حجم پوزیشن چگونه محاسبه میشود؟ فرمول و مثال گامبهگام
گاهی معاملهگرها حجم هر معامله را از روی عادت انتخاب میکنند؛ مثلاً همیشه همان یک لات. این کار ساده است، اما با هر حد ضرر تازه، مبلغ زیان احتمالی هم عوض میشود. راه دقیقتر برعکس است: اول تعیین میکنید حداکثر چقدر پول را در این معامله به خطر میاندازید، بعد حجم را از همین مبلغ و فاصلهٔ حد ضرر بیرون میکشید.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد حجم هر معامله را از ریسک مجاز و فاصلهٔ حد ضرر حساب کند؛ گام بعدی شناخت دقیقتر حد ضرر و ریسک هر معامله است.
در یک نگاه
- حجم = ریسک پولی ÷ (فاصلهٔ حد ضرر × ارزش واحد)
- ریسک را از موجودی حساب بسنجید، نه سپردهٔ اولیه.
- ارزش هر پیپ فقط در شرایطی خاص ثابت ۱۰ دلار است.
- سقف اهرم مقرراتی حجم را محدود میکند، اندازهٔ مناسب را تعیین نمیکند.
- ریسک ۱ تا ۲ درصد قاعدهٔ سرانگشتی منابع آموزشی است، نه الزام.
فرمول پایه حجم پوزیشن چیست و هر جزء آن چه معنایی دارد؟
حجم پوزیشن چگونه محاسبه میشود؟ ریسک پولی مجاز معامله، یعنی درصدی از موجودی حساب، را بر زیان هر واحد حجم در صورت فعالشدن حد ضرر تقسیم میکنید. این زیان از ضرب فاصلهٔ حد ضرر در ارزش هر واحد حرکت قیمت (پیپ یا تیک) به دست میآید. حاصل تقسیم، تعداد لات، قرارداد یا سهم است. به این محاسبه در منابع انگلیسی Position Sizing میگویند. شکل فشردهٔ فرمول این است: حجم = ریسک پولی ÷ (فاصلهٔ حد ضرر × ارزش هر واحد حرکت قیمت). هر سه جزء معنای مشخصی دارند:
- ریسک پولی مبلغی به دلار یا ارز حساب است که اگر حد ضرر فعال شود از حساب کم میشود. معمولاً آن را درصدی از موجودی حساب میگیرند.
- فاصلهٔ حد ضرر فاصلهٔ قیمت ورود تا قیمت حد ضرر (Stop Loss) است و به پیپ، تیک، پوینت یا دلار شمرده میشود.
- ارزش هر واحد حرکت نشان میدهد هر پیپ یا تیک برای یک واحد حجم چند دلار سود یا زیان میسازد.
این فرمول شبیه حساب کرایهٔ تاکسی است. اگر بدانید چقدر پول برای رفتوآمد کنار گذاشتهاید و کرایهٔ هر کیلومتر چقدر است، از تقسیم این دو میفهمید چند کیلومتر میتوانید بروید. در معامله، بودجه همان ریسک پولی است و کرایهٔ هر کیلومتر همان زیان هر واحد حجم تا حد ضرر. نتیجه حجمی است که اگر قیمت به حد ضرر برسد و سفارش همانجا اجرا شود، زیانش پیش از حسابکردن اسپرد و کارمزد از بودجهٔ تعیینشده بیرون نمیزند؛ این دو هزینه زیان واقعی را کمی بیشتر میکنند. به همین دلیل این فرمول هستهٔ مدیریت ریسک در سطح یک معامله است.
پیش از محاسبه چه چیزهایی را باید داشته باشید؟
پنج داده لازم است و اگر یکی کم باشد، حجم قابل محاسبه نیست:
- موجودی واقعی حساب در لحظهٔ ثبت سفارش، نه سپردهای که روز اول واریز کردهاید.
- درصد ریسک، یعنی سهمی از موجودی که حاضرید در این معامله از دست بدهید.
- قیمت ورود و قیمت حد ضرر، که هر دو باید پیش از محاسبه روشن باشند.
- ارز حساب، یعنی ارزی که سود و زیان شما به آن ثبت میشود.
- مشخصات ابزار، شامل اندازهٔ لات یا قرارداد و ارزش هر پیپ یا تیک.
مهمترین پیشنیاز از این میان حد ضرر است. بدون آن، جزء میانی فرمول خالی میماند و هر عددی که برای حجم بنویسید حدس است. ترتیب درست این است: اول جای حد ضرر را از روی ساختار نمودار تعیین کنید، بعد حجم را حساب کنید. ترتیب برعکس خطای پنهانی دارد. اگر اول حجم را انتخاب کنید و بعد حد ضرر را جایی بگذارید که زیانش «قابل تحمل» به نظر برسد، حد ضرر دیگر به منطق بازار ربطی ندارد. در این حالت، حد ضرر فقط عددی است که با حجم دلخواه شما جور شده است. ارز حساب هم کماهمیت نیست. سود و زیان هر معامله در نهایت به ارز حساب تبدیل میشود، پس ارزش هر پیپ یا تیک باید به همان ارز سنجیده شود.
مراحل محاسبه گامبهگام چگونه است؟
اگر دادهها آماده باشد، پاسخ عملی اینکه حجم پوزیشن چگونه محاسبه میشود پنج گام پشتسرهم است. هر گام خروجی گام قبل را میگیرد. مثال زیر فرضی است: حسابی ۱٬۰۰۰ دلاری که روی EUR/USD معامله میکند و ارز حسابش دلار است.
- ریسک پولی را حساب کنید: موجودی حساب × درصد ریسک. با ریسک فرضی ۲٪، این مبلغ ۱٬۰۰۰ × ۰٫۰۲ = ۲۰ دلار است.
- فاصلهٔ حد ضرر را بشمارید: فاصلهٔ قیمت ورود تا حد ضرر را به همان واحدی بنویسید که قیمت ابزار با آن حرکت میکند. در این مثال، فاصله ۵۰ پیپ است.
- ارزش هر واحد حرکت را پیدا کنید: در EUR/USD با حساب دلاری، هر پیپ برای یک لات استاندارد ۱۰ دلار است.
- تقسیم کنید: ریسک پولی ÷ (فاصلهٔ حد ضرر × ارزش واحد). اینجا ۵۰ × ۱۰ = ۵۰۰ دلار زیان برای هر لات استاندارد است و ۲۰ ÷ ۵۰۰ = ۰٫۰۴ لات.
- گرد کنید و دوباره بسنجید: اگر حاصل با کوچکترین گام حجمی که کارگزار میپذیرد جور نبود، آن را به پایین گرد کنید. [S4,S5]
پنج گام محاسبهٔ حجم، از ریسک پولی تا گرد کردن به پایین و حساب معکوس
گرد کردن به بالا یعنی زیان احتمالی از بودجه بیشتر میشود. برای همین، در هر شکی جهت گرد کردن همیشه رو به پایین است. حساب معکوس خطای ورودی را میگیرد. حجم بهدستآمده را در ارزش پیپ و فاصلهٔ حد ضرر ضرب کنید. ۰٫۰۴ لات یعنی هر پیپ ۰٫۴ دلار، و ۵۰ پیپ × ۰٫۴ دلار دوباره ۲۰ دلار میشود. اگر حاصل با ریسک پولی گام اول برابر نبود، یکی از ورودیها اشتباه است. عدد ۲٪ در این مثال فقط برای سادهشدن حساب آمده و پیشنهاد نیست. ماشینحسابهای آنلاین حجم هم معمولاً همین فرمول را به کار میبرند. دانستن گامها کمک میکند اگر یکی از ورودیها را اشتباه وارد کردید، خطا را تشخیص دهید. [S4,S5]
مثال عددی در فارکس، سهام و فیوچرز
فرمول در هر سه بازار یکی است؛ فقط واحد حجم و ارزش هر واحد حرکت عوض میشود. در سهام، واحد حجم خود سهم است. فرض کنید حسابی ۵۰٬۰۰۰ دلاری دارید و برای مثال ریسک ۱٪ را انتخاب کردهاید. ریسک پولی ۵۰۰ دلار میشود. قیمت ورود فرضی ۱۰۰ دلار و حد ضرر ۹۵ دلار است، پس زیان هر سهم ۵ دلار است. حجم برابر ۵۰۰ ÷ ۵ = ۱۰۰ سهم است. در سهام زیان هر سهم مستقیماً همان فاصلهٔ ورود تا حد ضرر به دلار است، پس فرمول سادهترین شکل خودش را دارد. در قرارداد آتی (Futures)، واحد حجم قرارداد است. طبق مشخصات CME Group، قرارداد E-mini S&P 500 برابر ۵۰ دلار ضرب در شاخص S&P 500 است. پس هر پوینت حرکت شاخص برای هر قرارداد ۵۰ دلار سود یا زیان میسازد. کوچکترین حرکت قیمت، یعنی تیک (Tick)، ۰٫۲۵ پوینت و برابر ۱۲٫۵۰ دلار است. حالا همان ریسک پولی فرضی ۵۰۰ دلار را در نظر بگیرید. با یک قرارداد E-mini، این بودجه فقط حد ضرری به فاصلهٔ ۵۰۰ ÷ ۵۰ = ۱۰ پوینت را میپوشاند، یعنی ۵۰۰ ÷ ۱۲٫۵۰ = ۴۰ تیک. اگر حد ضرر منطقی شما دورتر باشد، حتی یک قرارداد هم از بودجه بیشتر است. اینجا نسخهٔ کوچکتر به کار میآید. به گفتهٔ CME Group، قراردادهای Micro E-mini یکدهم اندازهٔ E-mini متناظرشان هستند. پس در Micro E-mini S&P 500 هر پوینت یکدهم ۵۰ دلار، یعنی ۵ دلار و هر تیک یکدهم ۱۲٫۵۰ دلار، یعنی ۱٫۲۵ دلار، است. با حد ضرر همان ۱۰ پوینت، فرمول ۵۰۰ ÷ (۱۰ × ۵) = ۱۰ قرارداد میکرو میدهد. از نظر ریسک، این حجم با یک قرارداد E-mini برابر است، اما اجازه میدهد حجم را پلهپله و دقیقتر با بودجه جور کنید. [S2,S3,S4,S5,S1]
همهٔ عددها فرضی و آموزشیاند و هیچکدام پیشنهاد معامله نیست.
| بازار | ریسک پولی فرضی | زیان هر واحد حجم تا حد ضرر | حجم |
|---|---|---|---|
| فارکس، EUR/USD با حساب دلاری | ۲۰ دلار | ۵۰ پیپ × ۱۰ دلار = ۵۰۰ دلار برای هر لات استاندارد | ۰٫۰۴ لات |
| سهام | ۵۰۰ دلار | ۱۰۰ − ۹۵ = ۵ دلار برای هر سهم | ۱۰۰ سهم |
| فیوچرز E-mini S&P 500 | ۵۰۰ دلار | ۱۰ پوینت × ۵۰ دلار = ۵۰۰ دلار | ۱ قرارداد |
| فیوچرز Micro E-mini S&P 500 | ۵۰۰ دلار | ۱۰ پوینت × ۵ دلار = ۵۰ دلار | ۱۰ قرارداد |
ارزش پیپ، تیک و لات چقدر است و چه زمانی تغییر میکند؟
ارزش هر پیپ یا تیک به سه چیز بستگی دارد: اندازهٔ لات یا قرارداد، جفتارزی که معامله میکنید و ارز حساب شما. لات (Lot) واحد استاندارد حجم در فارکس است. لات استاندارد ۱۰۰٬۰۰۰ واحد از ارز پایه است، لات مینی ۱۰٬۰۰۰ واحد و لات میکرو ۱٬۰۰۰ واحد. این شبیه خرید برنج از مغازه است: کیسهٔ بزرگ، کیسهٔ متوسط و بستهٔ کوچک. جنس یکی است، فقط مقدار هر بسته فرق دارد و اثر هر تغییر قیمت به همان نسبت بزرگ یا کوچک میشود. پیپ (Pip) در جفتهای غیرین رقم چهارم اعشار، یعنی ۰٫۰۰۰۱، است و در جفتهای ین رقم دوم اعشار، یعنی ۰٫۰۱. در جفتهای غیرین، ارزش پیپ لات استاندارد از ضرب ۰٫۰۰۰۱ در ۱۰۰٬۰۰۰ واحد به دست میآید و حاصل به ارز دوم جفت است. در EUR/USD ارز دوم دلار است، پس با حساب دلاری حاصل ۱۰ دلار است و برای لاتهای کوچکتر به همان نسبت کم میشود. [S6]
ارزش پیپ در این جدول فقط برای حالتی است که ارز دوم جفت و ارز حساب هر دو دلار باشند.
| نوع لات | واحد ارز پایه | ارزش هر پیپ در EUR/USD با حساب دلاری |
|---|---|---|
| استاندارد | ۱۰۰٬۰۰۰ | ۱۰ دلار |
| مینی | ۱۰٬۰۰۰ | ۱ دلار |
| میکرو | ۱٬۰۰۰ | ۰٫۱ دلار |
این ۱۰ دلار فقط وقتی ثابت است که ارز دوم جفت و ارز حساب هر دو دلار باشند. اگر حساب شما یورویی است، یا جفتی را معامله میکنید که ارز دومش دلار نیست، ارزش پیپ باید با نرخ تبدیل به ارز حساب برگردانده شود. در این حالت، با تغییر نرخ تبدیل، ارزش پیپ هم کمی جابهجا میشود. برای شناخت ارز پایه و ارز دوم، صفحهٔ جفتارز را ببینید. در فیوچرز وضع سادهتر است. ارزش تیک بخشی از مشخصات قرارداد است و بورس آن را تعیین میکند؛ همان عددهایی که در مثال E-mini و میکرو دیدید. تا وقتی مشخصات قرارداد عوض نشود، این عدد برای حسابی که به دلار است ثابت میماند.
درصد ریسک هر معامله را چطور انتخاب کنید؟
هیچ عدد واحدی برای همه وجود ندارد. ریسک ۱٪ تا ۲٪ از موجودی در هر معامله قاعدهٔ سرانگشتیای است که در راهنماهای آموزشی حجم پوزیشن آمده است. منشأ این عدد آموزشی است، نه مقرراتی و انتخاب آن بخشی از برنامهٔ خود شماست. چند معیار به انتخاب این عدد کمک میکند: [S2,S3,S4,S5]
- تحمل زیانهای پیاپی: هر چه درصد بالاتر باشد، رشتهای از زیانهای پشتسرهم موجودی را سریعتر کوچک میکند. درصدی را بسنجید که پس از چند زیان پشتسرهم هنوز برایتان قابلقبول باشد.
- سبک معامله: هر چه شمار معاملههای شما بیشتر باشد، احتمال رشتههای طولانیتر زیان هم بیشتر است؛ پس درصد هر معامله را با شمار معاملههایتان بسنجید.
- قابلیت اجرا: درصدی را انتخاب کنید که بتوانید پس از زیان و سود هم بیتغییر اجرا کنید؛ درصدی که در همهٔ معاملهها یکسان اجرا نشود، در عمل قاعده نیست.
نکته
درصد ثابت، حجم متغیر
در روش ثابتدرصدی، درصد ریسک در همهٔ معاملهها یکی است و حجم با فاصلهٔ حد ضرر و موجودی تغییر میکند. حد ضرر دورتر یعنی حجم کمتر و حد ضرر نزدیکتر یعنی حجم بیشتر، با همان ریسک پولی.
این درصد بخش قابلکنترل ریسک است. شما تصمیم میگیرید چه سهمی از موجودی را در یک معامله به خطر بیندازید. برای جزئیات بیشتر دربارهٔ انتخاب این عدد، صفحهٔ ریسک هر معامله را ببینید.
حجم پوزیشن با اهرم و مارجین چه رابطهای دارد؟
اهرم سقف حجمی را که میتوانید باز کنید تعیین میکند؛ حجم مناسب را فرمول ریسک تعیین میکند. این دو را نباید با هم یکی گرفت. اهرم (Leverage) یعنی کارگزار اجازه میدهد معاملهای بزرگتر از سپردهٔ خودتان باز کنید. مارجین (Margin) مبلغی از حساب است که برای باز نگهداشتن همان معامله کنار گذاشته میشود. اهرم شبیه سقف وام بانک است. سقف وام میگوید حداکثر چقدر میتوانید قرض بگیرید، نه اینکه قسط چه مبلغی از عهدهٔ شما برمیآید. اگر حجم را از روی سقف اهرم انتخاب کنید، فاصلهٔ حد ضرر و ریسک پولی در تصمیم شما غایب است. پس ترتیب این است: حجم را با فرمول ریسک حساب کنید، بعد ببینید زیر سقف اهرم و مارجین آزاد حساب هست یا نه. اگر نبود، حجم را کم کنید یا معامله را کنار بگذارید. رگولاتورها برای مشتری خرد سیافدی (CFD) سقف اهرم گذاشتهاند:
سقفها مربوط به سیافدی مشتری خرد در همان حوزه و از همان تاریخ اجراست و ممکن است پس از بازنگری نهاد تغییر کرده باشد.
| نهاد و حوزه | ابزار | سقف اهرم برای مشتری خرد |
|---|---|---|
| ASIC، استرالیا، اجرا از ۲۹ مارس ۲۰۲۱ | جفتارز اصلی | ۳۰ به ۱ |
| ASIC، استرالیا | جفتارز غیراصلی، طلا، شاخص سهام اصلی | ۲۰ به ۱ |
| ASIC، استرالیا | کالا غیر از طلا، شاخص فرعی | ۱۰ به ۱ |
| ASIC، استرالیا | رمزارز | ۲ به ۱ |
| ESMA، اتحادیهٔ اروپا، اعمال از ۱ اوت ۲۰۱۸ | از جفتارز اصلی تا رمزارز، بسته به نوسان دارایی | ۳۰ به ۱ تا ۲ به ۱ |
دستور ASIC زیان سیافدی مشتری خرد را به وجوه همان حساب محدود میکند تا موجودی منفی نشود. ESMA در ۲۰۱۸ قطع خودکار پوزیشنهای باز مشتری خرد را در ۵۰٪ حداقل مارجین الزامی، بهازای هر حساب، استاندارد کرد. اقدام اولیهٔ ESMA موقت بود. قاعدهٔ حاکم بر حساب شما به رگولاتور کارگزارتان بستگی دارد و صفحهٔ رگولاتوری بروکر این تفاوت را توضیح میدهد. اهرم زیان را هم به همان نسبت سود بزرگ میکند. اگر حجمی بیش از توان حساب باز کنید، ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید. حفاظت ASIC از موجودی منفی فقط برای سیافدی مشتری خرد در همان حوزه است؛ در حسابی که چنین حفاظتی ندارد، زیان میتواند از موجودی حساب هم بیشتر شود. در بازار رمزارز با اهرم، رسیدن به مرز مارجین به بستهشدن اجباری پوزیشن میانجامد؛ سازوکارش در لیکویید شدن در کریپتو آمده است. [S1,S2,S5]
خطاهای رایج در محاسبه حجم کداماند؟
بیشتر خطاها از یک جا میآیند: یکی از اجزای فرمول ثابت فرض میشود، در حالی که ثابت نیست.
لات ثابت و سپردهٔ اولیه
لات ثابت یعنی همیشه همان حجم، با هر حد ضرری. با این کار، معاملهای که حد ضرر دورتری دارد زیان بزرگتری هم دارد. ریسک پولی دیگر ثابت نیست و عملاً از کنترل خارج میشود. خطای بعدی، حسابکردن ریسک از سپردهٔ اولیه است. ریسک باید از موجودی واقعی حساب گرفته شود. فرض کنید حساب ۲۵٬۰۰۰ دلاری به ۲۳٬۰۰۰ دلار رسیده است. با ریسک ۰٫۵٪، سقف ریسک ۲۳٬۰۰۰ × ۰٫۵٪ = ۱۱۵ دلار است، نه عددی که از سپردهٔ ۲۵٬۰۰۰ دلاری درمیآید. اگر از سپردهٔ اولیه حساب کنید، بعد از هر زیان، سهم واقعی ریسک از موجودی بزرگتر از برنامه میشود. خطای سوم، استفاده از ارزش پیپ EUR/USD برای همهٔ جفتها و همهٔ ارزهای حساب است. همان استثنایی که در بخش ارزش پیپ آمد، اینجا معمولاً فراموش میشود.
نوسان و همبستگی نادیدهگرفتهشده
درصد ثابت بهتنهایی نوسان دارایی را نمیبیند. اگر حد ضرر را بدون توجه به دامنهٔ حرکت معمول بازار بگذارید، ممکن است نوسان عادی قیمت آن را فعال کند. روش مبتنی بر نوسان از میانگین دامنهٔ واقعی (Average True Range یا ATR) کمک میگیرد. این شاخص نشان میدهد قیمت در هر دوره بهطور میانگین چقدر جابهجا میشود. فاصلهٔ حد ضرر از آن گرفته میشود و حجم طوری تنظیم میشود که ریسک هر معامله یکسان بماند. در بازار پرنوسانتر، حد ضرر دورتر و حجم کمتر میشود. اما ATR از دادههای گذشته ساخته میشود و جهش ناگهانی نوسان را از پیش نشان نمیدهد. همبستگی خطای پنهانتری است. دو معامله روی جفتارزهایی که معمولاً همجهت حرکت میکنند، از نظر ریسک به یک معاملهٔ بزرگتر شبیهاند. اگر برای هر کدام جداگانه حجم بگیرید، ریسک کل از برنامه بیشتر میشود.
هشدار
حجم درست زیان را حذف نمیکند
حجم و جای حد ضرر بخش قابلکنترل ریسکاند. جهش قیمت (Gap) و لغزش اجرا (Slippage) بخش غیرقابلکنترلاند و ممکن است سفارش حد ضرر را در قیمتی بدتر اجرا کنند. در این حالت زیان واقعی از ریسک پولی محاسبهشده بیشتر میشود.
چکلیست محاسبه حجم پیش از ثبت سفارش
وقتی بدانید حجم پوزیشن چگونه محاسبه میشود، باقی کار به نظم بستگی دارد. این فهرست را پیش از هر سفارش، به همین ترتیب مرور کنید. اگر یکی از موارد برقرار نیست، سفارش هنوز آمادهٔ ثبت نیست.
- جای حد ضرر از روی نمودار تعیین شده و فاصلهاش به پیپ، تیک یا دلار شمرده شده است.
- مبنای ریسک پولی موجودی واقعی حساب است، نه سپردهٔ اولیه.
- درصد ریسک همان درصدی است که در برنامهٔ معاملاتی برای همهٔ معاملهها نوشتهاید.
- ارزش هر پیپ یا تیک برای همین ابزار و همین ارز حساب سنجیده شده است.
- حجم با فرمول به دست آمده و به پایین گرد شده است.
- حساب معکوس انجام شده و حاصل ضرب حجم، فاصلهٔ حد ضرر و ارزش واحد با ریسک پولی برابر است.
- فاصلهٔ حد ضرر با دامنهٔ نوسان معمول بازار، مثلاً ATR، جور درمیآید.
- معاملههای باز دیگر روی داراییهای همجهت، ریسک کل را از سقف شما بالاتر نمیبرند.
- حجم نهایی زیر سقف اهرم و مارجین آزاد حساب قرار دارد.
حاصل این چکلیست یک چیز است: زیان هر معامله، تا جایی که به حجم و حد ضرر مربوط است، پیش از ثبت سفارش اندازهگیری شده است.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
سایز پوزیشن چیست؟
با حساب ۱۰۰۰ دلاری چند لات باید معامله کنم؟
محاسبهٔ حجم معامله در کریپتو چگونه است؟
تفاوت لات استاندارد، مینی و میکرو چیست؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.