تعریف دقیق
اوپک را پنج کشور بنیان گذاشتند: ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا. هدف اعلامشدهٔ آن هماهنگی سیاست نفتی اعضا و ایجاد ثبات در بازار نفت بود. مقر این سازمان از نیمهٔ دههٔ ۱۹۶۰ در وین است. ترکیب اعضا در طول زمان تغییر کرده و برخی کشورها پیوسته یا جدا شدهاند.
ابزار اصلی اوپک تعیین سقف یا سهمیهٔ تولید است. وقتی اعضا تولید را کم میکنند، عرضهٔ بازار محدود میشود و در شرایط برابر، قیمت نفت فشار صعودی میگیرد؛ افزایش تولید اثر عکس دارد. البته پایبندی همهٔ اعضا به سهمیه یکسان نیست و همین گاهی اعتبار تصمیمها را کم میکند.
از اواخر ۲۰۱۶، اوپک با گروهی از تولیدکنندگان غیرعضو، از جمله روسیه، چارچوب همکاریای ساخت که به «اوپک پلاس» معروف است. نشستهای این گروه امروز در تقویم بازار انرژی جایگاه مهمی دارند، چون تصمیم دربارهٔ عرضهٔ بخش بزرگی از نفت جهان در آنها گرفته میشود.
چرا معاملهگر ارز به اوپک توجه میکند
- قیمت نفت بر ارزهای کشورهای صادرکنندهٔ انرژی، مانند دلار کانادا، اثر دارد.
- نفت گرانتر از راه هزینهٔ انرژی بر تورم و انتظارات نرخ بهره اثر میگذارد.
- تصمیم غیرمنتظرهٔ اوپک پلاس میتواند در بازار انرژی و ارزهای کالایی جهش بسازد.
مثال فرضی: کاهش تولید بیش از انتظار
فرض کنید نشست اوپک پلاس با کاهش تولیدی بیش از انتظار بازار پایان مییابد. قیمت نفت خام بالا میرود و دلار کانادا در برابر ارزهایی که به انرژی وابسته نیستند تقویت میشود. چند هفته بعد، گزارشها نشان میدهد برخی اعضا بیش از سهمیه تولید کردهاند و بخشی از اثر اولیه کمرنگ میشود.
برداشت منطقی این است که خبر اوپک را آغاز یک فرایند ببینید، نه پایان آن؛ اجرای واقعی تصمیم و واکنش تولیدکنندگان بیرون از گروه هم اهمیت دارد.
اشتباه رایج: اوپک را تعیینکنندهٔ مطلق قیمت دانستن
اوپک عرضه را تحت تأثیر قرار میدهد، اما قیمت نفت از تقاضای جهانی، موجودیها، تولید کشورهای غیرعضو و ارزش دلار هم اثر میگیرد. دورههایی بوده که با وجود کاهش تولید، ضعف تقاضا قیمت را پایین نگه داشته است.
اوپک را با اوپک پلاس هم یکی ندانید؛ اوپک پلاس شامل اعضای اوپک و گروهی از تولیدکنندگان غیرعضو است.
خلاصهٔ کاربردی
- اوپک در ۱۹۶۰ در بغداد با پنج عضو بنیانگذار تأسیس شد.
- ابزار اصلی آن تعیین سهمیهٔ تولید است.
- اوپک پلاس از اواخر ۲۰۱۶ تولیدکنندگان غیرعضو را هم در بر میگیرد.
- قیمت نفت به عوامل دیگری جز اوپک هم وابسته است.
اصطلاحات مرتبط
برای یادگیری عمیقتر
از این موضوع بیشتر بدانید
پرسشهای رایج
اوپک چه زمانی تأسیس شد؟
در سپتامبر ۱۹۶۰ در کنفرانس بغداد، با پنج عضو بنیانگذار.
اوپک پلاس چیست؟
چارچوب همکاری اعضای اوپک با گروهی از تولیدکنندگان غیرعضو، از جمله روسیه، که از اواخر ۲۰۱۶ دربارهٔ تولید تصمیم مشترک میگیرند.
منابع
- Britannica — OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries)تأسیس اوپک در سپتامبر ۱۹۶۰ در کنفرانس بغداد با پنج عضو بنیانگذار، مقر وین و نقش آن در سیاست تولید.
- EBSCO Research Starters — OPEC Is Foundedزمینهٔ تاریخی تأسیس اوپک و انگیزهٔ کشورهای صادرکننده برای هماهنگی سیاست نفتی.
- U.S. EIA, Today in Energy — Crude oils have different quality characteristicsچگالی (درجهٔ API) و میزان گوگرد را دو ویژگی اصلی کیفیت و قیمت نفت خام معرفی میکند.