تعریف دقیق
پولشویی معمولاً سه مرحله دارد: ورود پول غیرقانونی به نظام مالی، لایهلایه کردن آن با جابهجاییهای پیاپی تا ردش گم شود و بازگرداندنش به اقتصاد به شکل دارایی ظاهراً قانونی. برنامهٔ ضدپولشویی هر سه مرحله را هدف میگیرد: احراز هویت مشتری، پایش تراکنشها، غربالگری فهرست تحریم و گزارش موارد مشکوک به مرجع اطلاعات مالی.
مرجع جهانی این قواعد گروه ویژهٔ اقدام مالی (FATF) است. به گزارشهای بهروزرسانی این نهاد دربارهٔ داراییهای مجازی، توصیهٔ ۱۵ کشورها را ملزم میکند ارائهدهندگان خدمات دارایی مجازی را ثبت کنند یا به آنها مجوز بدهند و بر آنها نظارت داشته باشند، و «قاعدهٔ سفر» در توصیهٔ ۱۶ میخواهد اطلاعات فرستنده و گیرنده همراه انتقال میان این ارائهدهندگان جابهجا شود. همین گزارشها نشان میدهند اجرای این استانداردها در بسیاری از کشورها هنوز ناقص است.
برای کاربر صرافی، AML در عمل یعنی پرسش دربارهٔ منشأ وجوه، بررسی نشانیهای مقصد و گاهی توقف موقت تراکنش. ابزارهای تحلیل بلاکچین به صرافی کمک میکنند نشانیهای مرتبط با هک، تحریم یا بازار غیرقانونی را شناسایی کند.
اجزای یک برنامهٔ ضدپولشویی
- احراز هویت و بررسی دقیق مشتری
- پایش تراکنش و تحلیل نشانیها روی بلاکچین
- غربالگری تحریم و اشخاص در معرض خطر سیاسی
- گزارش تراکنش مشکوک به مرجع رسمی
مثال: واریزی که متوقف شد
فرض کنید کاربری در کانادا از نشانیای ناشناس رمزارز دریافت میکند و آن را به حساب صرافی میفرستد. ابزار پایش صرافی تشخیص میدهد این دارایی چند مرحله قبل از نشانی مرتبط با یک هک شناختهشده آمده است.
صرافی واریز را نگه میدارد و از کاربر توضیح میخواهد. حتی اگر کاربر خودش خلافی نکرده باشد، ممکن است تا پایان بررسی به دارایی دسترسی نداشته باشد؛ دلیلی که بسیاری پیش از پذیرش پرداخت از اشخاص ناشناس احتیاط میکنند.
اشتباه رایج: AML فقط کار دولت است
قانون را دولتها مینویسند، اما اجرای روزمره بر عهدهٔ نهاد مالی است و صرافیای که برنامهٔ ضعیف دارد با جریمه یا لغو مجوز روبهرو میشود. به همین دلیل صرافیها گاهی سختگیرتر از متن قانون عمل میکنند.
AML را با KYC هم یکی نگیرید: KYC دربارهٔ شناخت مشتری است و AML کل نظام پیشگیری، پایش و گزارش.
خلاصهٔ کاربردی
- AML نظام پیشگیری از ورود پول جرم به نظام مالی است.
- FATF با توصیهٔ ۱۵ صرافیهای رمزارز را در دامنهٔ این قواعد آورده است.
- قاعدهٔ سفر اطلاعات فرستنده و گیرنده را همراه انتقال میخواهد.
- دریافت رمزارز از منبع ناشناس میتواند به توقف دارایی در صرافی برسد.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
آیا رمزارز برای پولشویی ناشناس است؟
بیشتر بلاکچینها شفافاند و همهٔ تراکنشها را ثبت میکنند. نام صاحب نشانی ثبت نمیشود، اما با تحلیل زنجیره و اطلاعات صرافیها بسیاری از نشانیها به اشخاص ربط داده میشوند.
چرا صرافی دلیل توقف تراکنش را کامل نمیگوید؟
در بسیاری از کشورها افشای گزارش تراکنش مشکوک به خود مشتری ممنوع است، پس صرافی ممکن است فقط بگوید حساب در حال بررسی است.
منابع
- FATF (2024) — Targeted Update on Implementation of the FATF Standards on Virtual Assets and VASPsتوصیهٔ ۱۵: ثبت یا مجوز و نظارت بر ارائهدهندگان خدمات دارایی مجازی و اعمال اقدامات ضدپولشویی؛ قاعدهٔ سفر در توصیهٔ ۱۶ برای انتقال اطلاعات فرستنده و گیرنده؛ اجرای ناقص در بسیاری از کشورها.
- FinCEN — Information on Complying with the Customer Due Diligence (CDD) Final Ruleچهار الزام اصلی قاعدهٔ CDD: شناسایی و تأیید هویت مشتری، شناسایی و تأیید مالکان ذینفع شرکتها، فهم ماهیت و هدف رابطه برای نیمرخ ریسک و پایش مستمر برای گزارش تراکنش مشکوک و بهروزرسانی اطلاعات.
- FATF (2014) — Virtual Currencies: Key Definitions and Potential AML/CFT Risksتعریف ارز مجازی بی جایگاه پول قانونی، تفاوت با پول الکترونیکی و دستهبندی تبدیلپذیر/تبدیلناپذیر و متمرکز/غیرمتمرکز.