الگوی سر و شانه چیست؟
سر و شانه شناختهشدهترین الگوی برگشتی نمودار است. بعد از یک روند صعودی، قیمت یک سقف (شانهٔ چپ) میسازد، اصلاح میکند، سقف بالاتری (سر) میسازد، دوباره اصلاح میکند و این بار سقف پایینتری (شانهٔ راست) میسازد.
خطی که دو کف میان این سه سقف را به هم وصل میکند «خط گردن» نام دارد. تا وقتی قیمت زیر خط گردن بسته نشده، الگو کامل نیست؛ سه سقف بهتنهایی فقط یک فرضیهاند.
ساختار و شرطهای شناسایی
تصویر زیر از روی همین شرطها ساخته شده و نقطههای آن در تست با قاعدههای الگو سنجیده میشوند.
- پیش از الگو روند صعودی مشخصی وجود دارد.
- سر بالاتر از هر دو شانه است و شانهها تقریباً همارتفاعاند.
- خط گردن از دو کف میان سقفها میگذرد و میتواند افقی یا کمی شیبدار باشد.
- حجم معاملات معمولاً روی شانهٔ راست کمتر از شانهٔ چپ است.
پشت این الگو چه میگذرد؟
شانهٔ راست جایی است که خریدارها برای اولین بار نمیتوانند به سقف قبلی برسند. شکست خط گردن یعنی کسانی که در محدودهٔ سر و شانهٔ راست خریدهاند همه در ضررند.
تأیید و ابطال روی نمودار شمعی
بسته شدن قیمت زیر خط گردن؛ بسیاری از معاملهگرها بسته شدن روزانه یا چهارساعته را ملاک میگیرند تا از شکستهای لحظهای در امان باشند.
بازگشت و بسته شدن قیمت بالای شانهٔ راست، منطق الگو را از بین میبرد؛ همین ناحیه جای متداول حد ضرر است.
نمودار واقعی هیچوقت به تمیزی تصویر آموزشی نیست؛ اندازهها و فاصلهها تقریبیاند و معیار تصمیم، عبور قیمت از سطحها با بسته شدن کندل است.
وقتی الگو شکست میخورد
شکست الگو بخش عادی بازار است، نه استثنا. وقتی قیمت پس از تأیید به داخل الگو برمیگردد و سطح ابطال را میشکند، کسانی که بر اساس الگو وارد شدهاند در ضرر قرار میگیرند و خروجشان میتواند حرکت خلاف را تند کند.
جای حد ضرر از خود الگو میآید. الگویی که سطح ابطال روشنی ندارد، الگوی قابل معاملهای نیست.
نکتههای تشخیص در نمودار واقعی
- بعد از شکست، بازگشت قیمت به خط گردن از پایین (پولبک) رایج است و خودش الگو را باطل نمیکند.
- خط گردن شیبدار رو به پایین معمولاً نشانهٔ ضعف بیشتر خریدارهاست.
نکتههای فارکس و کریپتو (اسپات و فیوچرز)
در فارکس، الگوهای نموداری در تایمفریمهای چهارساعته، روزانه و هفتگی معنای بیشتری دارند؛ در تایمفریمهای خیلی پایین، شکلهای مشابه بیشتر حاصل نوسان تصادفی و انتشار خبرند. ساعت بسته شدن کندل روزانه به سرور کارگزار بستگی دارد و میتواند شکل سقف و کفها را کمی تغییر دهد.
در کریپتو بازار ۲۴ ساعته و هفت روز هفته باز است و شکستهای جعلی، بهویژه در ساعتهای کمحجم آخر هفته، رایجاند. در فیوچرز، شکست یک سطح مهم میتواند زنجیرهای از لیکوئید شدن پوزیشنها را فعال کند و حرکت را تندتر از معمول کند؛ همین سازوکار در بازگشت هم کار میکند.
در اسپات و فیوچرز، سطح ابطال یکی است، اما با اهرم باید پیش از قیمت لیکوئید شدن قرار بگیرد. حجم معامله را از فاصلهٔ تأیید تا ابطال حساب کنید، نه از میزان اطمینان.
اشتباههای رایج
- دیدن سر و شانه پیش از شکست خط گردن.
- نادیده گرفتن روند پیشین؛ سر و شانه در وسط یک رنج بیجهت معنای برگشتی ندارد.
- حد ضرر خیلی نزدیک به خط گردن؛ بازگشت به خط گردن (پولبک) رایج است.
پژوهشها چه میگویند؟
چانگ و اوسلر سر و شانه را با الگوریتمی عینی روی نرخ ارزهای اصلی در ۱۹۷۳ تا ۱۹۹۴ آزمودند. قاعدهٔ مبتنی بر الگو سودده بود، اما قاعدههای سادهتری مثل میانگین متحرک از آن بهتر عمل کردند. لو و همکاران هم در سهام آمریکا نشان دادند این الگو اطلاعات افزوده دارد، اما نه بهتنهایی.
لو، مامایسکی و وانگ با تشخیص خودکار ده الگوی نموداری روی سهام آمریکا در ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۶ نشان دادند چند الگو، از جمله سر و شانه و کف دوقلو، اطلاعات افزودهای دربارهٔ بازده بعدی دارند؛ یعنی کاملاً بیمعنا نیستند. همان پژوهش هشدار میدهد که تشخیص الگو تا حد زیادی ذهنی است.
بالکوفسکی شکست یک الگو را اینطور تعریف میکند: قیمت پس از عبور از خط کلیدی، دستکم پنج درصد در جهت الگو حرکت نکند. در آمار او هیچ الگوی نموداری بیشکست نیست و پولبک پس از شکست، عملکرد را کاهش میدهد.
منابع: Chang & Osler (1999), Methodical Madness, Economic Journal 109 · Lo, Mamaysky & Wang (2000), Foundations of Technical Analysis, Journal of Finance 55 · Thomas Bulkowski, Encyclopedia of Chart Patterns (2nd ed., 2005, Wiley)
چکلیست پیش از تصمیم
- روند پیش از الگو با نوع الگو (برگشتی یا ادامهدهنده) میخواند؟
- الگو در تایمفریمی تشکیل شده که برای شما معنا دارد؟
- قیمت از خط کلیدی عبور کرده و کندل بسته شده است؟
- سطح ابطال روشن است و حجم معامله با فاصلهٔ آن حساب شده؟
- حجم معاملات در شکست با الگو همخوان است؟
- خبر یا رویداد پرنوسانی در راه نیست؟
الگوهای مرتبط
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای پرتکرار
الگوی سر و شانه چیست؟
سه سقف پشت سر هم که سقف وسط (سر) از دو سقف کناری (شانهها) بالاتر است؛ شکست خط گردن در انتهای روند صعودی نشانهٔ تغییر روند است.
تأیید الگوی سر و شانه چیست؟
بسته شدن قیمت زیر خط گردن؛ بسیاری از معاملهگرها بسته شدن روزانه یا چهارساعته را ملاک میگیرند تا از شکستهای لحظهای در امان باشند.
الگوی سر و شانه کی باطل میشود؟
بازگشت و بسته شدن قیمت بالای شانهٔ راست، منطق الگو را از بین میبرد؛ همین ناحیه جای متداول حد ضرر است.
تفاوت الگوی سر و شانه با الگوی سر و شانه معکوس چیست؟
سه سقف پشت سر هم که سقف وسط (سر) از دو سقف کناری (شانهها) بالاتر است؛ شکست خط گردن در انتهای روند صعودی نشانهٔ تغییر روند است. در مقابل، سه کف پشت سر هم که کف وسط از دو کف کناری پایینتر است؛ شکست خط گردن به بالا در انتهای روند نزولی نشانهٔ تغییر روند است.
منابع
- Edwards & Magee, Technical Analysis of Stock Trends (1948)منبع کلاسیک تعریف الگوهای نموداری مثل سر و شانه، مثلث و پرچم.
- Thomas Bulkowski, Encyclopedia of Chart Patterns (2nd ed., 2005, Wiley)مرجع آماری الگوهای نموداری کلاسیک روی دادهٔ سهام آمریکا.
- Lo, Mamaysky & Wang (2000), Foundations of Technical Analysis, Journal of Finance 55تشخیص خودکار الگوهای نموداری روی سهام آمریکا ۱۹۶۲ تا ۱۹۹۶؛ چند الگو اطلاعات افزوده داشتند.
- Chang & Osler (1999), Methodical Madness, Economic Journal 109سر و شانه در نرخ ارز ۱۹۷۳ تا ۱۹۹۴؛ سودده ولی ضعیفتر از قاعدههای سادهتر.