پوزیشن لانگ و شورت چیست؟ تعریف، سازوکار، مارجین و ریسک
فرض کنید دربارهٔ یک سهم نظری دارید: یا فکر میکنید قیمتش بالا میرود، یا انتظار دارید پایین بیاید. برای حالت اول خریدن کافی است، اما در حالت دوم هم راهی برای گرفتن موقعیت وجود دارد. بازار به این دو جهت نامهای مشخصی داده است و ریسک آنها با هم برابر نیست. شناختن تفاوتشان پیش از هر معاملهای لازم است.
این مقاله برای کسی است که معنای لانگ و شورت را میخواهد. بعد از آن میتواند سراغ اهرم و فارکس برود.
در یک نگاه
- لانگ یعنی مالکیت دارایی و انتظار افزایش قیمت.
- شورت یعنی فروش سهم قرضی؛ با بالا رفتن قیمت زیان میکند.
- شورت مارجین و هزینهٔ وام سهم دارد.
- سقف زیان شورت از نظر نظری نامحدود است.
- قاعدهٔ مارجین و گزارشدهی از حوزهای به حوزهٔ دیگر فرق دارد.
پوزیشن لانگ و شورت چیست و چه فرقی دارند؟
پوزیشن لانگ و شورت دو موقعیت مقابلاند. در لانگ مالک دارایی هستید و انتظار دارید قیمت بالا برود. در شورت سهمی را میفروشید که مالکش نیستید و برای تحویل قرض میگیرید؛ انتظار افت قیمت دارید یا میخواهید داراییتان را در برابر نوسان پوشش دهید. اگر قیمت سهمِ شورتشده بالا برود، زیان میکنید. به زبان ساده، موقعیت خرید (long position) وضعیتی است که در آن مالک دارایی هستید و بالا رفتن قیمت به نفع شماست. موقعیت فروش (short position) وضعیتی است که در آن سهمی قرضی را فروختهاید و باید روزی همان سهم را به وامدهنده برگردانید. پس فرق اصلی در مالکیت است: دارندهٔ لانگ چیزی در دست دارد، اما فروشندهٔ شورت به کسی بدهکار است. به گفتهٔ Investor.gov، وبسایت آموزشی کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC)، فروشندهٔ شورت دو انگیزهٔ رایج دارد. یا باور دارد قیمت سهم پایین میآید، یا میخواهد سهمهایی را که در اختیار دارد در برابر نوسان قیمت پوشش دهد. انگیزهٔ دوم نشان میدهد شورت همیشه شرطبندی بر سقوط نیست و گاهی ابزار مدیریت ریسک است. این دو جهت پایهٔ هر ترید هستند و جدول زیر تفاوتشان را کنار هم میگذارد.
مقایسهٔ ساختاری دو موقعیت در بازار سهام
| ویژگی | لانگ | شورت |
|---|---|---|
| انتظار | افزایش قیمت | افت قیمت یا پوشش ریسک |
| وضعیت دارایی | مالک دارایی هستید | سهم قرضی را فروختهاید |
| جهت زیانده | افت قیمت | افزایش قیمت |
| سقف زیان | سرمایهٔ پرداختشده (بدون اهرم) | از نظر نظری نامحدود |
| هزینهٔ ویژه | قرض سهم لازم نیست | بهرهٔ وام سهم و قواعد مارجین |
شورت کردن چگونه انجام میشود؟
شورت کردن یعنی سهمی را که مالکش نیستید قرض بگیرید، در بازار بفروشید و بعداً همان تعداد سهم را بازخرید کنید تا به وامدهنده برگردد. در این مقاله، خرید و فروش استقراضی یا فروش استقراضی به همین معنای عمومی short selling به کار میرود؛ شرایط هر سازوکار همنام در بازار ایران را باید از دستورالعمل رسمی همان بازار شناخت. تفاوت شورت با یک فروش معمولی همین قرض است: شما چیزی را میفروشید که هنوز به دیگری تعلق دارد. گامهای یک موقعیت شورت در بازار سهام آمریکا معمولاً اینهاست:
- حساب مناسب: فروشندهٔ شورت تابع قواعد مارجین است، پس کارگزار پیش از هر چیز سپرده و حساب مارجین میخواهد.
- قرض گرفتن سهم: کارگزار سهم موردنظر را برای شما تأمین میکند تا بتوانید آن را تحویل دهید.
- فروش در بازار: سهم قرضی به قیمت بازار فروخته میشود و عواید فروش در حساب باقی میماند.
- نگه داشتن موقعیت: تا وقتی موقعیت باز است، بهرهٔ وام سهم و هزینههای دیگر ممکن است به حساب شما اعمال شود.
- بستن موقعیت: همان تعداد سهم را از بازار میخرید و به وامدهنده برمیگردانید.
به گفتهٔ Investor.gov، در بازار سهام آمریکا کارگزار سهم قرضی را معمولاً از یکی از سه جا تأمین میکند: موجودی خودش، حساب مارجین یک مشتری دیگر، یا وامدهندهای بیرون از کارگزاری. مهم این است که بدهی سهم سر جایش است و تا بازگرداندن آن، موقعیت بسته نشده است. همین ساختار توضیح میدهد چرا شورت هزینه دارد. وامدهنده سهمش را رایگان در اختیار شما نمیگذارد و کارگزار هم برای پوشش ریسک خودش سپرده میخواهد. ترتیب فروش و خرید در شورت هم وارونهٔ لانگ است و همین وارونگی حساب سود و زیان را تغییر میدهد.
سود و زیان لانگ و شورت چگونه حساب میشود و سقف زیان کجاست؟
در پوزیشن لانگ بالا رفتن قیمت به نفع صاحب موقعیت است و پایین آمدن آن زیان میآورد؛ در پوزیشن شورت جهت دقیقاً برعکس است. طبق توضیح Investor.gov، اگر قیمت سهمِ شورتشده بالا برود، فروشندهٔ شورت زیان میکند. حساب هر دو موقعیت از یک منطق ساده پیروی میکند. در لانگ اول میخرید و بعد میفروشید، پس نتیجه برابر تفاوت قیمت فروش و قیمت خرید، ضرب در تعداد سهم و منهای کارمزد است. در شورت ترتیب جابهجا میشود: اول میفروشید و بعد بازخرید میکنید. نتیجهٔ شورت برابر تفاوت قیمت فروش اولیه و قیمت بازخرید، ضرب در تعداد سهم است. کارمزد، بهرهٔ وام سهم و هزینههای دیگر هم از این رقم کم میشوند. اگر قیمت بازخرید از قیمت فروش بالاتر باشد، این تفاوت منفی است. تفاوت مهمتر در سقف زیان است. اگر سهمی را بدون قرض و اهرم خریده باشید، بیشترین زیان شما همان سرمایهای است که پرداختهاید. در شورت چنین سقفی وجود ندارد. به گفتهٔ Firstrade، کارگزاری آمریکایی، زیان شورت از نظر نظری نامحدود است، زیرا سقفی برای بالا رفتن قیمت نیست و هرچه قیمت بالاتر برود، زیان بیشتر میشود. این عدم تقارن در عمل یعنی دو موقعیت هماندازه، ریسک هماندازه ندارند. دارندهٔ لانگ بدترین حالت را از پیش میداند، اما فروشندهٔ شورت نمیتواند بدترین حالت را با یک عدد ثابت تعیین کند. به همین دلیل اندازهٔ موقعیت شورت و سپردهٔ آن اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مارجین شورت چقدر است؟ یک مثال حسابی
در آمریکا مارجین اولیهٔ فروش شورت سهام ۱۵۰٪ ارزش معامله است. به گفتهٔ FINRA، نهاد خودانتظامی کارگزاریهای آمریکا، ۱۰۰٪ از عواید خود فروش شورت تأمین میشود و ۵۰٪ باقیمانده را مشتری سپرده میگذارد. این نسبت به مقررات فدرال معروف به Regulation T برمیگردد و مخرج آن ارزش بازار موقعیت در لحظهٔ اجراست. فرض کنید میخواهید ۲۰٬۰۰۰ دلار از یک سهم را در بازار آمریکا شورت کنید. مثال آموزشی Interactive Brokers حساب را اینطور نشان میدهد: [S4,S5,S6]
- ارزش موقعیت در لحظهٔ اجرا: ۲۰٬۰۰۰ دلار.
- سهم عواید فروش شورت، یعنی ۱۰۰٪: ۲۰٬۰۰۰ دلار.
- سپردهٔ شما، یعنی ۵۰٪: ۱۰٬۰۰۰ دلار.
- جمع الزام اولیه، یعنی ۱۵۰٪: ۳۰٬۰۰۰ دلار. [S6,S4,S5]
نکتهٔ این مثال آن است که پول حاصل از فروش به دست شما نمیرسد که آزادانه خرجش کنید. این پول در حساب میماند و بخشی از تضمین موقعیت است. شما باید سپردهای برابر ۵۰٪ ارزش موقعیت را هم از جیب خودتان کنار آن بگذارید. پس شورت بدون سرمایه انجام نمیشود. [S4]
نکته
این حساب فقط مارجین اولیه است
مثال بالا فقط الزام سپرده در لحظهٔ ورود را نشان میدهد و توصیه به معامله نیست. تا وقتی موقعیت باز است، شما تابع قواعد مارجین میمانید و هزینههایی مانند بهرهٔ وام سهم هم ممکن است اعمال شود. این هزینهها در رقم ۳۰٬۰۰۰ دلار حساب نشدهاند.
ریسکهای ویژه شورت چیست؟
ریسک اصلی شورت این است که قیمت برخلاف انتظار شما بالا برود، و برای این بالا رفتن سقفی وجود ندارد. این ریسک و دو ریسکی که از ساختار قرض و سپرده میآیند، پیش از گرفتن موقعیت باید کنار هم دیده شوند:
- زیان نظری نامحدود: در لانگ بدون اهرم قیمت هر چقدر هم پایین بیاید، زیان به سرمایهٔ پرداختشده محدود است. در شورت هر افزایش قیمت، هزینهٔ بازخرید را بیشتر میکند و نقطهٔ توقف طبیعی ندارد.
- مارجین و الزام سپرده: موقعیت شورت تابع قواعد مارجین است. یعنی بخشی از سرمایهٔ شما تا پایان موقعیت در حساب قفل میماند و نمیتوانید از آن برای کار دیگری استفاده کنید.
- هزینهٔ قرض: بهرهٔ وام سهم و کارمزدهای دیگر، جدا از تفاوت قیمت، از نتیجهٔ شورت کم میشوند. موقعیتی که قیمتش تکان چندانی نخورده، باز هم میتواند به خاطر همین هزینهها منفی شود.
اصطلاح شورت اسکوئیز (short squeeze) هم به همین ریسک افزایش قیمت در موقعیتهای شورت مربوط است و در مقالهای جداگانه توضیح داده میشود.
هشدار
زیان شورت میتواند از سپرده فراتر برود
اگر موقعیت شورت باز کنید و قیمت برخلاف انتظارتان بالا برود، ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید. چون از نظر نظری سقفی برای قیمت نیست، زیان میتواند حتی از سپردهای که گذاشتهاید هم بیشتر شود.
محدودیتها: قاعدهها از حوزهای به حوزه دیگر فرق دارد
عددهای این مقاله قاعدهٔ جهانی نیستند. نسبت ۱۵۰٪ مارجین اولیه فقط به سهام در آمریکا مربوط است و مخرجش ارزش بازار موقعیت در لحظهٔ اجراست. در کشور یا بازاری دیگر، قاعدهٔ همانجا ملاک است و ممکن است ساختار کاملاً متفاوتی داشته باشد. در اتحادیهٔ اروپا، نمونهای از رویکرد متفاوت به گزارشدهی مربوط میشود، نه به سپرده. ESMA، نهاد ناظر بازارهای اوراق بهادار اروپا، پیشنهاد کرده است آستانهٔ گزارش موقعیت خالص شورت بهصورت دائمی به ۰٫۱٪ سرمایهٔ منتشرشدهٔ ناشر کاهش یابد. این پیشنهاد دربارهٔ گزارش به ناظر است و گزارش به ناظر با افشای عمومی یکی نیست. برای اینکه بدانید کارگزارتان زیر نظر کدام نهاد کار میکند و تابع کدام قاعده است، مقالهٔ رگولاتوری بروکر را ببینید. [S4,S5,S6,S7]
لانگ و شورت در فارکس، CFD و ارز دیجیتال چه نسبتی با خرید و فروش دارد؟
در فارکس، CFD و ارز دیجیتال، «خرید» معمولاً یعنی گرفتن موقعیت لانگ و «فروش» یعنی گرفتن موقعیت شورت، با همان جهتگیری سود و زیان که در سهام توضیح داده شد. این نسبت در بازار نقدی (اسپات) ارز دیجیتال برقرار نیست: آنجا «فروش» معمولاً فقط فروختن داراییای است که دارید و موقعیت شورت باز نمیکند. اگر هم موقعیت خرید بازی داشته باشید، دکمهٔ فروش ممکن است فقط همان موقعیت را ببندد. تفاوت این بازارها با سهام در نامگذاری نیست، در سازوکار است. اینکه پشت موقعیت شورت قرض یک دارایی هست یا نه و چه هزینهای به آن تعلق میگیرد، به ابزار و قرارداد هر بازار بستگی دارد و باید در شرایط همان کارگزار خوانده شود. برای آشنایی با ساختار بازار ارز، مقالهٔ فارکس را ببینید. یک عامل مشترک در بیشتر این بازارها اهرم است. به گزارش مؤسسهٔ حقوقی DLA Piper، در قراردادهای مابهالتفاوت (CFD) برای مشتریان خرد در بریتانیا، محدودیتهای دائمی FCA، ناظر مالی بریتانیا، سقف اهرم را بسته به نوع دارایی بین ۳۰:۱ و ۲:۱ گذاشت. این سقف به مشتریان خرد در حوزهٔ نظارت FCA مربوط است و بر قرارداد با کارگزاری بیرون از این حوزه حاکم نیست. اهرم در هر دو جهت کار میکند و ریسک هر دو موقعیت لانگ و شورت را بزرگ میکند. به همین دلیل، سقف زیانی که برای لانگ بدون اهرم گفته شد، در موقعیت اهرمی دیگر همانقدر ساده نیست.
معادل شورت در بازار ایران چیست؟
هر ابزاری که در بازار سرمایهٔ ایران امکان گرفتن موقعیتی با سود از افت قیمت بدهد، سازوکار، شرایط و هزینههایش را باید از قاعدهٔ همین بازار شناخت، نه از قواعد آمریکا یا اروپا. عددها و قاعدههای بخشهای قبل به همان حوزهها تعلق دارند و به بازار ایران تعمیم داده نمیشوند. اگر چنین ابزاری را بررسی میکنید، همان پرسشهایی که دربارهٔ شورت در بازارهای دیگر مطرح شد، اینجا هم معیارند. کدام نمادها مشمولاند، چه وثیقهای لازم است، چه هزینهای برای نگه داشتن موقعیت پرداخت میشود و موقعیت چگونه و تا چه زمانی باید بسته شود. پاسخ این پرسشها را از متن دستورالعمل رسمی و از کارگزار خودتان بگیرید.
اشتباههای رایج درباره شورت
سه برداشت نادرست بیش از بقیه دربارهٔ شورت تکرار میشود:
- یکی گرفتن شورت با «سهم نداشتن»: فروشندهٔ شورت صرفاً کسی نیست که سهم ندارد؛ او سهمی را قرض گرفته و فروخته است و به وامدهنده بدهکار است. در شورت سهام، بدون این قرض موقعیت شورتی وجود ندارد.
- فراموش کردن هزینهٔ قرض و مارجین: شورت با بهرهٔ وام سهم و الزام سپرده همراه است. در مثال آمریکا، مشتری علاوه بر عواید فروش باید ۵۰٪ ارزش موقعیت را سپرده بگذارد.
- تصور سقف برای زیان شورت: برخلاف لانگ بدون اهرم، زیان شورت از نظر نظری نامحدود است، چون قیمت سقف ندارد. [S4]
این سه اشتباه یک ریشه دارند: شورت را قرینهٔ کامل لانگ دیدن. جهت دو موقعیت قرینه است، اما ریسک، هزینه و قاعدهٔ آنها قرینه نیست. گام بعدی برای فهم بهتر این تفاوت، شناختن اهرم و اثر آن بر هر دو موقعیت است.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
شورت کردن یعنی چه
تفاوت لانگ و شورت چیست
خرید و فروش استقراضی چیست
در پوزیشن شورت چطور سود میشود
ریسک پوزیشن شورت چیست
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.