تعریف دقیق
به توضیح آموزشی CME Group، در قراردادهای آتی پس از پایان هر روز معاملاتی، پوزیشنها با قیمت تسویهٔ روزانه ارزشگذاری میشوند. سود روز به حساب طرف برنده واریز و زیان از حساب طرف بازنده کسر میشود؛ این جریان نقدی همان مارجین تغییرات (Variation Margin) است.
اگر پس از کسر زیان، موجودی حساب زیر مارجین نگهداری برود، کارگزار مارجین کال صادر میکند و معاملهگر باید موجودی را تا مارجین اولیه بالا ببرد. همین تسویهٔ روزانه ریسک اعتباری میان طرفین را محدود میکند: زیانها روز به روز پرداخت میشوند و فرصت انباشته شدن پیدا نمیکنند.
در حسابداری هم ارزشگذاری به ارزش منصفانه با همین نام شناخته میشود: داراییهای مالی با قیمت جاری در ترازنامه ثبت میشوند. در بازارهای کمنقد که قیمت جاری قابل اتکا نیست، ارزش با مدل برآورد میشود و این برآورد خودش ریسک دارد.
مثال: سه روز یک قرارداد آتی نفت
فرض کنید معاملهگری یک قرارداد آتی نفت خام با اندازهٔ ۱٬۰۰۰ بشکه را در قیمت فرضی ۷۰ دلار خریده است. قیمت تسویهٔ روز اول ۷۱ دلار است و ۱٬۰۰۰ دلار به حساب او واریز میشود. روز دوم قیمت تسویه ۶۹٫۵ دلار است و ۱٬۵۰۰ دلار کسر میشود.
روز سوم قیمت تسویه ۷۰٫۲ دلار است و ۷۰۰ دلار واریز میشود. جمع جریانهای سه روز ۲۰۰ دلار مثبت است، یعنی همان (۷۰٫۲ − ۷۰) × ۱٬۰۰۰. نتیجهٔ کل با حساب «فقط هنگام بستن» یکی است، اما پول هر روز جابهجا شده است.
اشتباه رایج: زیان MTM را زیان کاغذی دانستن
در بازار آتی، زیان روزانه واقعاً از حساب کسر میشود و اگر موجودی کافی نباشد، مارجین کال یا بسته شدن اجباری پوزیشن در پی دارد؛ حتی اگر قیمت چند روز بعد برگردد.
MTM با سود و زیان محققشده هم یکی نیست. در آتی پول روزانه جابهجا میشود اما پوزیشن هنوز باز است؛ نتیجهٔ کل معامله فقط هنگام بستن پوزیشن نهایی میشود.
خلاصهٔ کاربردی
- MTM یعنی ارزشگذاری با قیمت جاری، نه قیمت خرید.
- در آتی، سود و زیان هر روز نقدی تسویه میشود.
- زیان روزانه میتواند مارجین کال بسازد.
- تسویهٔ روزانه ریسک اعتباری میان طرفین را محدود میکند.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
مقالههای مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
تمرین کن
پرسشهای رایج
قیمت تسویهٔ روزانه چطور تعیین میشود؟
بورس آن را بر اساس قاعدههای خود تعیین میکند، معمولاً با تکیه بر معاملههای نزدیک پایان جلسه. روش دقیق برای هر قرارداد در مشخصات همان قرارداد در سایت بورس آمده است.
MTM در فارکس هم هست؟
در فارکس اسپات و CFD تسویهٔ نقدی روزانه به شکل بازار آتی رایج نیست، اما پوزیشنها پیوسته با قیمت لحظهای ارزشگذاری میشوند و اکوییتی و سطح مارجین بر همین پایه حساب میشود. اثر عملی آن روی مارجین مشابه است.
منابع
- CME Group Education — Mark to Marketتسویهٔ روزانهٔ سود و زیان قراردادهای آتی با قیمت تسویه.
- Nasdaq Glossary — Marking to marketارزشگذاری پوزیشن با قیمت جاری بازار.
- Robinhood Learn — What's futures mark to market?تسویهٔ روزانهٔ سود و زیان قرارداد آتی و اثر آن بر مارجین.