فاندینگ ریت چیست؟ راهنمای نرخ تأمین مالی
وقتی پوزیشنی را در قرارداد دائمی چند ساعت باز نگه میدارید، گاهی مبلغی از موجودی حساب کم و گاهی به آن اضافه میشود. برداشت رایج این است که صرافی کارمزد برداشته است، ولی این پول بین معاملهگران لانگ و شورت جابهجا میشود. این مقاله سازوکار، جهت پرداخت، شیوهٔ محاسبه و مرزهای فاندینگ ریت را باز میکند.
این مقاله برای معاملهگری است که تازه با قرارداد دائمی آشنا شده است. بعد از آن بخش لانگ و شورت و هزینههای واقعی ترید را بخوانید.
در یک نگاه
- فاندینگ ریت پولی است که بین لانگها و شورتها جابهجا میشود.
- هدفش نزدیک نگهداشتن قیمت قرارداد دائمی به اسپات است.
- نرخ مثبت یعنی لانگها به شورتها میپردازند؛ نرخ منفی برعکس.
- بازهٔ تسویه بسته به صرافی فرق میکند؛ رایجترین آن ۸ ساعت است.
- فاندینگ کارمزد صرافی نیست، ولی هزینهٔ نگهداشتن پوزیشن را تغییر میدهد.
فاندینگ ریت دقیقا چیست و چرا قراردادهای دائمی به آن نیاز دارند؟
فاندینگ ریت (نرخ تأمین مالی) سازوکاری است که صرافیها برای نزدیک نگهداشتن قیمت قرارداد دائمی به قیمت اسپات به کار میبرند. در آن دارندگان پوزیشن لانگ و شورت بهصورت دورهای میان خودشان پول جابهجا میکنند. وقتی قرارداد بالاتر از قیمت پایه معامله شود، لانگها به شورتها میپردازند و در حالت عکس، معمولاً شورتها به لانگها.
قرارداد دائمی (Perpetual Futures) نوعی قرارداد مشتقه روی دارایی پایه است که تاریخ سررسید ندارد. در فیوچرز سررسیددار، روز سررسید نقطهٔ پایان قرارداد است؛ قرارداد دائمی چنین نقطهای ندارد و میتواند بیپایان باز بماند. دربارهٔ فرق این دو، قرارداد دائمی و فیوچرز را ببینید. در نبود این نقطه، چیزی باید قیمت قرارداد را به قیمت اسپات دارایی پایه گره بزند. به گفتهٔ آمبردیتا (Amberdata)، صرافیها نرخ تأمین مالی را برای همین کار به کار میبرند.
سازوکار از راه انگیزه کار میکند. مؤلفهٔ پریمیوم (Premium) در فرمول نرخ نشان میدهد قیمت قرارداد دائمی چقدر از قیمت اسپات پایه فاصله گرفته است. وقتی قرارداد گرانتر از اسپات است، نگهداشتن سمت لانگ هزینه دارد و سمت شورت دریافتی دارد. همین تفاوت باعث میشود سمتی که فاصله را کم میکند برای ماندن جذابتر باشد.
به بیان ساده، فاندینگ ریت شبیه اجارهای است که یک طرف بازار به طرف دیگر میدهد تا قیمت قرارداد از قیمت اسپات دور نماند. فرقش با اجارهٔ معمولی این است که جهتش ثابت نیست و پرداخت میان خود معاملهگران است: پول از حساب گروهی از معاملهگران به حساب گروه دیگر میرود.
هر صرافی طراحی و شیوهٔ گزارش خودش را دارد، پس جزئیات محاسبه و زمانبندی از یک صرافی به صرافی دیگر فرق میکند.
نکته
فاندینگ با کارمزد صرافی یکی نیست
به گفتهٔ کوینگلس (CoinGlass)، فاندینگ ریت سازوکار مبادلهٔ کارمزد بین دارندگان پوزیشن لانگ و شورت است. در هر بازه، یک طرف پرداختکننده و طرف دیگر دریافتکننده است.
چه کسی به چه کسی میپردازد و نرخ مثبت و منفی یعنی چه؟
جهت پرداخت را علامت نرخ تعیین میکند. نرخ مثبت یعنی دارندگان لانگ به دارندگان شورت میپردازند و در حالت کلی نشان میدهد قیمت قرارداد دائمی بالاتر از قیمت اسپات دارایی پایه است. نرخ منفی جهت را برعکس میکند: شورتها به لانگها پول میدهند و معمولاً قرارداد پایینتر از اسپات معامله میشود. در ساختار عمومی نرخ، نرخ بهرهٔ پایه هم به پریمیوم افزوده میشود؛ برای همین علامت نرخ عمدتاً، ولی نه همیشه، از فاصلهٔ دو قیمت پیروی میکند. اگر با مفهوم پوزیشن لانگ و شورت آشنا نیستید، اول همان را مرور کنید؛ بقیهٔ این بخش بر آن تکیه دارد.
این جهت تصادفی نیست. به گفتهٔ دریبیت (Deribit)، وقتی پریمیوم مثبت است، دارندگان لانگ به دارندگان شورت میپردازند و این کار پوزیشن لانگ را کمجذابتر و پوزیشن شورت را جذابتر میکند. هدف تنبیه یک سمت نیست؛ هدف این است که توازن انگیزهها به سود همگرایی قیمت قرارداد با ایندکس تغییر کند.
جهت پرداخت فاندینگ در نرخ مثبت و منفی
| وضعیت نرخ | رابطهٔ قیمتها | چه کسی میپردازد | اثر بر انگیزهٔ دو سمت |
|---|---|---|---|
| مثبت | معمولاً قرارداد دائمی بالاتر از اسپات | لانگ به شورت | لانگ کمجذابتر، شورت جذابتر |
| منفی | معمولاً قرارداد دائمی پایینتر از اسپات | شورت به لانگ | شورت کمجذابتر، لانگ جذابتر |
نکتهٔ مهم این جدول آن است که علامت نرخ به رابطهٔ دو قیمت و جهت پرداخت برمیگردد، نه به سود یا زیان پوزیشن شما. ممکن است لانگ باشید، قیمت در جهت دلخواهتان رفته باشد و همزمان فاندینگ بپردازید. برعکس، ممکن است شورت باشید، پوزیشنتان در زیان باشد و در همان بازه فاندینگ دریافت کنید. این دو حساب جدا از هم پیش میروند.
فاندینگ ریت چگونه محاسبه میشود و هر چند ساعت تسویه میشود؟
به گفتهٔ کوینگلس، فاندینگ ریت در ساختار عمومیاش از دو جزء ساخته میشود، نرخ بهرهٔ پایه و مؤلفهٔ پریمیوم؛ جزئیات اجرا و بازهٔ تسویه از صرافی به صرافی فرق میکند. هر دو موضوع در زیر آمده است.
نرخ از چه اجزایی ساخته میشود؟
در توضیح کوینگلس، دو جزء نرخ و مرجعی که پریمیوم با آن سنجیده میشود چنیناند:
- نرخ بهرهٔ پایه: نرخی روزانه که صرافی تعیین میکند و بر تعداد بازههای تسویهٔ روز تقسیم میشود.
- مؤلفهٔ پریمیوم: میزان انحراف قیمت قرارداد دائمی از قیمت اسپات پایه را نشان میدهد.
- قیمت ایندکس (Index Price): مرجعی است که فاصله با آن سنجیده میشود و صرافیها آن را از میانگین وزنی قیمت چند صرافی اسپات بزرگ حساب میکنند.
برای نمونه، فرمول نرخ پریمیوم در دریبیت این است:
فرمول Premium Rate
Premium Rate = ((Mark Price − Deribit Index) / Deribit Index) × 100%
در این فرمول، Mark Price قیمت مارک قرارداد دائمی در دریبیت است و Deribit Index قیمت ایندکس همین صرافی. صورت کسر فاصلهٔ دو قیمت را میدهد. تقسیم بر ایندکس این فاصله را نسبی میکند و ضرب در 100% نتیجه را به درصد تبدیل میکند. اگر قیمت مارک بالاتر از ایندکس باشد، پریمیوم مثبت است و اگر پایینتر باشد، منفی. [S4]
دریبیت روی این پریمیوم یک میراگر (Damper) و یک سقف (Cap) اعمال میکند و حاصل، مبنای نرخ ۸ ساعتهای است که بر همهٔ قراردادهای دائمی باز اعمال میشود. مقدار میراگر و سقف جزو پارامترهای هر صرافی است و ممکن است تغییر کند؛ برای عدد دقیق باید صفحهٔ مشخصات همان قرارداد را دید.
هر چند ساعت یکبار تسویه میشود؟
پاسخ کوتاه این است که بازهٔ تسویه بسته به صرافی فرق میکند و در زمان نگارش این مقاله، بازهٔ ۸ ساعته رایجترین قالب است. به گزارش آمبردیتا، صرافیها در طراحی سازوکار فاندینگ و شیوهٔ گزارش دادههای آن با هم تفاوت دارند. فاصلهای که عدد نرخ با آن بهروز یا گزارش میشود لزوماً همان بازهٔ تسویهٔ پرداخت نیست. این جزئیات بخشی از طراحی هر صرافی است و ممکن است تغییر کند.
دریبیت نمونهای است که فرق «بیان نرخ» و «محاسبهٔ پرداخت» را نشان میدهد. این صرافی نرخ را بهصورت ۸ ساعته بیان میکند، ولی پرداخت را پیوسته محاسبه میکند. پس عبارت «فاندینگ هر ۸ ساعت» در همهٔ صرافیها یک معنا ندارد؛ در یکی یعنی تسویهٔ دورهای و در دیگری فقط واحدی برای بیان نرخ. پیش از مقایسهٔ نرخ دو صرافی، بازهٔ هرکدام را جدا بررسی کنید.
مثال محاسبهای: تبدیل نرخ روزانه به نرخ هر بازه
تبدیل نرخ روزانه به نرخ هر بازه یک تقسیم ساده است: نرخ روزانه را بر تعداد بازههای تسویه در یک روز تقسیم میکنید. مثال آموزشی کوینگلس همین گام را نشان میدهد.
فرض کنید صرافی نرخ بهرهٔ پایهٔ روزانه را ۰٫۰۳٪ تعیین کرده و تسویه در بازههای ۸ ساعته انجام میشود. هر روز سه بازهٔ ۸ ساعته دارد، پس نرخ بهرهٔ هر بازه میشود ۰٫۰۳٪ تقسیم بر ۳، یعنی ۰٫۰۱٪. [S1]
تبدیل نرخ بهرهٔ روزانهٔ ۰٫۰۳٪ به نرخ هر بازهٔ ۸ ساعته، طبق مثال آموزشی کوینگلس
| بازه | سهم از نرخ روزانه | نرخ بهرهٔ همان بازه |
|---|---|---|
| بازهٔ ۸ ساعتهٔ اول | یکسوم | ۰٫۰۱٪ |
| بازهٔ ۸ ساعتهٔ دوم | یکسوم | ۰٫۰۱٪ |
| بازهٔ ۸ ساعتهٔ سوم | یکسوم | ۰٫۰۱٪ |
| جمع یک روز | کل | ۰٫۰۳٪ |
این عددها مثال آموزشیاند، نه نرخ زندهٔ بازار. ۰٫۰۱٪ فقط سهم نرخ بهره در هر بازه است؛ مؤلفهٔ پریمیوم جداگانه حساب میشود و نرخ نهایی هر بازه میتواند از این عدد بیشتر، کمتر یا حتی منفی باشد. [S1]
کاربرد عملی این تقسیم در مقایسه است. اگر یک صرافی نرخ را برای بازهٔ ۸ ساعته و صرافی دیگر برای بازهٔ ساعتی اعلام کند، عدد خام دو صفحه را نمیتوان کنار هم گذاشت. اول هر دو را به یک واحد زمانی مشترک، مثلاً نرخ روزانه، برگردانید و بعد مقایسه کنید. این گام عکس همان تقسیم مثال است: نرخ هر بازه را در تعداد بازههای یک روز ضرب کنید، یعنی نرخ ۸ ساعته را در ۳ و نرخ ساعتی را در شمار ساعتهای یک شبانهروز. در مثال بالا، ۰٫۰۱٪ ضرب در ۳ همان ۰٫۰۳٪ روزانه را میدهد. [S1]
آیا فاندینگ کارمزد صرافی است یا بین معاملهگران جابهجا میشود؟
فاندینگ در اصل کارمزد صرافی نیست؛ به توصیف کوینگلس، سازوکار مبادلهٔ کارمزد بین دارندگان لانگ و شورت است. اینکه تمام مبلغ از یک سمت به سمت دیگر برسد و سهمی به صرافی نرسد، به قواعد هر صرافی بستگی دارد.
دریبیت این اصل را برای قراردادهای خودش صریح کرده است. این صرافی از فاندینگ کارمزدی نمیگیرد و چون پول فقط بین معاملهگران جابهجا میشود، فاندینگ در آن یک بازی حاصلجمعصفر (Zero-sum) است. یعنی جمع پرداختیهای یک سمت با جمع دریافتیهای سمت دیگر برابر است و چیزی از این مبادله به صرافی نمیرسد.
مهم
قاعدهٔ دریبیت را به همهٔ صرافیها تعمیم ندهید
نبود کارمزد روی فاندینگ و حاصلجمعصفر بودن آن دربارهٔ دریبیت مستند است، نه دربارهٔ همهٔ صرافیها. چون طراحی سازوکار از صرافی به صرافی فرق میکند، شرایط هر صرافی را در مشخصات قرارداد خود آن بخوانید.
نتیجهٔ عملی این تمایز آن است که فاندینگ برای شما همیشه هزینه نیست. اگر در سمت دریافتکننده باشید، فاندینگ به موجودیتان اضافه میشود. همین دوسویهبودن نشان میدهد با مبادلهای میان معاملهگران سروکار دارید، نه با هزینهای که همیشه از یک سمت گرفته شود.
فاندینگ ریت در عمل چه هزینه یا محدودیتی ایجاد میکند و چرا سیگنال نیست؟
در عمل، فاندینگ ریت هزینهای تکرارشونده برای نگهداشتن پوزیشن در سمت پرداختکننده است و برای سمت مقابل دریافتی است. هرچه پوزیشن در سمت پرداختکننده بیشتر باز بماند، بازههای تسویهٔ بیشتری را از سر میگذراند و هزینه روی هم جمع میشود. برای همین، فاندینگ در کنار کارمزد معامله یکی از اقلام هزینههای واقعی ترید در قرارداد دائمی است.
محدودیت دوم از تفاوت صرافیها میآید. طراحی سازوکار، بازهٔ تسویه و شیوهٔ گزارش از صرافی به صرافی فرق میکند. پس نرخ یک قرارداد روی دو صرافی لزوماً یکی نیست و بدون دانستن قواعد همان صرافی نمیتوان هزینه را دقیق برآورد کرد.
حالا که هزینه روشن شد، باید دید این عدد چه چیزی را نمیگوید. نرخ مثبت میگوید در آن بازه لانگها به شورتها پرداختهاند و در حالت کلی قیمت قرارداد دائمی بالاتر از اسپات بوده است؛ نرخ منفی عکس این را میگوید. این عدد وضعیت قرارداد را نسبت به اسپات توصیف میکند و دربارهٔ جهت بعدی قیمت چیزی نمیگوید. سازوکار طوری طراحی شده است که خودش فاصله را کم کند، پس نرخ نشانهٔ عدم توازن میان قیمت قرارداد و ایندکس است، نه دستور خرید یا فروش. هر برداشتی که از علامت نرخ نقطهٔ ورود یا جهت معامله بسازد، چیزی بیش از آنچه سازوکار میگوید از آن بیرون کشیده است.
اگر برای معاملهٔ قرارداد دائمی از اهرم استفاده میکنید، فاندینگ را جزو هزینهٔ نگهداری پوزیشن در برنامهٔ خود بیاورید.
هشدار
هزینهٔ فاندینگ در پوزیشن اهرمدار
اگر پوزیشن اهرمدار شما در سمت پرداختکننده باز بماند، هزینهٔ فاندینگ در هر بازه از موجودی حساب کم میشود و در کنار حرکت نامطلوب قیمت، ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید.
اشتباههای رایج درباره فاندینگ ریت
بیشتر خطاها دربارهٔ فاندینگ ریت از سادهسازی یک سازوکار چندلایه میآید. سه برداشت زیر رایجاند و هرکدام برآورد هزینهٔ پوزیشن را خراب میکند:
- اولین خطا این است که فاندینگ را کارمزد صرافی بدانید. فاندینگ مبادلهٔ پول بین دارندگان لانگ و شورت است و در هر بازه یک سمت پرداخت میکند و سمت دیگر دریافت.
- دومین خطا این است که بازهٔ ۸ ساعته را برای همهٔ صرافیها مطلق بدانید. بازهٔ تسویه و فاصلهٔ بهروزرسانی عدد نرخ از صرافی به صرافی فرق میکند و این دو لزوماً یکی نیستند؛ مقایسهٔ نرخها بدون یکسانکردن بازه گمراهکننده است.
- سومین خطا تعمیم قواعد یک صرافی به همه است. اینکه دریبیت از فاندینگ کارمزد نمیگیرد و پرداخت را پیوسته حساب میکند، ویژگی همان صرافی است و دربارهٔ صرافی دیگر چیزی ثابت نمیکند.
یک خطای جانبی هم به مثالهای آموزشی برمیگردد. عددی مثل ۰٫۰۱٪ در هر بازه فقط سهم نرخ بهره در یک مثال است و نباید آن را نرخ همیشگی بازار یا سقف نرخ دانست. [S1]
وجه مشترک این خطاها یکی است: فاندینگ ریت یک تعریف عمومی دارد، ولی اجرایش در هر صرافی قواعد خودش را دارد. پیش از برآورد هزینه، مشخصات قرارداد و بازهٔ تسویهٔ همان صرافی را بخوانید.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
فاندینگ ریت مثبت یعنی چه؟
فاندینگ ریت منفی یعنی چه؟
فاندینگ ریت هر چند ساعت پرداخت میشود؟
چه کسی فاندینگ ریت را به چه کسی میپردازد؟
فاندینگ ریت کارمزد صرافی است؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.