ساختار بازار چیست؟ هایرهای و لوور لو در تحلیل تکنیکال
روی هر نمودار، قیمت مدام بالا و پایین میرود، اما هر بالا و پایینی سقف یا کف به حساب نمیآید. ساختار بازار نام همین نظم پنهان است و نشان میدهد کدام نقطه سقف یا کف نوسانی است، کدام توالی صعودی یا نزولی است و چرا تأیید هر نقطه همیشه کمی دیر میرسد. چهار برچسب اصلی، قاعدهٔ تشخیص نقطهٔ چرخش و یک مثال واقعی از S&P 500 جواب این سه پرسشاند.
این مقاله برای معاملهگری است که میخواهد سقف و کف را درست برچسب بزند. بعد از آن میتواند به مقالهٔ شکست ساختار و تغییر کاراکتر برود.
در یک نگاه
- ساختار بازار یعنی الگوی سقفها و کفهای نوسانی قیمت.
- سقف و کف بالاتر پیاپی، ساختار صعودی است.
- سقف و کف پایینتر پیاپی، ساختار نزولی است.
- تأیید سقف و کف نوسانی همیشه با تأخیر همراه است.
- شکست الگو هشدار است، نه تأیید تغییر روند.
ساختار بازار چیست و چه چیزی را نشان میدهد؟
ساختار بازار یا مارکت استراکچر (Market Structure) الگوی سقفها و کفهای نوسانی قیمت است که جهت حرکت را نشان میدهد. اگر سقفها و کفها پیاپی بالاتر باشند، ساختار صعودی است؛ اگر پیاپی پایینتر باشند، نزولی؛ و اگر هیچکدام رخ ندهد، بازار در رنج است. این الگو توصیف گذشته است و آینده را تضمین نمیکند.
ریشهٔ این تعریف در نظریهٔ داو است. در این نظریه قیمت به شکل موجهای زیگزاگی حرکت میکند و جایگاه نسبی سقفها و کفهای این موجها روند را تعریف میکند. پس ملاک، اندازهٔ یک کندل بزرگ یا یک روز پرنوسان نیست. ملاک رابطهٔ هر سقف با سقف قبلی و هر کف با کف قبلی است.
مسیر یک کوهپیمایی را در نظر بگیرید. راه پر از سربالایی و سرپایینی کوتاه است، اما اگر هر قلهای که به آن میرسید از قلهٔ قبلی بلندتر باشد و هر جایی که برای استراحت پایین میآیید هم از استراحتگاه قبلی بالاتر باشد، روی هم رفته دارید بالا میروید. ساختار صعودی همین است؛ قلهها سقفاند و استراحتگاهها کف.
ساختار بازار با روند یکی نیست، هرچند این دو به هم گره خوردهاند. روند به این پرسش جواب میدهد که قیمت به کدام سمت میرود؛ ساختار نشان میدهد این جواب روی نمودار با کدام نقطهها ثابت میشود.
هایرهای، هایر لو، لوورهای و لوور لو یعنی چه؟
این چهار نام برچسبهاییاند که هر نقطهٔ چرخش را فقط با نقطهٔ همنوع قبلیاش میسنجند: سقف با سقف و کف با کف. در متنهای فارسی اغلب با تلفظ انگلیسی میآیند، ولی معنایشان ساده است.
سقف بالاتر (Higher High) سقفی است که بالاتر از سقف نوسانی قبلی شکل میگیرد و به اختصار HH نوشته میشود. کف بالاتر (Higher Low) یا HL کفی است که بالاتر از کف قبلی میماند. در طرف مقابل، سقف پایینتر (Lower High) یا LH به سقف قبلی نمیرسد و کف پایینتر (Lower Low) یا LL زیر کف قبلی میرود.
برچسبها وقتی معنا پیدا میکنند که پشتسرهم بیایند. روند صعودی یعنی سقفهای بالاتر و کفهای بالاتر پیاپی؛ روند نزولی یعنی سقفهای پایینتر و کفهای پایینتر پیاپی. یک HH تنها، بی آنکه کف بعدی هم بالاتر بماند، هنوز ساختار صعودی نمیسازد.
چهار برچسب ساختار بازار و ساختاری که هر جفت از آنها میسازد
| برچسب | نام فارسی | مقایسه با نقطهٔ قبلی | ساختار |
|---|---|---|---|
| HH | سقف بالاتر | بالاتر از سقف قبلی | صعودی |
| HL | کف بالاتر | بالاتر از کف قبلی | صعودی |
| LH | سقف پایینتر | پایینتر از سقف قبلی | نزولی |
| LL | کف پایینتر | پایینتر از کف قبلی | نزولی |
وقتی برچسبها با هم جور نیستند، مثلاً سقف بالاتر کنار کف پایینتر مینشیند، نمودار هیچکدام از دو تعریف را کامل نکرده است. همین منطق پایهٔ رسم خط روند هم هست. به گفتهٔ StockCharts ChartSchool، در خط روند صعودی کف دوم باید بالاتر از کف اول باشد تا شیب خط مثبت شود. قرینهٔ این قاعده در خط روند نزولی آن است که سقف دوم پایینتر از سقف اول باشد. به بیان ساده، خط روند صعودی روی کفهای بالاتر تکیه میکند و خط روند نزولی روی سقفهای پایینتر.
سقف و کف نوسانی چگونه تعیین میشود؟
فرض کنید روی نمودار روزانه کندلی میبینید که سقفش از کندلهای اطراف بلندتر است. در یک قاعدهٔ رایج، این کندل وقتی سقف نوسانی (Swing High) میشود که بالاتر بودنش نسبت به تعداد مشخصی کندل در هر دو طرف ثابت شده باشد. کف نوسانی (Swing Low) همین قاعده را برعکس دارد. بدون چنین معیار مشخصی، هر دندانهٔ کوچک نمودار میتواند سقف یا کف نام بگیرد.
این قاعده در پایناسکریپت، زبان برنامهنویسی تریدینگویو (TradingView)، به شکل دو تابع آمده است: ta.pivothigh(leftbars, rightbars) برای سقف و ta.pivotlow(leftbars, rightbars) برای کف. در این دو تابع، leftbars تعداد کندلهای سمت چپ نقطه و rightbars تعداد کندلهای سمت راست آن است. در مثال مستندات تریدینگویو، leftbars برابر ۱۵ و rightbars برابر ۵ است.
گره کار در کندلهای سمت راست است. طبق همان مستندات، این کندلها برای تأیید نقطهٔ چرخش لازماند. به همین علت، این دو تابع فقط پس از بستهشدن rightbars کندل مقدار برمیگردانند. با پارامتر مثال، سقفی که روی یک کندل شکل گرفته تا ۵ کندل بعد سقف نوسانی شناخته نمیشود. مثل قلهٔ کوه است: تا کمی از آن پایین نیایید، نمیدانید قله بوده یا فقط یک پاگرد.
انتخاب این دو عدد قانون طبیعی بازار نیست و به انتخاب تحلیلگر برمیگردد. عددهای کوچکتر نقطههای چرخش بیشتر و حساستری میدهند و عددهای بزرگتر نقطههای کمتری؛ اما تأخیر تأیید فقط به rightbars بستگی دارد و با بزرگترشدن همین عدد بیشتر میشود. در بازار بیجهت یا رنج، این قاعده نقطههای چرخش زیادی پیدا میکند که جهت روشنی نمیسازند. ابزار فقط نشان میدهد کدام کندل با این پارامترها شرط را پر کرده است.
نکته
تأخیر، جزء خود تعریف است
سقف یا کف نوسانی همیشه پس از وقوع شناخته میشود. اگر نقطهای را همان لحظه سقف بنامید، کندلهای سمت راستش هنوز بسته نشدهاند و ممکن است قیمت از آن بالاتر برود.
ساختار بازار در رنج چگونه است و شکست الگو چه معنایی دارد؟
وقتی سقفها و کفها نه پیاپی بالاتر میروند و نه پیاپی پایینتر، بازار در رنج است. پس از دید قیمت صرف، بازار یکی از سه حالت را دارد: یا سقف و کف بالاتر میسازد، یا سقف و کف پایینتر، یا هیچکدام را نمیسازد و محدودهای شکل میدهد. در رنج، برچسبها مدام جابهجا میشوند و کفها و سقفها در یک ناحیه تکرار میشوند. نبودِ جهت هم خودش یک وضعیت ساختاری است، نه نبودِ ساختار.
شکست الگو یعنی توالی قبلی دیگر ادامه پیدا نکند؛ مثلاً در ساختار صعودی، قیمت زیر آخرین کف بالاتر برود. دربارهٔ شکست خط روند، StockCharts ChartSchool میگوید این شکست فقط باید هشداری باشد که تغییر روند ممکن است نزدیک باشد. همین منطق برای شکست توالی سقف و کف هم به کار میآید: پس از شکست، قیمت ممکن است به جهت قبلی برگردد، وارد رنج شود یا ساختار مخالف بسازد.
برای شکستن سقف و کفها دو اصطلاح فنی هم رایج است، شکست ساختار (Break of Structure) و تغییر کاراکتر (Change of Character)، که جزئیاتشان در مقالهٔ BOS و CHoCH آمده است.
مهم
شکست، هشدار است نه حکم
شکستن یک کف یا سقف کلیدی را نشانهٔ قطعی برگشت ندانید. تا وقتی نقطههای چرخش تازه شکل نگرفته و تأیید نشدهاند، ساختار جدیدی وجود ندارد.
مثال واقعی: ساختار نزولی S&P 500 در سال ۲۰۲۲
شاخص S&P 500 در ۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲ با قیمت پایانی ۴٬۷۹۶٫۵۶ به بالاترین قیمت پایانی تاریخ خود تا آن زمان رسید. پس از آن، شاخص سقفهای پایینتر و کف پایینتر ساخت تا در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۲ به کف پایانی آن چرخه رسید. این همان الگوی سقف پایینتر و کف پایینتر است که ساختار نزولی را تعریف میکند.
دو سر چرخهٔ نزولی ۲۰۲۲ در شاخص S&P 500؛ نقطههای میانی در جدول نیامدهاند
| نقطه | تاریخ | قیمت پایانی |
|---|---|---|
| بالاترین قیمت پایانی تاریخی تا آن زمان | ۳ ژانویهٔ ۲۰۲۲ | ۴٬۷۹۶٫۵۶ |
| کف پایانی چرخهٔ نزولی | ۱۲ اکتبر ۲۰۲۲ | در این جدول عددگذاری نشده |
این جدول فقط دو سر چرخه را نشان میدهد، نه خود توالی. سقفهای پایینتر و کفهای پایینترِ میانی همان نقطههاییاند که ساختار نزولی را در عمل میسازند، اما در این مقاله با تاریخ و قیمت عددگذاری نشدهاند. برای دیدن توالی LH و LL باید نمودار روزانهٔ شاخص را در همان بازه بخوانید.
آنچه این مثال با نگاه به عقب نشان میدهد، با آنچه در همان زمان دیده میشد فرق دارد. عنوان «کف پایانی چرخه» را فقط پس از گذشت زمان میشد به ۱۲ اکتبر داد؛ در آن روزها هیچ برچسبی روی نمودار نمیگفت این آخرین کف پایینتر است. این همان تأخیر تأییدی است که در قاعدهٔ کندل چپ و راست دیدید، فقط در مقیاسی بزرگتر.
اشتباههای رایج در خواندن ساختار بازار
بیشتر خطاها از برچسبزدن بدون قاعدهٔ ثابت میآیند. چهار خطای زیر رایجاند:
- هر موج کوچک را سقف یا کف دانستن. اگر تعداد کندل لازم برای تأیید و تایمفریم را از قبل مشخص نکنید، ممکن است روی یک نمودار هم ساختار صعودی ببینید هم نزولی.
- شکست را تأیید قطعی گرفتن. شکستن آخرین کف یا سقف فقط احتمال تغییر را مطرح میکند؛ ساختار تازه با نقطههای چرخش تأییدشدهٔ تازه شکل میگیرد.
- نادیدهگرفتن حالت بیجهت. هیچ نموداری مجبور نیست صعودی یا نزولی باشد؛ وقتی سقفها و کفها توالی منظم ندارند، برچسب «بیجهت» دقیقتر از هر جهت ساختگی است.
- مقایسهٔ نقطههای ناهمنوع. کف بالاتر فقط با کف قبلی سنجیده میشود، نه با سقف قبلی؛ مقایسهٔ سقف با کف، برچسب را بیمعنا میکند.
وجه مشترک این خطاها نبود قاعدهٔ از پیش تعیینشده است. تایمفریم، تعداد کندل تأیید و نوع نقطهٔ مقایسه را اول تعیین کنید، بعد برچسب بزنید.
محدودیتهای ساختار بازار چه هستند؟
ساختار بازار ابزاری توصیفی است و چند محدودیت دارد که دقیقترین برچسبگذاری هم آنها را از بین نمیبرد.
اول، انتخاب معیار سقف و کف نوسانی ذهنی است. دو تحلیلگر با دو جفت پارامتر متفاوت برای کندلهای چپ و راست، روی یک نمودار به دو مجموعهٔ متفاوت از نقطههای چرخش میرسند. دوم، ساختار به تایمفریم وابسته است: نمودار روزانه ممکن است نزولی باشد، در حالی که نمودار یکساعتهٔ همان روزها صعودی است.
سوم، تأیید همیشه دیر است، چون هر نقطهٔ چرخش به کندلهای سمت راستش نیاز دارد. چهارم، ساختار گذشته پیشبینی آینده نیست؛ توالی سقف و کف بالاتر میتواند با یک حرکت تند قطع شود. به همین دلیل بهتر است ساختار را یکی از اجزای پرایس اکشن بدانید، نه جانشین کل تحلیل.
هشدار
ساختار، پیشبینی نیست
اگر الگوی سقف و کف را تضمین ادامهٔ حرکت بدانید و بر همین پایه معامله کنید، ممکن است بخشی از سرمایه یا همهٔ آن را از دست بدهید، بهویژه وقتی با اهرم کار میکنید.
ساختار بازار زبان مشترکی برای توصیف نمودار به شما میدهد؛ اینکه با این توصیف چه تصمیمی بگیرید، بیرون از تعریف آن است.
هرچه اینجا میخوانید آموزشی است — نه سیگنالِ ترید، نه توصیهٔ خرید و فروش، نه وعدهٔ نتیجه. تصمیم آخر با خود شماست.
مرجع و تمرین مرتبط
الگو، ستاپ و واژهٔ مرتبط
پرسشهای پرتکرار
تفاوت ساختار بازار با روند چیست؟
شکست ساختار بازار یعنی چه؟
ساختار نزولی بازار چیست؟
ساختار صعودی بازار چگونه تشخیص داده میشود؟
واژههای این مقاله
منابع
این مقاله با کمکِ ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است. بازبین ثبتشده: بهنام مجیدی. سیاست تحریریه
دیدگاه خود را ارسال کن
ارسال دیدگاهمطالب مرتبط
ارسال دیدگاه
دیدگاهها پیش از انتشار بررسی میشوند. به پرسشهای معاملاتی پاسخ نمیدهیم و سیگنال نمیدهیم.
دیدگاهها (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باش.