پی ۵۰۰ از چند شرکت تشکیل شده؟
داوجونز چند سهم دارد؟
شاخص قیمتمحور یعنی چه؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.